agriculture stories in Marathi Management of tuberfly on ginger crop | Agrowon

आले पिकावरील कंदमाशीचे व्यवस्थापन

डॉ. भैय्यासाहेब गायकवाड, डॉ. अजय किनखेडकर
गुरुवार, 8 ऑक्टोबर 2020

सध्याच्या स्थितीमध्ये शेतात मुंगळ्याच्या आकाराचे कंदमाशीचे प्रौढ उडताना मोठ्या प्रमाणात दिसून येत आहेत. या किडींच्या व्यवस्थापनासाठी खालील उपाययोजना कराव्यात.
 

आले पिकामध्ये कंदमाशी, खवले कीड, खोडकिडा, फुलकिडे अशा विविध किडींच्या प्रादुर्भावामुळे नुकसान होते. हा प्रादुर्भाव शेतामध्ये व साठवणूक केलेल्या आल्यावरही होतो. मात्र, सध्याच्या स्थितीमध्ये शेतात मुंगळ्याच्या आकाराचे कंदमाशीचे प्रौढ उडताना मोठ्या प्रमाणात दिसून येत आहेत. या किडींच्या व्यवस्थापनासाठी खालील उपाययोजना कराव्यात.

कंदमाशी ः

  • सध्या महाराष्ट्रामध्ये या किडीचा आले (अद्रक) व हळद पिकावर मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव आढळून येत आहे. कंदमाशी मुंगळ्याच्या आकाराची काळसर रंगाची असून, तिचे पाय शरीरापेक्षा लांब असतात.
  • अळी पिवळसर पांढरी, बिनपायाची व डोक्याकडे निमुळती होत गेलेली असते. कंदमाशीची अळी अवस्था ही नुकसानकारक आहे. अळी आल्याचे कंद पोखरून आत शिरते. अळ्या कंदामध्ये शिरकाव केल्यामुळे पिथियम, फ्युजारियम या बुरशीजन्य रोगाची वाढ होते. कंद मऊ पडून कुजू लागतात. पुढे पाने पिवळी पडून संपूर्ण झाड वाळून जाते.
  • जीवनक्रम ः कंदमाशी ऑगस्ट व सप्टेंबरमध्ये जास्त प्रमाणात आढळून येते. मादी माशी मातीच्या लहान ढेकळाखाली, जमिनीच्या भेगेत किंवा पृष्ठभागावर एकएकटी किंवा समुहाने अंडी घालते. अंड्यातून २ ते ५ दिवसांनी अळ्या बाहेर पडतात. त्या कंदामध्ये शिरून उपजीविका करतात. अळ्यांची १३ ते १८ दिवसात पूर्ण वाढ होऊन कंदामध्येच कोषावस्थेत जातात. कोषावस्था १० ते १५ दिवसाची असते. नंतर कोषामधून प्रौढ माशी बाहेर पडते. अशाप्रकारे ४ आठवड्यामध्ये जीवनक्रम पूर्ण होतो.

एकात्मिक व्यवस्थापन ः

  • हंगाम संपल्यानंतर शेतातील शिल्लक राहिलेले कंद, किडग्रस्त कंद व पिकाचे अवशेष जमा करून त्यांचा नायनाट करावा.
  • प्रादुर्भावग्रस्त कंदाची साठवणूक करू नये.
  • लागवडीसाठी निरोगी कंदाची निवड करावी.
  • जास्त प्रादुर्भाव झालेली साठवणुकीतील कंद वेगळे करून नष्ट करावेत.
  • शेतात उघडे पडलेले कंद मातीने झाकून घ्यावेत.
  • पिकाची फेरपालट करावी. आले पिकानंतर पुन्हा आले किंवा हळद पीक त्याच जमिनीमध्ये घेऊ नये.

