agriculture stories in marathi agrowon agralekh on tree plantation in state | Agrowon

लावलेली झाडे जगवावी लागतील

विजय सुकळकर
मंगळवार, 7 ऑगस्ट 2018

बहुतांश जण वृक्ष लागवडीकडे एक इव्हेंट म्हणून पाहतात. झाड लावतानाचा सेल्फी घेतला अथवा फोटो काढला की आपले काम झाले, असे त्यांना वाटते.

राज्यातील वृक्षांची संख्या कमी झाल्याने आपल्याला कमी पाऊसमान तसेच दुष्काळाचा सामना करावा लागत आहे. हे लक्षात घेऊन राज्य सरकारच्या वतीने २०१५ पासून लोकसहभागातून वृक्ष लागवड करण्यात येत आहे. यावर्षी १३ कोटी वृक्ष लागवडीचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले होते. त्यास उदंड प्रतिसाद लाभून आत्तापर्यंत ठरविलेल्या उद्दिष्टापेक्षा २२ टक्के अधिक वृक्ष लागवड झाली आहे. अर्थात, यावर्षी आजअखेर १५ कोटी ८८ लाखांवर झाडे लावण्यात आली असल्याचा दावा वनमंत्री सुधीर मुनगंटीवार यांनी केला आहे. यापूर्वी २०१६ मध्ये २ कोटी, २०१७ मध्ये ४ कोटी वृक्ष लागवडीचा कार्यक्रम यशस्वीरीत्या राबविण्यात आला. यावर्षी उद्दिष्टापेक्षा अधिक वृक्ष लागवड झाली असली तरी २०१७ ते २०१९ या तीन वर्षांमध्ये ५० कोटी वृक्ष लागवड नियोजित आहे. या उद्दिष्टपूर्तीसाठी वृक्ष लागवडीचा वेग वाढवावा लागेल. वृक्ष किती लावले यापेक्षा ते किती जगविले, हे महत्त्वाचे आहे. बहुतांश जण वृक्ष लागवडीकडे एक इव्हेंट म्हणून पाहतात. झाड लावतानाचा सेल्फी घेतला अथवा फोटो काढला की आपले काम झाले, असे त्यांना वाटते. अशा इव्हेंटमध्ये सर्वसामान्य नागरिकापासून ते मंत्र्यांपर्यंतचा समावेश असतो. ज्या प्रमाणात वृक्ष लागवडीबाबत जाणीव जागृती झाली, त्याप्रमाणात लावलेली झाडे वाचविण्यासाठी प्रबोधन झालेले दिसत नाही. यावर्षी उद्दिष्टापेक्षा अधिक वृक्ष लागवड झाली हे सांगताना मागील तीन वर्षांत लावलेली किती झाडे वाचली, याचा आढावासुद्धा शासनाने घ्यायला हवा.  

पर्यावरणाचे बिघडत असलेले संतुलन, वाढते तापमान, घटते पर्जन्यमान, जमिनीची होत असलेली धूप, खोलवर जात असलेली भूजल पातळी हे शेतशिवारातील घटत चाललेली झाडांची संख्या तसेच कमी होत असलेले वनक्षेत्र यांचेच दुष्परिणाम आहेत. पर्यावरण संतुलनासाठी ३३ टक्के क्षेत्र वनाखाली असणे आवश्यक आहे. आपल्या राज्यात मात्र हे प्रमाण २० टक्के सरकारी आकडेवारीनुसार सांगितले जाते. प्रत्यक्षात ते प्रमाण १५ टक्क्यांच्या आसपास असल्याचे यातील जाणकार सांगतात. पर्यावरण असंतुलनाचे सर्व दुष्परिणाम कमी करावयाचे असतील तर वृक्ष लागवड आणि त्यांचे संगोपन हाच परिणामकारण उपाय आहे. केवळ वन जमिनी, शासकीय पडीक जमिनी, रस्त्याच्या दुतर्फा यावरच झाडे लावून चालणार नाही तर शेताचे बांध, शेतातील नदी-नाल्याचे काठ, शेतकऱ्यांकडील पडीक जमीन, खासगी पड क्षेत्र यावरसुद्धा वृक्ष लागवड केल्यास झाडांची संख्या वाढून त्याचे अपेक्षित परिणाम दिसू लागतील. हे लक्षात घेऊन शासनाने यावर्षी पासूनच रोजगार हमी योजनेंतर्गत शेतात, बांधावर वन वृक्ष लागवड कार्यक्रमास मंजुरी दिली आहे. तसेच फळझाडाखालील क्षेत्र वाढविण्यासाठी फलोत्पादनाची मर्यादादेखील सहा हेक्टर केली आहे. या दोन्ही योजनांचा शेतकऱ्यांनी लाभ घ्यायला हवा. या योजनांद्वारे वृक्ष लागवड वाढून पर्यावरण संवर्धनाबरोबर शेतकऱ्यांना अर्थार्जनसुद्धा होईल. या योजना वन, सामाजिक वनिकरण, कृषी, महसूल, ग्रामविकास, फलोत्पादन आदी विभागांनी शेतकऱ्यांपर्यंत घेऊन जायला हव्यात. त्यांचे महत्त्व शेतकऱ्यांना पटवून द्यायला हवे. प्रत्येकाने वृक्ष लागवड व त्याचे किमान पाच वर्षे संगोपन हे आपले कर्तव्य असल्याचे समजून या कामास हातभार लावला तरच कोट्यवधी वृक्ष लागवडीची शासनाची मोहीम यशस्वी होईल.


