agriculture stories in Marathi medicinal quality of gram | Agrowon

गुणकारी अन् औषधी हरभरा

डॉ. विनिता कुलकर्णी
सोमवार, 28 डिसेंबर 2020

हरभरा पौष्टिक असल्याने अशक्तपणामध्ये जरूर खावा. कोवळे हरभरे भाजून खावेत.

साधारणपणे हिवाळ्यात कोवळा हरभरा येतो. हरभऱ्याचे घाटे लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांनाच आवडतात. त्यापासून विविध पदार्थदेखील रुचकर होतात. त्यामुळे गृहिणींमध्ये हरभरा विशेष प्रिय असतो. त्याचे पीठ, फुटाणे असे विविध पदार्थ तयार करता येतात. असा हा हरभरा औषध म्हणूनही उत्तम काम करतो. 
हरभऱ्याची आंब पचनावर उत्तम कार्य करते. अजीर्ण, अपचन, गॅसेससाठी उपयोगी असते. 

  • हरभरा पौष्टिक असल्याने अशक्तपणामध्ये जरूर खावा. कोवळे हरभरे भाजून खावेत.
  • हरभऱ्याच्या डाळीचे पीठ, साय, दूध, हळद, मध हे मिश्रण चेहऱ्याला लेप स्वरूपात लावून वाळले की काढून टाकावे. यामुळे त्वचेचा रंग आणि पोत सुधारतो. 
  • त्वचेच्या खाजेसाठी साबण बंद करून अंघोळीच्या वेळी हरभऱ्याचे पीठ दुधात कालवून लावावे. 
  • बऱ्याचदा सर्दी वारंवार होणे, घशामध्ये कफाचा चिकटा असणे, घसा खाकरावा लागणे अशा तक्रारी असतात. अशा वेळी फुटाणे पाच-सहा प्रमाणात दोन-तीन वेळा सेवन करावेत. पण त्यावर पाणी पिऊ नये. 
  • रात्री कफाचा खोकला असल्यास फुटाणे सेवन करून झोपल्यास कफ कमी होतो. घसा मोकळा होतो. अर्थातच कफ कमी करण्यासाठी औषधे जोडीला हवीतच. 
  • हरभरे भिजत घालून त्याला मोड आणून सेवन केल्यास शक्तिवर्धक म्हणून काम करतात. 
  • सर्दी खूप झाल्यास, नाक सारखे वाहत असल्यास रोज फुटाणे सेवन करावेत. त्याचा फायदा होतो. 
  • हरभरा औषधी असला तरी पचायला जड असतो. विशेषतः पीठ, भिजवलेली डाळ या गोष्टींनी पोट जड होते. म्हणून पचनशक्ती उत्तम असणाऱ्या लोकांनी हरभरा सेवन केल्यास शक्तिवर्धक म्हणून काम होते. हे महत्त्वाचे जरूर लक्षात ठेवावे. 

पथ्य 

  • जेवणाच्या वेळा नियमित ठेवाव्यात. 
  • जेवताना पाणी गरम प्यावे. 
  • शिळे, तेलकट, कमी शिजलेले, मांसाहार वर्ज्य करावा. मांसाहार पचवण्याची शक्ती असेल, तर १५-२० दिवसांतून एकदा करावा. हरभरा पौष्टिक असला तरी पचनशक्ती उत्तम राहावी म्हणून हे पथ्य पाळावे. 
  • काळजी
  • वारंवार कफ, सर्दी, खोकला असल्यास एक्‍स-रे, रक्ततपासणी, आवश्‍यक तपासण्या जरूर कराव्यात. 
  • नेहमीच्या औषधांच्या जोडीला पूरक म्हणून फुटाण्यांचा औषध म्हणून उपयोग करावा. अशा प्रकारे पदार्थात वापरला जाणारा हरभरा विविध रूपांत औषध म्हणून कार्य करतो.

 : डॉ. विनिता कुलकर्णी, ९४२२३१०३७७

पुणे


इतर ताज्या घडामोडी
पांडुरंग साखर कारखाना उताऱ्यात...सोलापूर : पांडुरंग साखर कारखान्याने २५ लाख ७७...
अकोला झेडपीच्या कृषी विभागाचे दहा...अकोला : जिल्हा परिषद कृषी विभागाला आगामी आर्थिक...
नाशिक जिल्ह्यात अवकाळीचा दोन हजार...नाशिक : जिल्ह्यात अवकाळी व गारपिटीमुळे झालेल्या...
कपाशीचा उत्पादन खर्च कमी करण्याची गरज ः...नांदेड ः ‘‘जगाच्या तुलनेत आपल्या देशात कपाशीची...
खानदेशातील तुरीच्या आवकेत ४० टक्के घटजळगाव ः खानदेशातील प्रमुख बाजार समित्यांमध्ये...
कीटकनाशक फवारणीला अनुदान द्या : आंबा...मुंबई : कोकण किनारपट्टीच्या भागात १८ व १९...
पारनेर : महावितरणच्या विरोधात शेतकरी...निघोज, ता. पारनेर : विहिरीत पाणी असूनही पिकांना...
खानदेशात ऊसगाळप राहणार मार्चअखेरपर्यंत...जळगाव ः  खानदेशात सुमारे १६ लाख टन ऊस गाळप...
कोल्हापुरात आग्या मधमाशा जतन,...कोल्हापूर : आग्या मधमाशा जतन आणि संवर्धनासाठी...
शेतकऱ्यांना अडचणीत आणू नका ः डॉ. पवारनाशिक : ‘‘वीज महावितरणच्या मनमानी...
संभाव्य निर्बंध, लॉकडाउनमुळे द्राक्ष...नाशिक : कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर करण्यात...
सिंधुदुर्गमध्ये होणार ड्रोनद्वारे होणार...सिंधुदुर्गनगरी : शासनाच्या स्वामित्व योजनेतर्गत...
मराठीला अभिजात दर्जा मिळविणारच :...मुंबई : ‘छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या या भाषेला,...
खामसवाडीत नुकसानग्रस्त पिकांची होणार...खामसवाडी, जि. उस्मानाबाद : परिसरात १९ फेबुवारी...
किमान २५ टक्के शेतीमालावर प्रक्रिया...जालना : ‘‘उत्पादित केलेल्या किमान २५ टक्के...
नगर जिल्ह्यात पाच हजारांवर शेतकऱ्यांना...नगर ः जिल्ह्यातील २०१९ - २० चा खरीप व रब्बी हंगाम...
सोसायट्यांच्या वसुलीपूर्वी प्रोत्साहन...सातारा : आता मार्च महिन्यात सोसायट्यांची...
केळीसाठी एकात्मिक अन्नद्रव्य व्यवस्थापनएकात्मिक अन्नद्रव्ये व्यवस्थापनामुळे पिकास...
सकाळी थंड, तर दुपारी उष्ण हवामानमहाराष्ट्रावर १०१० हेप्टापास्कल इतका हवेचा दाब...
अकोला : अवकाळी, गारपीटग्रस्तांना १७...अकोला ः गेल्या वर्षात जिल्ह्यात फेब्रुवारी ते मे...