agriculture stories in marathi balanced diet for goats | Agrowon

शेळ्यांना द्या समतोल आहार

डॉ. सुरेश जाधव, डॉ. अनिल पाटील
शुक्रवार, 31 जानेवारी 2020
  • शेळीच्या प्रजननक्षमता वाढीस आहाराचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.  शास्त्रीय पद्धतीने प्रजनन व्यवस्थापनामध्ये बदल करून हा व्यवसाय फायदेशीर करता येतो. शेळीपालनामध्ये जंत निर्मूलन नियमितपणे करणे खूप आवश्यक आहे. कारण जंताच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांमध्ये हगवण, रक्तक्षय, अशक्तपणा, वाढ खुंटणे यासारखे विकार निर्माण झाल्यामुळे पिलांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य प्रमाणात वजनातील वाढ होत नाही. प्रजननसंस्थेचा विकास योग्य वेळी व पूर्णपणे होत नाही. 
  • जंत निर्मुलन करताना जंतनाशकाचा वापर पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने करावा.
  • शेळीच्या प्रजननक्षमता वाढीस आहाराचे अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.  शास्त्रीय पद्धतीने प्रजनन व्यवस्थापनामध्ये बदल करून हा व्यवसाय फायदेशीर करता येतो. शेळीपालनामध्ये जंत निर्मूलन नियमितपणे करणे खूप आवश्यक आहे. कारण जंताच्या प्रादुर्भावामुळे शेळ्यांमध्ये हगवण, रक्तक्षय, अशक्तपणा, वाढ खुंटणे यासारखे विकार निर्माण झाल्यामुळे पिलांच्या वाढीवर विपरीत परिणाम होतो, त्यामुळे योग्य प्रमाणात वजनातील वाढ होत नाही. प्रजननसंस्थेचा विकास योग्य वेळी व पूर्णपणे होत नाही. 
  • जंत निर्मुलन करताना जंतनाशकाचा वापर पशुवैद्यकाच्या सल्ल्याने करावा.
  • बाह्य परोपजीवीचे नियंत्रण करण्यासाठी नियमितपणे गोठ्यामध्ये गोचिडनाशकांची तज्ज्ञांच्या सल्याने फवारणी करावी. परपोजीवींचे नियंत्रण झाल्यामुळे शेळ्यांना त्वचारोग, कीटकामार्फत पसरणारे रोग यापासून संरक्षण मिळते. शरीराची वजन वाढ योग्य पद्धतीने होते.
  • अति उष्ण किंवा अति थंड वातावरणामध्ये शेळ्यांमध्ये ताण येतो. प्रजननासाठी आवश्यक संप्रेरकामध्ये असमतोल निर्माण झाल्यामुळे प्रजनन व्यवस्थित होत नाही. गर्भधारणेचे प्रमाण घटते. त्यामुळे अति थंडी किंवा अति उष्णतेपासून शेळ्यांचे संरक्षण करावे.

समतोल आहाराचा पुरवठा 

  • करडाच्या वाढीसाठी उच्च प्रथिनयुक्त व ऊर्जा असलेला संतुलित आहार देणे गरजेचे  आहे. शेळ्यांच्या आहारामध्ये किमान ७०  टक्के एकदल व ३० टक्के द्विदल चारा देणे आवश्यक आहे. यामध्ये हिरवा व वाळलेला चारा, किमान १५ ग्रॅम खनिज मिश्रण व जीवनसत्वे खुराकामधून द्यावीत. 
  • समतोल आहारामुळे प्रजनन संस्थेचे कार्य योग्य पद्धतीने होते. वयाच्या ८ ते १० महिन्यात शेळ्या मध्ये माज येऊन त्या गाभण राहतात.  
  • योग्य गर्भधारणेकरिता शेळ्यांना प्रजननापूर्वी २ ते ३ आठवडे जर उच्च प्रथिने व ऊर्जा युक्त अतिरिक्त आहार दिल्यास त्याचा प्रजननावर सकारात्मक परिणाम होऊन गर्भधारणेचे प्रमाण ९० टक्क्यांपर्यंत वाढू शकते. योग्य आहारामुळे सुदृढ करडे जन्मतात. त्यांची चांगली वाढ होते.  

  ः डॉ. अनिल पाटील, ७५८८०६२५५६
(पशुप्रजननशास्त्र विभाग, पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, उदगीर, जि. लातूर)


इतर कृषिपूरक
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...
दुग्धोत्पादनासाठी प्रजननाची पंचसूत्रीदुग्धोत्पादन हे गाई,म्हशींच्या प्रजननावर अवलंबून...
अन्न सुरक्षेेचा प्रश्न ऐरणीवर...अंतर्गत संघर्ष, हिंसा या मानवी कारणांसोबतच विविध...
जनावरांतील धर्नुवाताची लक्षणे अन्...जनावरांच्या शरीरावरील जखमांतून धर्नुवात आजाराचे...
परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालनमुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त...
शेळ्या- मेंढ्यांमधील आंत्रविषारमोठ्या शेळ्या-मेंढ्या तीव्रतेनुसार काही...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन झाले उत्पन्नाचे...करडा (जि. वाशीम) येथील कृषी विज्ञान केंद्राने...