इतर अॅग्रो विशेष
उद्दिष्ट - मुदतवाढीत अडकवू नका मका...‘‘आ धी नोंदणी केल्यानंतर ११ जुलैला एसएमएस...
मराठवाड्यात कर्ज पुरवठ्याचं घोडं ३७...औरंगाबाद : मराठवाड्यात खरीप पीक कर्ज पुरवठा...
मुगाचे अर्धेअधिक क्षेत्र रोगाच्या...अकोला : यंदाच्या खरिपात मुगाच्या पिकावर लिफ...
दादाजींचे कुटुंबीय जगतेय केवळ...चंद्रपूर: ‘एचएमटी’सह तब्बल ९ धानाचे वाण विकसित...
सियावर रामचंद्र की जय ! अयोध्येत रंगला...अयोध्या : राम नामाच्या भक्तिसागरात आकंठ बुडालेली...
पालघरमध्ये महावृष्टी; मुंबई, कोकणला...पुणे : गेल्या दोन दिवसांपासून कोकणात पावसाने...
कोकण, मध्य महाराष्ट्रात मुसळधारेचा इशारापुणे : गुजरात ते उत्तर मध्य महाराष्ट्र, विदर्भ...
राज्यात ९ ऑगस्टला रानभाज्या महोत्सवमुंबई : औषधी गुणधर्म असलेल्या रानभाज्यांची विक्री...
अमृत आहार योजनेंतर्गत मोफत दूध भुकटी...मुंबई : राज्यातील दूध दराच्या प्रश्नावर...
प्रयोगशीलतेला प्रयत्नवादाची जोड फळबाग...पुणे जिल्ह्यात धालेवाडी (ता. पुरंदर) येथील संदीप...
बारमाही भाजीपाला शेतीतून आर्थिक बळकटीमेहू (जि.जळगाव) येथील अनिल अर्जून पाटील यांनी २१...
राज्यात पावसाचा जोर वाढणार पुणे :  राज्यातील बहुतांशी भागात पुन्हा...
कोल्हापूर बाजार समिती संचालकांचे...कोल्हापूर : बेकायदेशीर नोकर भरती तसेच जागा...
मराठवाड्यातील मोठ्या प्रकल्पांत ५१...औरंगाबाद :  मराठवाड्यातील ८७३ प्रकल्पांतील...
धान खरेदीत मोठी अनियमिततागोंदिया: जिल्हा मार्केटिंग फेडरेशनच्या माध्यमातून...
मराठवाड्यात खरिपाची ४८ लाख हेक्टरवर...औरंगाबाद: मराठवाड्यात यंदा ऊस वगळता खरिपाच्या...
शेतकरी न्याय प्राधिकरणासाठी हालचालींना...नागपूर : शेतकऱ्यांच्या फसवणुकीला चाप बसावा...
राज्यात बीएस्सी कृषीची प्रवेश प्रक्रिया...अकोला ः यंदा कोरोनामुळे बीएससी कृषी प्रवेश...
कोकण, मध्य महाराष्ट्राला झोडपलेपुणे ः अरबी समुद्र व उत्तर महाराष्ट्राच्या...
टोमॅटो हंगामावर संभ्रमाचे ढगनाशिक: जिल्ह्यात दरवर्षी पश्चिम पट्ट्यात खरीप...