agriculture stories in marathi Instant pot for food cooking | Agrowon

अन्न शिजवण्यासाठी नावीन्यपूर्ण ‘इन्स्टंट पॉट’

डॉ. आर. टी. पाटील
बुधवार, 4 मार्च 2020

सरळ ज्वालेवर अन्नपदार्थ भाजण्यापासून माणसांच्या स्वयंपाकाचा प्रवास सुरू झाला. त्यानंतर लाकडाचा वापर करण्यायोग्य चुली, कोळशाची शेगडी यांचा वापर झाला. यातील धुरामुळे होणारा त्रास कमी करण्यासाठी धुराड्यासह किंवा चिमणीसह चुली, रॉकेलवर चालणारे स्टोव्ह आणि आता एलपीजी वायूवर चालणारे गॅस स्टोव्ह सर्रास वापरले जातात. त्याला विद्युत शेगड्यांचीही जोड मिळाली आहे. अन्नपदार्थ शिजवण्याच्या पद्धतीमध्येही उघड्या भांड्यामध्ये शिजवण्यापासून वाफेच्या दाबामध्ये (प्रेशर कुकर) शिजवणे, विजेच्या साह्याने दाबाखाली अन्न शिजवणे असे आमूलाग्र बदल झालेले दिसून येतात.

सरळ ज्वालेवर अन्नपदार्थ भाजण्यापासून माणसांच्या स्वयंपाकाचा प्रवास सुरू झाला. त्यानंतर लाकडाचा वापर करण्यायोग्य चुली, कोळशाची शेगडी यांचा वापर झाला. यातील धुरामुळे होणारा त्रास कमी करण्यासाठी धुराड्यासह किंवा चिमणीसह चुली, रॉकेलवर चालणारे स्टोव्ह आणि आता एलपीजी वायूवर चालणारे गॅस स्टोव्ह सर्रास वापरले जातात. त्याला विद्युत शेगड्यांचीही जोड मिळाली आहे. अन्नपदार्थ शिजवण्याच्या पद्धतीमध्येही उघड्या भांड्यामध्ये शिजवण्यापासून वाफेच्या दाबामध्ये (प्रेशर कुकर) शिजवणे, विजेच्या साह्याने दाबाखाली अन्न शिजवणे असे आमूलाग्र बदल झालेले दिसून येतात. त्यात आता आणखी एका प्रकाराची भर पडली आहे, ती म्हणजे इस्टंट पॉट. साधारण ९० च्या दशकामध्ये प्रेशर कुकरचा वापर वेगाने सुरू झाला. त्यानंतर इलेक्ट्रिक प्रेशरचे पेटंट फाइल झाले. त्यानंतर तिसऱ्या पिढीतील प्रेशर कुकर म्हणजेच इन्स्टंट पॉट बाजारात आले आहेत.

काय आहे हे इन्स्टंट पॉट

हा एक इलेक्ट्रिक प्रेशर कुकरचा नवा प्रकार असून, त्यात सात प्रकारे अन्न शिजवता येते. यामध्ये दाबाखाली शिजवणे, भात शिजवणे, ब्राउनिंग, सावकाश शिजवणे या पद्धतीने अन्न शिजते. सोबतच अन्न गरम ठेवता येते. आतील उष्ण वातावरण टिकून राहत असल्याने त्याचा वापर दही किंवा योगर्ट तयार करण्यासाठीही होऊ शकतो.

  • वाफवणे, भाजणे, सावकाश शिजवणे किंवा कॅनिंग या क्रिया करता येतात.
  • हे स्टेनलेस स्टिलपासून बनवलेले असून, स्वच्छता सोपी होते.
  • या पद्धतीमुळे स्वयंपाकाच्या वेळेमध्ये बचत होते. या इन्स्टंट पॉटमुळे पदार्थ शिजवण्यासाठी २० ते ६० मिनिटे पुरेशी होतात. सामान्यतः एखाद्या महिलेचा स्वयंपाकासाठी प्रतिदिन चार तासांपर्यंत वेळ जातो.
  • यामध्ये शिजवण्यासाठी अन्न ठेवल्यानंतर अन्य कामे करण्यासाठी मोकळीक मिळते. अन्न तयार झाल्यानंतर पुढे १० तासांपर्यंत गरम राहू शकते.

