agriculture stories in marathi Dehumidification offers a lot of benefits for greenhouse growers | Agrowon

हरितगृहामध्ये आर्द्रता कमी करण्यासोबत पाण्याची उपलब्धता

वृत्तसेवा
गुरुवार, 16 जानेवारी 2020

हरितगृहामध्ये वातावरण नियंत्रणासाठी सातत्याने ऊर्जा खर्च करावी लागते. सापेक्ष आर्द्रता आणि तापमान या दोन्ही परस्परभिन्न गोष्टींतील संतुलन अत्यंत महत्त्वाचे असते. वाढलेल्या आर्द्रतेमध्ये रोगाचे प्रमाण वाढते. यासाठी विकसित देशांमध्ये आर्द्रता कमी करणाऱ्या यंत्रांचा (डिह्युमिडिफायर) वापर केला जातो. या यंत्रांमध्ये मोठ्या सुधारणा होत असून, त्यासाठी वापरले जाणारे वायू अधिक पर्यावरणपूरक केले जात आहेत.

हरितगृहामध्ये वातावरण नियंत्रणासाठी सातत्याने ऊर्जा खर्च करावी लागते. सापेक्ष आर्द्रता आणि तापमान या दोन्ही परस्परभिन्न गोष्टींतील संतुलन अत्यंत महत्त्वाचे असते. वाढलेल्या आर्द्रतेमध्ये रोगाचे प्रमाण वाढते. यासाठी विकसित देशांमध्ये आर्द्रता कमी करणाऱ्या यंत्रांचा (डिह्युमिडिफायर) वापर केला जातो. या यंत्रांमध्ये मोठ्या सुधारणा होत असून, त्यासाठी वापरले जाणारे वायू अधिक पर्यावरणपूरक केले जात आहेत.

हरितगृहामध्ये बंदिस्त वातावरण असल्यामुळे कमाल तापमान आणि आर्द्रता या दोन्ही समस्यांचा सामना उत्पादकांना करावा लागतो. त्यातील कमाल तापमान कमी करण्यासाठी पाण्याचे तुषार किंवा लहान कण हवेमध्ये उडवण्याच्या पद्धतींचा (त्याला इंग्रजीमध्ये फॉगर्स किंवा मिस्टर्स म्हणतात.) वापर केला जातो. मात्र, तापमान कमी करण्याच्या प्रयत्नामध्ये हरितगृहातील आर्द्रतेचे प्रमाण वाढते. त्याचा फटका पिकांवर रोगाच्या प्रादुर्भावाने बसतो. पर्यायाने रसायनांचा वापर करावा लागतो. हे टाळण्यासाठी आर्द्रता कमी करण्याच्या यंत्रांचा वापर आवश्यक ठरतो. अशा प्रकारच्या यंत्रांचे उत्पादन एका खासगी कंपनीने केले आहे. त्याविषयी माहिती देताना कंपनीचे झिव शाकेद यांनी सांगितले, की सध्या आर्द्रता कमी करण्यासाठी अर्धबंदिस्त हरितगृहाचे झडपा खुल्या करून हवा खेळती ठेवली जाते. मात्र, युरोपातील वातावरणामध्ये बाह्य वातावरण थंड असल्याने पुन्हा आतील वातावरण थंड होते. त्याचा फटका पिकांना बसू शकतो. किंवा आतील वातावरण उष्ण करण्यासाठी अधिक ऊर्जा खर्च करावी लागते. या समस्येसाठी आर्द्रता कमी करणारी यंत्रे अधिक उपयुक्त ठरू शकतात. या यंत्रांमुळे ऊर्जेमध्ये ५० टक्क्यांपर्यंत बचत होते. या यंत्रांना इंग्रजीमध्ये डिह्युमिडिफायर म्हणतात.

