agriculture stories in Marathi AUTOMATIC SOWING MACHINE | Agrowon

स्वयंचलित बहूपीक पेरणी यंत्र

डॉ. रश्मी बंगाळे
गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2020

रब्बी हंगामातील गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर केल्यास श्रम व पेरणी खर्चातही बचत होते.

रब्बी हंगामातील गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर केल्यास श्रम व पेरणी खर्चातही बचत होते.

पारंपारिक नांगर किंवा बैल चलित पेरणी यंत्राचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो. मात्र, या पद्धतीमध्ये जास्त बियाणे प्रमाण, असमान बी पडणे, पेरणीसाठी जास्त वेळ लागणे अशा समस्या होतात. अलीकडे ट्रॅक्टरचलित पेरणी यंत्राचा वापर वाढला असला तरी लहान शेतकऱ्यांना ते परवडण्यासारखे नाही. या सर्व बाबी लक्षात घेऊन बैलचलित आणि ट्रॅक्टरचलित पेरणीयंत्राचा सुवर्णमध्य स्वयंचलित बहूपीक पेरणी यंत्रामध्ये साधण्यात आला आहे. या यंत्रामध्ये प्रामुख्याने प्राईमओव्हर (इंजिन असलेला भाग) आणि पेरणी यंत्र या दोन भागांचा समावेश आहे.

सयंत्राची वैशिष्ट्ये :

  • सयंत्र ३.६ किलोवॅट पेट्रोल इंजिनद्वारे चालविण्यात येते.
  • यंत्र ३ फाळांसहित येते. फाळामधील अंतर २० ते ३५ सेंमी पर्यंत बदलता येते. तसेच जमिनीत २ ते ६ सेंमी खोलीपर्यंत काम करता येते.
  • बियाणे आणि खतासाठी वेगवेगळे भाग असतात. नियंत्रित खत आणि बियाणांचा वापर होतो.
  • यामध्ये तिरकट प्लेट (इन्क्लाइंड प्लेट) यंत्रणेचा वापर करून एका सरीमधील बियाणांमध्ये एकसारखे अंतर राखले जाते. प्लेट्स बदलून विविध प्रकारच्या पीक पेरणीसाठी याचा वापर होतो.
  • प्राईमओव्हर पेरणी यंत्रापासून वेगळे करून त्याचा वापर आपण अन्य शेती कामांसाठी देखील करू शकतो.
  •  चालकाला कमी श्रम लागतात.
  • कार्यक्षमता ०.११२ हेक्टर प्रति तास आहे.

पेरणीपूर्वी यंत्राची जुळवणी, घ्यावयाची काळजी

  • पेरणी करताना शिफारस असलेल्या खोलीवर बियाणे पडेल अशी गेज चाकांची जोडणी करावी.
  • गेज चाकांची जोडणी करताना यंत्र समपातळीत असल्याची खात्री करून घ्यावी.
  • पिकानुसार बियाणांची मीटरींग प्लेट बियाणांच्या बॉक्समध्ये बसवून घ्याव्यात.
  • तसेच मीटरींग प्लेट व फ्लूटेड रोलरचे कॅलिब्रेशन योग्य पद्धतीने करावे. बियाणे व खते योग्य मात्रेमध्ये पडत असल्याचे खात्री करून घ्यावी.
  • प्राइम ओव्हर मधील तेल व इंधन तपासून घ्यावे.
  • बेल्टचा ताण तपासून घ्यावा. चैन व स्प्रॉकेटचा ताण व ते सरळ रेषेत असल्याची खात्री करून घ्यावी.
  • चाकांचे बेअरिंग्ज तपासून घ्यावेत.

पेरणी करताना घ्यावयाची काळजी

  • प्रशिक्षित चालक हवा
  • जमीन मशागत केलेली व पेरणीसाठी तयार असावी.
  • बियाणे दाणेदार, निवडलेले व स्वच्छ असावे.
  • वेग मर्यादा १.५ ते २.५ किमी प्रती तास पर्यंत ठेवावी.

