agriculture stories in marathi control of podfly in pigeon pea | Agrowon

तुरीवरील शेंगमाशीचे नियंत्रण

डॉ. भैयासाहेब गायकवाड, डॉ. हनुमान गरुड
मंगळवार, 14 जानेवारी 2020

तूर हे महाराष्ट्रातील प्रमुख डाळवर्गीय पीक आहे. सध्या अनेक ठिकाणी तूर पीक फुले व शेंगांनी लगडलेले आहे. मात्र, गेल्या ७ ते ८ वर्षात तुरीवर शेंगमाशीचा प्रादुर्भाव वाढत आहे. परिणामी अडकण तयार होते. घाटेअळीनंतर या किडीचा नुकसान करण्यात दुसरा क्रमांक लागतो.

तूर हे महाराष्ट्रातील प्रमुख डाळवर्गीय पीक आहे. सध्या अनेक ठिकाणी तूर पीक फुले व शेंगांनी लगडलेले आहे. मात्र, गेल्या ७ ते ८ वर्षात तुरीवर शेंगमाशीचा प्रादुर्भाव वाढत आहे. परिणामी अडकण तयार होते. घाटेअळीनंतर या किडीचा नुकसान करण्यात दुसरा क्रमांक लागतो.

जीवनक्रम :
शेंगमाशी आकाराने १.५ मि.मी.लांब असते. माशीचा रंग हिरवट असतो. मादी नरापेक्षा किंचित मोठी असते. पुढील पंखाची लांबी ४ मि.मी. असते. मादी शेंगाच्या आत सालीमधून पांढऱ्या रंगाची लंबगोलाकार अंडी घालते. अंड्यातून ३-८ दिवसात पाय नसणारी अळी बाहेर पडते. अळी बारीक गुळगुळीत व पांढऱ्या रंगाची असते. सुरुवातीस दाण्याचा पृष्ठभाग कुरतडून खाल्याने दाण्यावर नागमोडी खाचा तयार होतात. संपूर्ण अळी अवस्था सुमारे १२-१८ दिवसात एका शेंगेत, एका दाण्यावरच पूर्ण करते. त्यानंतर ती शेंगेमध्येच कोशावस्थेत जाते. कोश हा दाण्याच्या बाहेर, परंतू शेंगेत असतो. कोश तपकिरी रंगाचे असून लंबगोलाकृती असतात. सुरुवातीला हा कोश पिवळसर लांब असून नंतर तपकिरी रंगाचा होतो. कोशावस्था ४-९ दिवसात पूर्ण होऊन शेंगेचे पातळ आवरण फोडून माशी शेंगेबाहेर पडते. अशा रितीने शेंगमाशी जीवनक्रम २०-२८ दिवसात पूर्ण करते.

नुकसानीचा प्रकार :
सुरुवातीस शेंगेवर किडीच्या प्रादुर्भावाची कोणतीही लक्षणे दिसून येत नाहीत. मात्र, वाढ झालेली अळी कोशावस्थेत जाण्यापूर्वी छिद्र पाडते व छिद्रातून माशी बाहेर पडते, तेव्हा नुकसानीचा प्रकार आढळून येतो. अळी सुरुवातीस दाण्याचा पृष्ठभाग कुरतडते व दाण्यावर खाचा तयार करते. व दाण्याला नुकसान करते. हा दाणा डाळ करण्यास योग्य अथवा पेरणी करण्यास योग्य राहत नाही, याला स्थानिक भाषेत ‘अडकण’ असे म्हणतात. प्रत व वजनामध्ये घसरण होते.

व्यवस्थापन :
पिकांचे वारंवार सर्वेक्षण करावे.
प्रादुर्भाव आढळल्यास डायमिथोएट (३० ई.सी.) १ मि.ली. प्रति लिटर या प्रमाणे फवारणी करावी.

डॉ. भैयासाहेब गायकवाड, ९४२०४५९८०८
(कृषी विज्ञान केंद्र, खामगाव, ता. गेवराई, जि. बीडअंतर्गत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)


इतर कृषी सल्ला
हवामान बदलाचे सेंद्रिय कर्बावरील परिणामजागतिक हवामान बदल आणि जागतिक तापमान वाढ हे शब्द...
काही भागात पावसाच्या उघडिपीची शक्यता महाराष्ट्रावर बुधवार (ता.२३) पर्यंत  १००४...
तृणधान्य पिकांमध्ये प्रक्रियेला संधीशेती व्यवसायाच्या प्राथमिक अवस्थेपासून...
बियाणासाठी घरचे सोयाबीन ठेवताना...बियाण्यासाठी निवड करण्यात आलेल्या प्लॉटमध्ये...
फळबाग लागवडीसाठी जमिनीची निवड महत्त्वाचीसामान्यपणे फळबागा अयशस्वी होण्यामध्ये किंवा...
गरज संरक्षित जल सिंचनाचीसंरक्षित सिंचन व्यवस्था हा एक चांगला पर्याय...
फळबाग सल्ला (कोकण विभाग) आंबा  वाढीची अवस्था  पावसाची...
भातसल्ला (कोकण विभाग)पुढील पाच दिवस मध्यम स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता...
कृषी सल्ला (सोयाबीन, ऊस, खरीप ज्‍वारी,...संत्रा / मोसंबी फळबागेत रसशोषक पतंगांच्‍या व्‍...
केळी बाग व्यवस्थापनसध्या केळी बागेतील मृगबाग मुख्य वाढीच्या तर...
हवामान घटकांचा पिकावर होणारा परिणामहवामान घटकांमध्ये प्रामुख्याने ऊन, वारा, पाऊस,...
काही ठिकाणी चांगला पाऊस; काही ठिकाणी...या आठवड्याच्या सुरुवातीपासून बुधवारपर्यंत (ता.१६...
कोरायनेस्पोरा बुरशीजन्य पानांवरील ठिपके...कपाशीचे पीक हे सध्या ६० ते ७५ दिवसांचे आहे....
लिंबूवर्गीय फळपिकावरील कोळीचे व्यवस्थापनकोळी किडीचा प्रादुर्भाव वर्षभर दिसून येत असला तरी...
कृषी सल्ला (ऊस, भात, मूग/उडीद, तूर,...बऱ्याच ठिकाणी नदी, नाले किंवा ओढे यांच्यामुळे...
केळीवरील फुलकिडीचे नियंत्रण ​सद्यःस्थितीत केळीवर मोठ्या प्रमाणावर फुलकिडींचा...
काडीची परिपक्वता, पानगळ या समस्यांकडे...गेल्या चार दिवसापासून लागवडीखाली विभागामध्ये...
कीटकनाशके हाताळताना घ्यावयाची काळजीएकात्मिक कीड व्यवस्थापनात किडीची संख्या आर्थिक...
बहुउपयोगी, आरोग्यदायी शेवगाशेवगा त्याच्या विविध आरोग्यवर्धक गुणांमुळे...
ऑगस्टअखेर मराठवाड्यात सरासरीपेक्षा अधिक...मागील भागात आपण मराठवाडा विभागातील मान्सूनचे आगमन...