agriculture stories in marathi Magnetic nanoparticles with ionic liquids for water purification | Agrowon

पाणी शुद्धीकरणासाठी नॅनो तंत्रज्ञानाधारित पद्धती विकसित

वृत्तसेवा
गुरुवार, 5 डिसेंबर 2019

अधिक पाण्यावर गाळण यंत्रणा या तुलनेने सावकाश आणि अव्यावहारिक ठरतात. या स्थितीवर मात करण्यासाठी संशोधकांनी चुंबकीय अब्जांश (मॅग्नेटिक नॅनो) तंत्रज्ञानावर आधारीत पद्धत विकसित केली आहे. या नॅनो कणांवर आयनोकी द्रवाचे आवरण केल्यामुळे ते सेंद्रिय, असेंद्रिय आणि सूक्ष्मजीव अशा प्रदूषक घटकांसह सूक्ष्म प्लॅस्टिक कणही वेगळे करू शकतात. पुढे नॅनो कण चुंबकाच्या साह्याने सहजतेने वेगळे करता येतात. हे संशोधन जर्नल अॅंगेवांड्टे केमीमध्ये प्रकाशित केले आहे.

अधिक पाण्यावर गाळण यंत्रणा या तुलनेने सावकाश आणि अव्यावहारिक ठरतात. या स्थितीवर मात करण्यासाठी संशोधकांनी चुंबकीय अब्जांश (मॅग्नेटिक नॅनो) तंत्रज्ञानावर आधारीत पद्धत विकसित केली आहे. या नॅनो कणांवर आयनोकी द्रवाचे आवरण केल्यामुळे ते सेंद्रिय, असेंद्रिय आणि सूक्ष्मजीव अशा प्रदूषक घटकांसह सूक्ष्म प्लॅस्टिक कणही वेगळे करू शकतात. पुढे नॅनो कण चुंबकाच्या साह्याने सहजतेने वेगळे करता येतात. हे संशोधन जर्नल अॅंगेवांड्टे केमीमध्ये प्रकाशित केले आहे.

जगातील अनेक देशांमध्ये पिण्यासाठी शुद्ध पाणी मिळणे हीदेखील चैन ठरते. कारण पाण्याच्या शुद्धीकरण प्रक्रिया या तुलनेने अधिक महागड्या आणि अव्यावहारिक ठरतात. जर्मनीतील उल्म येथील हेल्महोट्झ विद्यापीठ आणि स्पेन येथील सीआयएससी युनिव्हर्सिदाद डी झारागोझा येथील संशोधक कार्स्टेन स्ट्रेब, रॉबेर्ट गिट्टेल आणि स्कॉट जी. मिट्चेल यांनी एकत्रितरीत्या पर्यायी पद्धत विकसित केली आहे. त्यामध्ये चुंबकीय आयर्न ऑक्साईडचे अब्जांशी कण आणि त्यावर सच्छिद्र सिलीकॉन डाय ऑक्साईडचे आवरण यांचा वापर केला जातो. त्याचप्रमाणे सामान्य तापमानाला द्रव स्थितीत असलेल्या क्षाराचा थर दिला जातो. येथे संशोधकांनी पॉलीऑक्सोमेटाल्लेट्स या धातूच्या ऑक्सिजन अणूने बद्ध स्वरूपातील कणांचा वापर केला. जड धातूंना बांधून ठेवण्यासाठी टंग्स्टन हा धातू अत्यंत महत्त्वाचा ठरतो. त्यावरील सिलिकॉन ऑक्साईडचे सच्छिद्र आवरणामध्ये सर्व प्रदूषक घटक शोषले जातात. असे सर्व कण चुंबकाच्या साह्याने सहजतेने बाहेर काढता येतात.

