agriculture stories in Marathi AUTOMATIC SOWING MACHINE | Agrowon

स्वयंचलित बहूपीक पेरणी यंत्र

डॉ. रश्मी बंगाळे
गुरुवार, 5 नोव्हेंबर 2020

रब्बी हंगामातील गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर केल्यास श्रम व पेरणी खर्चातही बचत होते.

रब्बी हंगामातील गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग अशा प्रमुख पिकांच्या पेरणीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर केल्यास श्रम व पेरणी खर्चातही बचत होते.

पारंपारिक नांगर किंवा बैल चलित पेरणी यंत्राचा वापर मोठ्या प्रमाणात होतो. मात्र, या पद्धतीमध्ये जास्त बियाणे प्रमाण, असमान बी पडणे, पेरणीसाठी जास्त वेळ लागणे अशा समस्या होतात. अलीकडे ट्रॅक्टरचलित पेरणी यंत्राचा वापर वाढला असला तरी लहान शेतकऱ्यांना ते परवडण्यासारखे नाही. या सर्व बाबी लक्षात घेऊन बैलचलित आणि ट्रॅक्टरचलित पेरणीयंत्राचा सुवर्णमध्य स्वयंचलित बहूपीक पेरणी यंत्रामध्ये साधण्यात आला आहे. या यंत्रामध्ये प्रामुख्याने प्राईमओव्हर (इंजिन असलेला भाग) आणि पेरणी यंत्र या दोन भागांचा समावेश आहे.

सयंत्राची वैशिष्ट्ये :

  • सयंत्र ३.६ किलोवॅट पेट्रोल इंजिनद्वारे चालविण्यात येते.
  • यंत्र ३ फाळांसहित येते. फाळामधील अंतर २० ते ३५ सेंमी पर्यंत बदलता येते. तसेच जमिनीत २ ते ६ सेंमी खोलीपर्यंत काम करता येते.
  • बियाणे आणि खतासाठी वेगवेगळे भाग असतात. नियंत्रित खत आणि बियाणांचा वापर होतो.
  • यामध्ये तिरकट प्लेट (इन्क्लाइंड प्लेट) यंत्रणेचा वापर करून एका सरीमधील बियाणांमध्ये एकसारखे अंतर राखले जाते. प्लेट्स बदलून विविध प्रकारच्या पीक पेरणीसाठी याचा वापर होतो.
  • प्राईमओव्हर पेरणी यंत्रापासून वेगळे करून त्याचा वापर आपण अन्य शेती कामांसाठी देखील करू शकतो.
  •  चालकाला कमी श्रम लागतात.
  • कार्यक्षमता ०.११२ हेक्टर प्रति तास आहे.

पेरणीपूर्वी यंत्राची जुळवणी, घ्यावयाची काळजी

  • पेरणी करताना शिफारस असलेल्या खोलीवर बियाणे पडेल अशी गेज चाकांची जोडणी करावी.
  • गेज चाकांची जोडणी करताना यंत्र समपातळीत असल्याची खात्री करून घ्यावी.
  • पिकानुसार बियाणांची मीटरींग प्लेट बियाणांच्या बॉक्समध्ये बसवून घ्याव्यात.
  • तसेच मीटरींग प्लेट व फ्लूटेड रोलरचे कॅलिब्रेशन योग्य पद्धतीने करावे. बियाणे व खते योग्य मात्रेमध्ये पडत असल्याचे खात्री करून घ्यावी.
  • प्राइम ओव्हर मधील तेल व इंधन तपासून घ्यावे.
  • बेल्टचा ताण तपासून घ्यावा. चैन व स्प्रॉकेटचा ताण व ते सरळ रेषेत असल्याची खात्री करून घ्यावी.
  • चाकांचे बेअरिंग्ज तपासून घ्यावेत.

पेरणी करताना घ्यावयाची काळजी

  • प्रशिक्षित चालक हवा
  • जमीन मशागत केलेली व पेरणीसाठी तयार असावी.
  • बियाणे दाणेदार, निवडलेले व स्वच्छ असावे.
  • वेग मर्यादा १.५ ते २.५ किमी प्रती तास पर्यंत ठेवावी.