पर्यावरणपूरकतेसोबत अधिक कार्यक्षमता

अशा यंत्राचे निर्माते झिव शाकेद यांनी सांगितले, की युरोपीय निकषानुसार योग्य तो रेफ्रिजरंट वायू यामध्ये वापरला असून, पूर्वीच्या R५०७ ऐवजी R५१३A याचा वापर केला जात आहे. जागतिक तापमान वाढीवर किमान परिणाम करणाऱ्या या वायूमुळे यंत्रे अधिक पर्यावरणपूरक होण्यास मदत झाली आहे. त्याचप्रमाणे ही यंत्रे अधिक कार्यक्षमपणे हवेतील आर्द्रतेचे रूपांतर पाण्यामध्ये करू शकतात.
उदा. डीजी १२ हे यंत्र ताशी ४५ लिटर पाणी हवेतून मिळवू शकते. तर डीजी१२ ईयू ४८ लिटर पाणी मिळवते. हे या उद्योगातील सर्वाधिक आहे. या यंत्रांची निर्मिती ही हरितगृहामध्ये असलेल्या ८० टक्के सापेक्ष आर्द्रता आणि १८ अंश तापमानासाठी केली आहे. हे वातावरण पिकांसाठी अधिक चांगले मानले जात असले, तरी यंत्रे या वातावरणामध्ये लवकर खराब होतात. सोबतच विद्युतऊर्जाही कमी म्हणजेच १०/१२ किलोवॉट प्रतितास इतकी लागते. हे प्रमाण प्रति चार लिटर पाण्यासाठी १ किलोवॉट तासापेक्षा कमी आहे.

 


इतर ताज्या घडामोडी
असे करा जनावरांतील पोटफुगीला प्रतिबंधसर्वच मोसमामध्ये चांगल्या प्रतीचा चारा मिळेल अशी...
खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र वाढणारजळगाव ः खानदेशात बाजरीचे क्षेत्र यंदा सुमारे...
बुलडाणा जिल्हा संपन्न करण्यासाठी...बुलडाणा  ः ‘‘जिल्ह्याच्या सर्वांगिण...
शेतकऱ्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी शासन...नाशिक  : शेतकऱ्याला तातडीची मदत मिळावी,...
शरद पवार हेदेखील पंतप्रधान होऊ शकतात :...नाशिक : केंद्राने सूडबुद्धीने शरद पवार यांना...
रत्नागिरी जिल्हा परिषदेत रिक्तपदांमुळे...रत्नागिरी : मंजूर पदांपेक्षा रिक्त पदांची संख्या...
मराठवाड्यात ज्वारीवर चिकटा, मावा;...औरंगाबाद :  औरंगाबाद, जालना व बीड या...
शिवभोजन थाळी योजनेचे पुण्यात उद्‌घाटन पुणे : शासनाच्या अन्न, नागरीपुरवठा व ग्राहक...
शेतकऱ्यांच्या विकासासाठी सरकार कटिबद्ध...नगर  ः  शेतकरी केंद्रबिंदू मानून राज्य...
पुणे बाजार समितीत भाजीपाल्याचे दर स्थिरपुणे  ः पुणे बाजार समितीच्या शनिवार (ता. २५...
सातारा जिल्ह्यातील प्रलंबित सिंचन...सातारा  : प्रलंबित असलेले जिल्ह्यातील सिंचन...
बाजार समिती निवडणुकीत शेतकऱ्यांना ...नाशिक  : कृषी उत्पन्न बाजार समित्यांच्या...
पीकविमा योजना प्रभावीपणे राबविण्यासाठी...मुंबई : अडचणीत असलेल्या शेतकऱ्यांना...
पुण्यात कृषी आयटीआय संस्था सुरू करणार...पुणे : कृषी, सहकार, उद्योग विभागाला चालना...
मराठवाड्यातील पाणीप्रश्नाबाबत...औरंगाबाद  : कुणावर आक्षेप घेण्यासाठी नव्हे;...
पद्मश्री जाहीर होताच हिवरेबाजारमध्ये...नगर ः आदर्श गाव संकल्प व प्रकल्प समितीचे...
हिवाळी हंगामात पौष्टिक चाऱ्यासाठी करा...बरसीम (शास्त्रीय नावः ट्रायफोलियम...
नगरमध्ये गवार, लसणाच्या दरांत सुधारणा...नगर ः नगर कृषी उत्पन्न बाजार समितीत लसूण,...
सोलापुरात हिरवी मिरची, वांगी,...सोलापूर ः सोलापूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या...
पुणे जिल्हा परिषदेचा ‘एक पुस्तक' पॅटर्न...पुणे : विद्यार्थ्यांच्या दप्तराचे ओझे कमी...