निष्कर्ष आणि फायदे ः
प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये शिसे, निकेल, तांबे, क्रोमीयम आणि कोबाल्टचे कण पाण्यातून वेगळे काढणे शक्य झाले. त्याच प्रमाणे सेंद्रिय अशुद्धीकारक घटकही काढता आले. त्याच प्रमाणे विविध जिवाणूंची वाढही कार्यक्षम रोखणे शक्य झाले. या नॅनो कणांच्या पृष्ठभागावर १ ते १० नॅनोमीटर व्यासाचे पॉलिस्टेरिन (सूक्ष्म प्लॅस्टिक) कण शोषले जातात. पर्यायाने तेही पाण्यातून बाहेर काढणे शक्य होते.
मध्यवर्ती आणि साध्या शुद्धीकरण प्रणालीमध्ये ही पद्धत चांगल्या प्रकारे कार्य करू शकते, असा शास्त्रज्ञांना विश्वास आहे. पर्यायाने मोठ्या प्रमाणातील पाण्याचे साठे या पद्धतीने शुद्ध करता येतील. सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे या तंत्रानासाठी कोणत्याही पायाभूत सुविधांची फारशी गरज भासणार नाही. त्यामुळे त्याचा वापर कोठेही करणे शक्य होईल.

 


इतर ताज्या घडामोडी
कांदा दरप्रश्नी लासलगाव येथे आंदोलननाशिक : केंद्र शासनाने केलेली कांदा निर्यातबंदी...
तूर पिकावरील किडींचे व्यवस्थापन करावे ः...बुलडाणा  : तूर पिकावर शेंगा पोखरणाऱ्या...
...अखेर जायकवाडीतून रब्बी सिंचनासाठी...औरंगाबाद : जायकवाडी प्रकल्पावरून कालव्या‌द्वारे...
अकरा महिन्यांनंतर पिकांची नुकसानभरपाईपुणे ः पिकांची नुकसानभरपाई मिळत नसल्याचे अनुभव...
सांगलीत आडसाली उसाला महापुराचा फटकासांगली : जुलै आणि ऑगस्ट महिन्यात आलेल्या...
औरंगाबाद, जालना, बीड जिल्ह्यात एक लाख...बीड : यंदाच्या रब्बीत औरंगाबाद, जालना व बीड या...
परभणी येथे दूध संकलनातील घट सुरूचपरभणी : शासकीय दूध योजनेतंर्गंत परभणी येथील दुग्ध...
सातारा : ‘शेतकरी सन्मान’चा निधी मिळालाच...सातारा ः पंतप्रधान शेतकरी सन्मान योजनेच्या...
नांदेड, परभणी, हिंगोलीत निर्बंधमुक्ती...नांदेड, परभणी, हिंगोली ः शेतकरी संघटनेतर्फे शरद...
सोलापूर जिल्ह्यात मुख्यमंत्री...सोलापूर : राज्यात शासकीय नोकऱ्यांचे प्रमाण कमी...
घरात बसणार नाही, राज्यभर दौरा काढणार ः...परळी, जि. बीड : ‘‘बंड केले नसते तर देशाला...
खातेदारांच्या नोंदीसाठी ‘ई-हक्क’ प्रणालीनगर ः वारस नोंद, बोजा, गहाणखत, बोजा कमी करणे, ई-...
सर्वसामान्य, तरुण पिढीशी माझी बांधीलकी...मुंबई ः आपली बांधीलकी सर्वसामान्य माणसाशी,...
पीकविमा योजनेत कंपनी आणि शेतकऱ्यांमध्ये...अकोला ः गेल्या काही वर्षांत प्रत्येक हंगामातील...
शेतकऱ्यांना अपेक्षित राज्य कारभार करेन...शिवनेरी, जि. पुणे : शिवरायांच्या महाराष्ट्राचा...
निर्यातक्षम द्राक्षनोंदणीला मुदतवाढनाशिक : युरोपियन देशांना द्राक्ष निर्यातीकरिता ''...
हळद पिकातील व्यवस्थापनसध्या हळद लागवड होऊन सुमारे सात महिन्यांचा...
मक्यापासून निर्मित जैवप्लॅस्टिकचा...मक्यातील स्टार्च आणि अन्य नैसर्गिक घटकांचा वापर...
जुन्या बागेमध्ये घडाच्या विकासाकडे लक्ष...द्राक्ष बागेमध्ये सध्या वातावरण चांगले असले, तरी...
औरंगाबाद विभागात उसाचे तीन लाख मेट्रिक...औरंगाबाद : या गाळप हंगामात ९ डिसेंबर अखेरपर्यंत...