पेरणी यंत्राचा वापर

  • स्वयंचलित पेरणी यंत्राचा वापर कमी अंतर असलेल्या पिकांसाठी करता येतो. उदा. गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा, मूग इ.
  • अल्पभूधारक शेतकऱ्यांसाठी हे यंत्र उपयोगी ठरते.

डॉ. रश्मी बंगाळे, ०९४०५५८३५८६
(वरिष्ठ संशोधन सहाय्यक, राष्ट्रीय कृषी उच्च शिक्षण प्रकल्प (नाहेप), वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)


इतर टेक्नोवन
काकडीच्या सालापासून पर्यावरणपूरक...खरगपूर येथील भारतीय तंत्रज्ञान संस्थेतील (आयआयटी...
शेतीमध्ये ड्रोन तंत्रज्ञानाचा वापरशेतीसमोरील समस्यांमध्ये बदलते हवामान, मजुरांची...
अल्पभूधारक शेतकऱ्यांने तयार केले छोटे...कोविड १९ च्या काळात टाळेबंदीमुळे अनेक उद्योगाचे...
काटेकोर शेतीसाठी पिकातील तापमानाचा...पॉलिहाऊस, शेडनेट यासारख्या संरक्षित शेतीमध्ये...
स्वयंचलित बहूपीक पेरणी यंत्ररब्बी हंगामातील गहू, ज्वारी, बाजरी, साळ, हरभरा,...
महिलांसाठी शेतीपयोगी अवजारेसुधारीत अवजारांचा वापर केल्याने शेतीच्या...
पिकातील सूर्यप्रकाशाची प्रत मोजणारी...आपल्याकडेही हरितगृह, शेडनेटगृहातील लागवड वेगाने...
खारपाणपट्ट्यातील समस्यांवर...दापुरा (ता. जि. अकोला) येथील स्वप्नील व संदीप या...
संरक्षित व नियंत्रित शेतीचे तंत्रज्ञानकृषी क्षेत्रात नियंत्रित शेतीला अनन्यसाधारण...
मुळांतील स्रावके ठरतात पिकासाठी संजीवनीवनस्पतींच्या वाढीमध्ये मुळाच्या परिवेशामध्ये...
कोको उत्पादनवाढीसाठी हाताने परागीभवनाचे...कोको पिकाला जागतिक पातळीवर मोठी मागणी आहे. मात्र...
वेळ, खर्चात बचत अन् गुणवत्तेसाठी...द्राक्ष बागेचे हंगाम व्यवस्थापन काटेकोरपणे होणे...
कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर हवा नैतिकतेचा...वारविक विद्यापीठ, इंपिरिअल कॉलेज लंडन, इपीएफएल (...
पिकातील बाष्पोत्सर्जन मोजणारी उपकरणेशेतकऱ्यांनी सर्व जैविक घटक व आपले पीक याचा संबंध...
न रडवणारा गोड कांदा!कांदा हा नेहमीच कोणाला न कोणाला रडवतोच... एकतर...
संपूर्ण स्वयंचलित सिंचनासाठी केला...वॅगेनिंगन विद्यापीठातील संशोधकांच्या गटाने...
निर्यातीसाठी उष्णगृहामध्ये फळे, ...जॉर्जिया येथील ग्लेनबेरीज या थंड फळे आणि भाजीपाला...
तापमान, वारे, सापेक्ष आर्द्रता...पिकांच्या वाढीवर प्रामुख्याने हवामान घटकांचा (...
सीताफळातील गर, बिया वेगळे करण्यासाठी...सीताफळ हे फळ पिकल्यानंतर फार काळ साठवणे शक्य होत...
दर्जेदार रोपनिर्मिती पेपरपॉट, पीट मॉसचा...रोपनिर्मिती चांगल्या प्रकारे होण्यासाठी...