रासायनिक व्यवस्थापन

  • आले पिकाच्या साठवणीअगोदर आणि लागवडीपूर्वी ती क्विनॉलफॉस (२५ टक्के प्रवाही) ३ मिली प्रति लिटर पाणी या प्रमाणे तयार केलेल्या द्रावणात १५ ते २० मिनिटे बुडवावीत.
  • जमिनीतून क्लोरपायरीफॉस (५० टक्के) ५ मिली प्रति लिटर पाणी या प्रमाणात घेवून आळवणी करावी.
  • जुलै ते ऑक्टोबर दरम्यान १५ दिवसाच्या अंतराने क्विनॉलफॉस (२५ टक्के) २ मिली किंवा डायमिथोएट (३० टक्के) १ मिली प्रति लिटर पाणी या प्रमाणे फवारणी करावी.

टीप- लेखात उल्लेख केलेली कीडनाशके लेबल क्लेम किंवा संयुक्त ॲग्रेस्को अंतर्गत शिफारशीत आहेत.

डॉ. भय्यासाहेब गायकवाड, ९४२०४५९८०८
(विषय विशेषज्ञ- किटकशास्त्र, कृषी विज्ञान केंद्र, खामगाव अंतर्गत वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)
----


इतर मसाला पिके
व्यवस्थापन हळद पिकाचेसध्या हळद लागवड होऊन सात महिन्यांचा कालावधी (२१०...
आरोग्यदायी आले आल्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवनसत्वे आणि खनिजे...
आले पिकावरील कंदमाशीचे व्यवस्थापनआले पिकामध्ये कंदमाशी, खवले कीड, खोडकिडा, फुलकिडे...
ओळखा हळदीवरील किडींचा प्रादुर्भाव...सध्या हळद पीक फुटवे आणि गड्डे तयार होण्याच्या...
व्यवस्थापन मसाला पिकांचेनारळ, सुपारी बागेत अतिशय चांगल्या प्रकारे मसाला...
हळदीची पाने पिवळी पडण्याची समस्या अन्...सध्या काही भागात हळदीची पाने पिवळे पडण्याची...
आरोग्यदायी दालचिनीमसाल्यांच्या पदार्थांत, घरात मसाला करताना...
आरोग्यदायी हिंगआपल्या रोजच्या स्वयंपाकात पदार्थ करताना फोडणीसाठी...
हळदीला द्या शिफारशीत खतमात्रापावसाच्या कालावधीत जमिनीतील ओलावा अभ्यासून पाणी...
तंत्र कारळा लागवडीचे...कारळ्याची पेरणी जूनच्या पहिल्या पंधरवड्यापासून ते...
काळीमिरीची लागवड मिरी लागवडीसाठी आधाराच्या झाडांपासून किमान ४५ सें...
साठवणूक हळद बेण्याची...निवडलेले बेणे जातिवंत आणि चांगले असेल तर उत्पादन...
कढीपत्त्याची व्यावसायिक लागवड फायदेशीरकढीपत्याचे शास्त्रीय नाव ‘मुर्रया कोइनिगी’ आहे....
काळी मिरी काढणी तंत्रज्ञानविविध पदार्थांच्या निर्मितीमध्ये मिरीचा वापर केला...
योग्य परिपक्वतेला करा पिकांची काढणीपिकांची योग्य परिपक्वतेला काढणी करण्यासाठी...
हळदीची पॉलिशिंग, प्रतवारी करणे...हळदीची विक्री उघड लिलाव पद्धतीने होत असल्याने...
व्यवस्थापन दालचिनीचे...वाढीच्या टप्यात असलेल्या दालचिनी कलमांना आधार...
व्यवस्थापन मसाला पिकांचे...मिरी वेल आणि जायफळास पुरेसे पाणी आणि खत...
सुधारित पद्धतीने करा हळद काढणीहळद लागवडीच्या पद्धतीनुसार हळद काढणीची पद्धत...
दालचिनीची वेळेवर काढणी महत्त्वाचीदालचिनी झाडाची साल ही मसाल्यात दालचिनी म्हणून...