agriculture stories in Marathi hadga flowers | Agrowon

वातदोषावर उपाय ः हादग्याची फुले, शेंगा

डॉ. साधना उमरीकर, डॉ. एस. डी. सोमवंशी
शनिवार, 26 डिसेंबर 2020

आयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी होण्याकरिता हादग्याचे सेवन फायदेशीर असते. कफ व पित्तदोष कमी करण्यासाठी हादग्याच्या फुलांच्या भाजीचा चांगला उपयोग होतो.

आयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी होण्याकरिता हादग्याचे सेवन फायदेशीर असते. कफ व पित्तदोष कमी करण्यासाठी हादग्याच्या फुलांच्या भाजीचा चांगला उपयोग होतो.

हादग्याला ‘अगस्ता’ असेही म्हणतात. या लहान वृक्षाची लागवड घराभोवती, परस बागेत, तसेच शेताच्या बांधावर करतात. हादग्याचा वृक्ष २५ ते ३० फुटांपर्यंत उंच वाढतो. हा वृक्ष जलद वाढतो, पण त्याचे आयुष्यमान कमी असते. खोड व फांद्या नाजूक व ठिसूळ असतात. फांद्या खोडाच्या वरील भागात पसरणाऱ्या व खाली झुकलेल्या असतात.

शेंगा ः
१) झाड परिपक्व झाल्यावर त्याला शेंगा येतात. शेंग फूटभर लांब, चारकोनी व हिरवीगार असते. एका शेंगेत तपकिरी रंगाच्या १५ ते २० बिया असतात. हादग्याला सप्टेंबर ते जानेवारी महिन्यात फुले व फळे येतात. फुलांची व कोवळ्या शेंगांची भाजी करतात.

फुले ः
फुले चवीला थोडी कडवट आणि तुरट असतात. फुले गुणाने थंड आहेत.
फुले दिसायला पांढरी व करंजीसारखी अर्ध गोलाकार असतात. या फुलांचे देखील अनेक रुचकर पदार्थ बनवतात.

औषधी गुणधर्म ः
१) आयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी होण्याकरिता हादग्याचे सेवन फायदेशीर असते. तसेच कफ व पित्तदोष कमी करण्यासाठी हादग्याच्या फुलांच्या भाजीचा चांगला उपयोग होतो.
२) थंडी वाजून येणाऱ्‍या तापावर हादग्याच्या फुलांची भाजी उपयुक्त आहे. याच्या सेवनाने सर्दीचा त्रास कमी होतो. भूक लागत नसल्यास, पोट साफ होत नसल्यास हादग्याच्या भाजीने चांगला गुण येतो.
३) स्त्रियांच्या पाळीतील अनियमितता अथवा पाळीसंबधी तक्रारी या भाजीच्या सेवनाने कमी होतात.
४) याच्या शेंगांत व फुलांत ‘अ’ जीवनसत्त्वाचे प्रमाण भरपूर असल्यामुळे त्याच्या अभावाने निर्माण होणारे आजार टाळण्यासाठी या भाजीचे नियमित सेवन केल्यास रुग्णाचा त्रास कमी होतो. हादग्याच्या फुलांच्या भाजीने जेवणात रुची निर्माण होते.

फुलांची भाजी
साहित्य ः हादग्याची फुले, कांदा, लसूण, तिखट, मीठ, हिंग, जिरे, तेल, हिरवी मिरची, भिजवलेली मुगाची डाळ इ.
कृती ः फुले स्वच्छ धुऊन चिरून घ्यावीत. कढईत तेल घेऊन चिरलेला कांदा त्यात परतून घ्यावा. नंतर त्यामध्ये लसूण, जिरे, हिरवी मिरची घालून परतावी. चिरलेली भाजी घालून मुगाची डाळ घालावी. चांगली शिजू द्यावी.
अशी भाजी मुगाच्या डाळीऐवजी वरून थोडे डाळीचे पीठ लावून परतूनही तयार करतात.

फुलांचे भरीत
साहित्य ः हादग्याची फुले, दही, मीठ, साखर, हिरवी मिरची, कोथिंबीर, तेल, जिरे इ.
कृती ः प्रथम फुले चिरून तेलात परतून घ्यावीत. फुलांमध्ये मीठ, साखर, दही, मीठ, साखर व शेंगदाण्याचे कूट घालावे. हिरव्या मिरचीचे तुकडे घालून खमंग फोडणी द्यावी.