शिजवण्याचा स्मार्ट प्रकार

  • जेवणासाठी अन्न शिजवणे हे केवळ काही मिनिटांचे काम राहते. अगदी अर्ध्या तासामध्ये स्वयंपाक होतो. आपल्या पारंपरिक प्रेशर कुकरप्रमाणे एकाच वेळी दोन भांडी यात ठेवता येतात.
  • यात चौदा बटने दिली असून, त्यानुसार चौदा प्रकारे अन्नावर प्रक्रिया करता येतात.
  • १. दाबावर शिजवणे, २. सावकाश शिजवणे, ३. थोड्या तेलात तळणे, ४. वाफवणे, ५. अंडी, ६. केक, ७. दही, योगर्ट, ८. लापशी किंवा खीर, ९. मिश्रधान्य, १०. भात, ११. सूप, १२. बीन्स, १३. पोल्ट्री, १४. मांस.
  • या नावीन्यपूर्ण शिजवण्याच्या तंत्रामुळे महिला, मुली किंवा पुरुषांचाही स्वयंपाकामध्ये उत्साह वाढू शकतो. विशेषतः ज्या घरामध्ये दोघेही नोकरी किंवा व्यवसायामध्ये कार्यरत आहेत, त्यांच्यासाठी हे तंत्र अधिक फायदेशीर ठरणार आहे.

(लेखक सिफेट या संस्थेचे माजी संचालक आहेत.)


इतर टेक्नोवन
सीताफळातील गर, बिया वेगळे करण्यासाठी...सीताफळ हे फळ पिकल्यानंतर फार काळ साठवणे शक्य होत...
दर्जेदार रोपनिर्मिती पेपरपॉट, पीट मॉसचा...रोपनिर्मिती चांगल्या प्रकारे होण्यासाठी...
आवळा प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेआपल्या गुणकारी, औषधी गुणधर्मामुळे अनेक आयुर्वेदीय...
वितरणासाठी ड्रोन तंत्रज्ञानाला गोदाम...सध्या केवळ ड्रोनच्या वापरातून उत्पादने...
अत्याधुनिक लायसीमीटर आधारित सिंचन...पिकाच्या सिंचनाची कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी...
दूध काढण्यासाठी फिरती घडवंची, तिपाईदुग्ध व्यावसायिकांच्या अडचणी लक्षात घेऊन अखिल...
प्रकाश संश्लेषण प्रक्रियेतील...हिरव्या वनस्पती किंवा पिकांद्वारे सूर्यप्रकाशाचे...
हायड्रोपोनिक्स पद्धतीने मिळवा चाराहायड्रोपोनिक्स म्हणजे माती विरहित किंवा केवळ...
चाऱ्यासाठी कमी किमतीचे हायड्रोपोनिक्स...अल्प भूधारक पशुपालकांना हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता...
अपारंपरिक ऊर्जा स्रोतांचा वापर...अक्षय ऊर्जा स्रोतांमध्ये सूर्यप्रकाश, वारा,...
स्वयंचलित ठिबकासह ९० एकरांत यांत्रिकी...परभणी जिल्ह्यातील सिंगणापूर येथील कृषी पदवीधर व...
सुपारी प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेसुपारी हे कोकणातील व्यावसायिक दृष्ट्या महत्त्वाचे...
पिकातील सूक्ष्महवामान मोजणारी उपकरणेया वर्षी महाराष्ट्राच्या अनेक विभागात...
यांत्रिक पद्धतीने भात रोपलागवडीचा...सांगे (जि. पालघर) येथील कृषिभूषण व अभ्यासू शेतकरी...
विरळणी, तण काढणी करा झोपून!अत्यंत आरामदायी स्थितीमध्ये तणनियंत्रणासारखी काम...
अकरा ‘सेन्सर्स’ सह ‘वेदर स्टेशन’ द्वारे...वडाळी नजीक (ता.निफाड, जि. नाशिक) येथील रोशन...
योग्य प्रकारे करा ट्रॅक्टर,अवजारांचा...ट्रॅक्‍टरची सर्व निगा व देखभाल केल्यास सुगीमध्ये...
आले पिकासाठी सुधारित अवजारेवसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठाने हळद आणि...
श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारेमहिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...