agriculture stories in marathi , Laser printing tech produces waterproof e-textiles in minutes | Agrowon

जलरोधक ई कपड्याची निर्मिती लेसर प्रिंटिंगद्वारे शक्य 
वृत्तसेवा
शनिवार, 7 सप्टेंबर 2019

भविष्यामध्ये अंगावर वापरता येणाऱ्या उपकरणे, सेन्सर यांचे प्रमाण वाढत जाणार आहे. अशा उपकरणांना ऊर्जा पुरवण्याचे काम आपले कपडेच करू शकतील. अशा कपड्यांच्या निर्मितीसाठी लेसर प्रिंटिंग तंत्रज्ञान महत्त्वाचे ठरणार आहे. या लेसर प्रिंटिंग तंत्रज्ञानामध्ये अगणित क्षमता आहेत. त्याचा प्रत्यय विविध संशोधनातून येत असतो. अशा काही संशोधनाविषयी... 

भविष्यामध्ये अंगावर वापरता येणाऱ्या उपकरणे, सेन्सर यांचे प्रमाण वाढत जाणार आहे. अशा उपकरणांना ऊर्जा पुरवण्याचे काम आपले कपडेच करू शकतील. अशा कपड्यांच्या निर्मितीसाठी लेसर प्रिंटिंग तंत्रज्ञान महत्त्वाचे ठरणार आहे. या लेसर प्रिंटिंग तंत्रज्ञानामध्ये अगणित क्षमता आहेत. त्याचा प्रत्यय विविध संशोधनातून येत असतो. अशा काही संशोधनाविषयी... 

लेसर प्रिंटिंग तंत्राद्वारे केवळ तीन मिनिटांमध्ये १० सेंमी बाय १० सेंमी आकाराचा जल रोधक कपडा बनविण्यात ऑस्ट्रेलिया येथील आरएमआयटी विद्यापीठातील शास्त्रज्ञांनी यश मिळवले आहे. या कपड्याची तन्यता अधिक असून, ही प्रक्रिया स्वस्त आहे. लेसर तंत्रज्ञानाद्वारे कपड्यांमध्ये ग्राफीन सुपरकॅपेसिटरचा अंतर्भाव सहजतेने करता येतो. हे कॅपेसिटर हे ताकदवान आणि अधिक काळापर्यंत ऊर्जा साठवणीसाठी अत्यंत महत्त्वाचे ठरणारे आहेत. भविष्यातील स्मार्ट कपड्यांच्या निर्मितीसाठी ई टेक्सटाईल उद्योगामध्ये लेसर तंत्रज्ञान आघाडीवर असेल. 

सध्या ग्राहकोपयोगी, आरोग्य आणि संरक्षण या दृष्टीने महत्त्वाची, पण अंगावर सहजतेने वापरता येईल, अशा उपकरणाचे प्रमाण वेगाने वाढत चालले आहे. या उपकरणासाठी आवश्यक ऊर्जा पुरवण्याची समस्या भविष्यात भेडसावणार आहे. त्या अनुषंगाने कपड्यांद्वारे ऊर्जेची उपलब्धता यासाठी गेल्या काही वर्षांपासून संशोधकांचे प्रयत्न सुरू आहेत. त्याविषयी माहिती देताना मेलबोर्न (ऑस्ट्रेलिया) येथील आरएमआयटी विद्यापीठातील शास्त्रज्ञ डॉ. लिट्टी थेक्ककारा यांनी सांगितले, की विविध प्रकारचे सेन्सर, वायरलेस समन्वय- संपर्क, आरोग्याचे सातत्याने निरीक्षण करणारी प्रणाली यांचा वापर कपड्यांमध्ये करण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत. अशा स्मार्ट कपड्यांसाठी पुरेशी ऊर्जा पुरवणाऱ्या विश्वासार्ह साधनांवरही काम केले जात आहे. त्यासाठी ग्राफीन आधारित सुपर कॅपेसिटर अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहेत. 
हे संशोधन ‘सायंटिफीक रिपोर्टस’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे. 

