agriculture stories in marathi balanced diet for goats | Agrowon

शेळ्यांना द्या समतोल आहार

डॉ. सुरेश जाधव, डॉ. अनिल पाटील
शुक्रवार, 31 जानेवारी 2020
  • शेळीच्या प्रजननक्षमता वाढीस आहाराचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.  शास्त्रीय पद्धतीने प्रजनन व्यवस्थापनामध्ये बदल करून हा व्यवसाय फायदेशीर करता येतो. शेळीपालनामध्ये जंत निर्मूलन नियमितपणे करणे खूप आवश्यक आहे. कारण जंताच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांमध्ये हगवण, रक्तक्षय, अशक्तपणा, वाढ खुंटणे यासारखे विकार निर्माण झाल्यामुळे पिलांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य प्रमाणात वजनातील वाढ होत नाही. प्रजननसंस्थेचा विकास योग्य वेळी व पूर्णपणे होत नाही. 
  • जंत निर्मुलन करताना जंतनाशकाचा वापर पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने करावा.
  • शेळीच्या प्रजननक्षमता वाढीस आहाराचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.  शास्त्रीय पद्धतीने प्रजनन व्यवस्थापनामध्ये बदल करून हा व्यवसाय फायदेशीर करता येतो. शेळीपालनामध्ये जंत निर्मूलन नियमितपणे करणे खूप आवश्यक आहे. कारण जंताच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांमध्ये हगवण, रक्तक्षय, अशक्तपणा, वाढ खुंटणे यासारखे विकार निर्माण झाल्यामुळे पिलांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य प्रमाणात वजनातील वाढ होत नाही. प्रजननसंस्थेचा विकास योग्य वेळी व पूर्णपणे होत नाही. 
  • जंत निर्मुलन करताना जंतनाशकाचा वापर पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने करावा.
  • बाह्य परोपजीवीचे नियंत्रण करण्यासाठी नियमितपणे गोठ्यामध्ये गोचिडनाशकांची तज्ज्ञांच्या सल्याने फवारणी करावी. परपोजीवींचे नियंत्रण झाल्यामुळे शेळ्यांना त्वचारोग, कीटकामार्फत पसरणारे रोग यापासून संरक्षण मिळते. शरीराची वजन वाढ योग्य पद्धतीने होते.
  • अति उष्ण किंवा अति थंड वातावरणामध्ये शेळ्यांमध्ये ताण येतो. प्रजननासाठी आवश्यक संप्रेरकामध्ये असमतोल निर्माण झाल्यामुळे प्रजनन व्यवस्थित होत नाही. गर्भधारणेचे प्रमाण घटते. त्यामुळे अति थंडी किंवा अति उष्णतेपासून शेळ्यांचे संरक्षण करावे.

समतोल आहाराचा पुरवठा 

  • करडाच्या वाढीसाठी उच्च प्रथिनयुक्त व ऊर्जा असलेला संतुलित आहार देणे गरजेचे  आहे. शेळ्यांच्या आहारामध्ये किमान ७०  टक्के एकदल व ३० टक्के द्विदल चारा देणे आवश्यक आहे. यामध्ये हिरवा व वाळलेला चारा, किमान १५ ग्रॅम खनिज मिश्रण व जीवनसत्वे खुराकामधून द्यावीत. 
  • समतोल आहारामुळे प्रजनन संस्थेचे कार्य योग्य पद्धतीने होते. वयाच्या ८ ते १० महिन्यात शेळ्या मध्ये माज येऊन त्या गाभण राहतात.  
  • योग्य गर्भधारणेकरिता शेळ्यांना प्रजननापूर्वी २ ते ३ आठवडे जर उच्च प्रथिने व ऊर्जा युक्त अतिरिक्त आहार दिल्यास त्याचा प्रजननावर सकारात्मक परिणाम होऊन गर्भधारणेचे प्रमाण ९० टक्क्यांपर्यंत वाढू शकते. योग्य आहारामुळे सुदृढ करडे जन्मतात. त्यांची चांगली वाढ होते.  

  ः डॉ. अनिल पाटील, ७५८८०६२५५६
(पशुप्रजननशास्त्र विभाग, पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर)


इतर कृषिपूरक
पशुपालनात सुरक्षितता महत्त्वाची...पशू सांभाळ, दैनंदिन निगा, चारा-पाण्याची सोय, दूध...
अनुदानाचा योग्य विनियोगअनुदानासाठीची बहुतांश प्रक्रिया बॅंकेमार्फतच...
आजारांपासून कोंबड्यांचे संरक्षणकोंबड्यांना होणाऱ्या आजारांचे वेळीच व्यवस्थापन...
बदलत्या हवामानानुसार जनावरांचे...बदलत्या हवामानानुसार जनावरांच्या आहार, गोठा,...
उत्पादन धिंगरी अळिंबीचेअळिंबीमध्ये भाजीपाला व फळे यांच्या तुलनेत प्रथिने...
फायदेशीर पशुपालनाचे तंत्रगाई,म्हशींची उत्पादकता वाढवायची असेल तर आपल्याकडे...
गाय, म्हशींच्या आहारात बायपास फॅटचा वापरआपल्याला सुरुवातीच्या १०० ते १२० दिवसांत नफा...
स्वच्छतेतून वाढते दुधाची गुणवत्तादुधाची गुणवत्ता कमी होते. अयोग्य दुधामुळे आर्थिक...
अॅझोलाः एक आरोग्यदायी पशुखाद्य जनावरांचे दूध उत्पादन, प्रजनन, वाढ आणि...
दुधातील फॅट कमी राहण्याची कारणे,...दुधातील स्निग्धांश (फॅट) हा प्रतवारीच्या दृष्टीने...
चांगल्या आरोग्यासाठी स्वच्छ दूध उत्पादन...स्वच्छ दूध उत्पादनासाठी स्वच्छ वातावरण आणि...
उन्हाळ्यातील जनावरांच्या प्रजनन समस्याउन्हाळ्यात जनावरे चारा कमी व पाणी जास्त पितात....
जनावरातील गोचीड नियंत्रणउन्हाळ्यात जनावरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गोचीडांचा...
चाऱ्याची पौष्टिकता वाढविण्यासाठी युरिया...उन्हाळ्यामध्ये पाणीटंचाईमुळे हिरवा चारा मिळत नाही...
ओळख पशू संस्थांची...पुण्यश्‍लोक...पुण्यश्‍लोक अहिल्यादेवी महाराष्ट्र मेंढी व शेळी...
पशुप्रजननातील संभाव्य अडथळे ओळखाप्रजनन व्यवस्थापनात ऋतुमानानुसार, तांत्रिक...
जाणून घ्या कमी अंडी उत्पादनाची कारणे,...देशी कोंबड्यांचे अंडी उत्पादन मुळातच कमी असते आणि...
दुधाळ जनावरांचे उन्हाळ्यातील आहार...नैसर्गिक आपत्ती नियोजन व व्यवस्थापनाबद्दलची...
जनावरांतील मायांग बाहेर येण्याची समस्याम्हशीमधील मायांग बाहेर येण्याचे प्रमाण इतर बाकी...
हिरव्या चाऱ्याच्या पूर्ततेसाठी मुरघास...हिरव्या चाऱ्याच्या व्यवस्थापनावर उपाययोजना म्हणून...