फुलांची भजी ः
साहित्य- हादग्याची फुले, डाळीचे पीठ, हिंग, जिरे, ओवा, तिखट, मीठ व तळण्यासाठी तेल
कृतीः हादग्याची फुले धुऊन कोरडी करावीत. डाळीच्या पिठात पाणी घालून त्यात तिखट, मीठ, हिंग, जिरे व ओवा घालून भज्यापेक्षा पातळसर भिजवून घ्यावे. यात एक एक फूल घालून तळून घ्यावे. गरम भजी अतिशय कुरकुरीत व स्वादिष्ट लागतात.

शेंगांची भाजी
साहित्य ः हादग्याच्या कोवळ्या शेंगा, बारीक चिरलेला कांदा, तेल, मीठ, तिखट, कोथिंबीर
कृती ः कोवळ्या शेंगांचे लहान तुकडे करावेत. कढईत तेल घेऊन त्यात चिरलेला कांदा परतून घ्यावा. निवडलेल्या शेंगांचे तुकडे, तिखट, मीठ घालावे व परतावे. गरजे प्रमाणे पाणी घालवून शिजवावे. चवीप्रमाणे मसाला घालावा. यात शेंगदाण्याचा कूट, किसलेले ओले खोबरे व कोथिंबीर घालावी.

संपर्क ः डॉ. साधना उमरीकर, ९४२०५३००६७
(कृषी विज्ञान केंद्र, बदनापूर, जि. जालना, महाराष्ट्र. )

 


इतर ताज्या घडामोडी
पांडुरंग साखर कारखाना उताऱ्यात...सोलापूर : पांडुरंग साखर कारखान्याने २५ लाख ७७...
अकोला झेडपीच्या कृषी विभागाचे दहा...अकोला : जिल्हा परिषद कृषी विभागाला आगामी आर्थिक...
नाशिक जिल्ह्यात अवकाळीचा दोन हजार...नाशिक : जिल्ह्यात अवकाळी व गारपिटीमुळे झालेल्या...
कपाशीचा उत्पादन खर्च कमी करण्याची गरज ः...नांदेड ः ‘‘जगाच्या तुलनेत आपल्या देशात कपाशीची...
खानदेशातील तुरीच्या आवकेत ४० टक्के घटजळगाव ः खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये...
कीटकनाशक फवारणीला अनुदान द्या : आंबा...मुंबई : कोकण किनारपट्टीच्या भागात १८ व १९...
पारनेर : महावितरणच्या विरोधात शेतकरी...निघोज, ता. पारनेर : विहिरीत पाणी असूनही पिकांना...
खानदेशात ऊसगाळप राहणार मार्चअखेरपर्यंत...जळगाव ः  खानदेशात सुमारे १६ लाख टन ऊस गाळप...
कोल्हापुरात आग्या मधमाशा जतन,...कोल्हापूर : आग्या मधमाशा जतन आणि संवर्धनासाठी...
शेतकऱ्यांना अडचणीत आणू नका ः डॉ. पवारनाशिक : ‘‘वीज महावितरणच्या मनमानी...
संभाव्य निर्बंध, लॉकडाउनमुळे द्राक्ष...नाशिक : कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर करण्यात...
सिंधुदुर्गमध्ये होणार ड्रोनद्वारे होणार...सिंधुदुर्गनगरी : शासनाच्या स्वामित्व योजनेतर्गत...
मराठीला अभिजात दर्जा मिळविणारच :...मुंबई : ‘छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या या भाषेला,...
खामसवाडीत नुकसानग्रस्त पिकांची होणार...खामसवाडी, जि. उस्मानाबाद : परिसरात १९ फेबुवारी...
किमान २५ टक्के शेतीमालावर प्रक्रिया...जालना : ‘‘उत्पादित केलेल्या किमान २५ टक्के...
नगर जिल्ह्यात पाच हजारांवर शेतकऱ्यांना...नगर ः जिल्ह्यातील २०१९ - २० चा खरीप व रब्बी हंगाम...
सोसायट्यांच्या वसुलीपूर्वी प्रोत्साहन...सातारा : आता मार्च महिन्यात सोसायट्यांची...
केळीसाठी एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापनएकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापनामुळे पिकास...
सकाळी थंड, तर दुपारी उष्ण हवामानमहाराष्ट्रावर १०१० हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
अकोला : अवकाळी, गारपीटग्रस्तांना १७...अकोला ः गेल्या वर्षात जिल्ह्यात फेब्रुवारी ते मे...