अडचणी आणि अपेक्षा ः 

  • सध्या कपड्यांमध्ये विविध बॅटरी शिवून, ऊर्जेची गरज भागविण्याचा प्रयत्न केला जातो. मात्र, त्यामुळे कपड्यांचे वजन वाढत जाते. आणि ऊर्जा साठवण्याची क्षमताही एका मर्यादेपेक्षा अधिक ठेवणे शक्य होत नाही. 
  • यातील अनेक इलेक्ट्रॉनिक घटकामध्ये शॉर्ट सर्किट होऊन आग लागण्याचा धोकाही जाणवत राहतो. 
  • कपडे सातत्याने शरीरावर असणार असल्यामुळे घाम, आर्द्रता, धूळ यांचाही सामना करण्याइतपत सक्षम असले पाहिजेत. 
  • या सर्व समस्या सोडण्याची क्षमता लेसर प्रिंटिग तंत्रज्ञानाने तयार केलेल्या कपड्यांमध्ये असू शकेल, असा दावा संशोधकांनी केला आहे. 
     

ई टेक्सटाईल उद्योगाला भेडसावू घातलेल्या ऊर्जा साठवणीच्या समस्येवर मात करण्यासाठी लेसर प्रिंटिंग तंत्रज्ञान महत्त्वाचे ठरणार आहे. लेसर तंत्रज्ञानामुळे प्रत्यक्ष वेळेवर वापरता येईल, इतकी अपारंपरिक ऊर्जा साठवता येईल. या कपड्यांची निर्मितीही वेगाने करणे शक्य असून, तुलनेने खर्चही कमी राहण्याची शक्यता आहे. या नव्या तंत्रज्ञानाच्या पेटंटसाठी अर्ज करण्यात आला आहे. 
- प्रो. मिन गू, शांघाय शास्त्र विद्यापीठ, चीन (मानद प्रोफेसर, आरएमआयटी विद्यापीठ) 

इतर टेक्नोवन
स्वतःच्या गरजेनुसार यंत्रांची केली...बदलत्या काळात शेतीत मजुरांची संख्या कमी झाली....
फळांच्या व्यावसायिक प्रतवारीसाठी यंत्र...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या केंद्रीय कृषी...
शेवाळापासून पर्यावरणपूरक दिवे...फ्रेंच जैव रसायनतज्ज्ञ पियरे कॅल्लेजा यांनी...
कृषी अवशेष, रबर यांच्या मिश्रणापासून...शहरामध्ये अंगण नसले तरी गच्ची, गॅलरीमध्ये...
तणनियंत्रणासाठी घरगुती साधनांतून तयार...वर्धा जिल्ह्यातील कासारखेडा (ता. आर्वी) येथील...
क्षारपड जमीन सुधारण्यासाठी निचरा...मुंबई येथील केंद्रीय मत्स्य शिक्षण संस्थेने...
पारंपरिक पदार्थांसाठी वातावरणरहित तळण...भारतीय लोकांना तळलेले पदार्थ मोठ्या प्रमाणात...
बायोगॅसद्वारे विद्युतनिर्मिती फायदेशीरडॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...
यंत्राद्वारे तयार करा हातसडीच्या...पुणे जिल्ह्यातील पाबळ (ता. शिरूर) येथील प्रसिद्ध...
ऊर्जा कार्यक्षम गूळ प्रक्रिया यंत्रसाखरेच्या तुलनेत गूळ हा अधिक प्रमाणात पौष्टीक,...
पारंपरिक साठवण पद्धतीला नव्या...पारंपरिक साठवण पद्धतींना नव्या तंत्रज्ञानाची जोड...
बीबीएफ यंत्रानेच करा हरभरा पेरणीरुंद वरंबा सरी यंत्राद्वारे गरजेनुसार ६० ते १५०...
कढीपत्ता भुकटी निर्मितीकढीपत्ता हा आहारामध्ये स्वाद वाढवण्यासाठी, रुचकर...
धान्य, बियाणे साठवणुकीसाठी झिल्ले,...महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल जिल्ह्यांत अनेक...
निर्वातात पदार्थ तळण्याचे तंत्रज्ञान तळलेले पदार्थ हे आपल्या आहाराचा एक भाग आहे....
सागरी पवनचक्क्यांच्या उभारणीतील...गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिकी ऊर्जा विभागाच्या...
कांदा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेकांद्याच्या उत्पादनासोबतच दरामध्ये मोठी चढ-उतार...
बेकरी प्रक्रिया उद्योगासाठी उपकरणेप्रामुख्याने तृणधान्यावरील प्रक्रिया उद्योगामध्ये...
ट्रॅक्‍टरची तांत्रिक तपासणी महत्त्वाची...ट्रॅक्‍टरची योग्य निगा राखावी. ट्रॅक्‍टर...