पेरणी यंत्राचा वापर

  • स्वयंचलित पेरणी यंत्राचा वापर कमी अंतर असलेल्या पिकांसाठी करता येतो. उदा. गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग इ.
  • अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी हे यंत्र उपयोगी ठरते.

डॉ. रश्मी बंगाळे, ०९४०५५८३५८६
(वरिष्ठ संशोधन सहाय्यक, राष्ट्रीय कृषी उच्च शिक्षण प्रकल्प (नाहेप), वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)


इतर टेक्नोवन
शून्य मशागतीसह पेरणी यंत्राचा वापरतागाच्या लागवडीसाठी शून्य मशागत तंत्रासह आधुनिक...
शेती व्यवस्थापनामध्ये ड्रोन...पिकाची वाढ,दुष्काळ, रोग, किडींचा प्रादुर्भाव,...
हुमणी भुंगेऱ्यांच्या नियंत्रणासाठी गंध...भारतीय कृषी संशोधन  संस्थेच्या बंगळूर येथील...
तुषार सिंचनाने वाढवले कडधान्य पिकांचे...हमिरपूर येथील कृषी विज्ञान केंद्राने शेतकरी...
मळणी यंत्राची क्षमता, गुणवत्ता...काढणीनंतर पिकांची मळणी केली जाते. मळणीसाठी...
आधुनिक यंत्राद्वारे खूर साळणी झाली सोपीदुधाळ जनावरांमध्ये खूरसाळणीला मोठे महत्त्व आहे....
कोबीवर्गीय पिकांतील कीडनियंत्रणासाठी...बंगळूर येथील भारतीय फळबाग संशोधन संस्थेने...
जमिनीतील बाष्प मोजण्याच्या पद्धतीया पूर्वीच्या लेखांमध्ये वातावरणातील पाण्याचे...
मत्स्य बीजोत्पादनातून पर्यायी...कोवालम गाव (जि. चेंगलपट्टू) येथील गटाने खारवट...
निचरा प्रणाली सुधारण्यासाठी सबसॉयलर,...फळबागांमध्ये कमी अधिक प्रमाणात यांत्रिकीकरणामुळे...
व्हर्जिन कोकोनट ऑइल’ तंत्रज्ञान...गोवा राज्यात भारतीय कृषी संशोधन परिषदेअंतर्गत ‘...
मजुरी, वेळेत बचत करणारी अवजारेकृषी यांत्रिकीकरणामुळे मजूर टंचाईवर मात करणे शक्य...
अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाने शेती करता येईल...पारंपरिक पद्धतीची शेती करताना शेतकरी मेटाकुटीला...
अवघ्या सात हजारांत बनवली स्वयंचलित ठिबक...सोलापूर ः वीजपंपाच्या स्टार्टरला स्वतःच्या...
दोन एकर ‘व्हर्टिकल फार्म’ मध्ये ७२०...सॅनफ्रान्सिस्को येथील प्लेन्टी या कंपनीने...
पाण्यातील प्रतिमाही घेता येतील सहजतेनेस्टॅनफोर्ड येथील अभियंत्यांनी पाण्याबाहेरून...
डाळिंबाचे नवीन अधिक पोषक वाण ः सोलापूर... भारतीय कृषी संशोधन संस्थेच्या राष्ट्रीय डाळिंब...
पीक व्यवस्थापनात स्मार्ट कॅमेऱ्याचा वापरकृषी यंत्रणेमध्ये स्मार्ट कॅमेरा प्रणालीचा विकास...
बहुउद्देशीय टोकण यंत्राने वाचवले...नगर जिल्ह्यातील देवळाली प्रवरा येथील सौरभ कदम व...
शेतीमाल वाळविण्यासाठी सोलर टनेल ड्रायर...भाजीपाला, फळांचे काप वाळविण्यासाठी सौर ऊर्जेचा...