agriculture stories in Marathi, New microbe discovered in wheat stem sawfly | Agrowon

गव्हावरील किडीच्या नियंत्रणासाठी सहजीवी सूक्ष्मजीवांचा अभ्यास
वृत्तसेवा
सोमवार, 23 सप्टेंबर 2019

मोंटाना राज्य विद्यापीठातील कृषी महाविद्यालयातील संशोधकांच्या गटाने गहू स्टेम सॉफ्लाय या किडीसोबत सहजीवी पद्धतीने राहणाऱ्या व आजवर अज्ञात असलेल्या सूक्ष्मजीवांचा शोध लावला होता. त्याचे नाव स्पायरोप्लाझ्मा स्पे. असे ठेवले आहे. या सूक्ष्मजीवांचा या किडीच्या नियंत्रणासाठी कशाप्रकारे उपयोग करून घेता येईल, यावर सध्या अभ्यास करण्यात येत आहे. कार्ल येवोमन आणि डेव्हिड विव्हर यांचे संशोधन जर्नल पीआरजेमध्ये प्रकाशित केले आहे.

मोंटाना राज्य विद्यापीठातील कृषी महाविद्यालयातील संशोधकांच्या गटाने गहू स्टेम सॉफ्लाय या किडीसोबत सहजीवी पद्धतीने राहणाऱ्या व आजवर अज्ञात असलेल्या सूक्ष्मजीवांचा शोध लावला होता. त्याचे नाव स्पायरोप्लाझ्मा स्पे. असे ठेवले आहे. या सूक्ष्मजीवांचा या किडीच्या नियंत्रणासाठी कशाप्रकारे उपयोग करून घेता येईल, यावर सध्या अभ्यास करण्यात येत आहे. कार्ल येवोमन आणि डेव्हिड विव्हर यांचे संशोधन जर्नल पीआरजेमध्ये प्रकाशित केले आहे.

उत्तरेतील पठारी प्रदेशातील गहू पिकाचे दरवर्षी स्टेम सॉफ्लाय या किडीमुळे गहू पिकाचे सुमारे ३५० दशलक्ष डॉलर इतक्या किमतीचे नुकसान होते. नुकसान होते. कीटकासोबत सहजीवी संबंध असलेल्या असंख्य सूक्ष्मजीव प्रजाती आहेत. हे सहजीवी संबंध दोघासाठीही फायद्याचे असल्याचे दिसून येते. अगदी कीटकांच्या पचनसंस्थेमध्ये अन्नद्रव्यांचे पचन करण्यापासून प्रजोत्पादनासारख्या महत्त्वाच्या जैविक प्रक्रियेमध्येही अशा सूक्ष्मजीवांचा समावेश असतो. म्हणजेच या सूक्ष्मजीवांची संख्या नियंत्रित करता आली तरी कीटकांच्या जीवनामध्ये अनेक बदल घडू शकतात. काही कीटक, शेतीतील किडीची रोगप्रतिकारशक्तीही अशा सहजीवी सूक्ष्मजीवांच्या कार्यावर अवलंबून असल्याचे दिसून येते. म्हणजेच किडींना होणारे रोगही आपल्या या सूक्ष्मजीवांच्या साह्याने ठरवता येऊ शकतात. या गृहीतकावर गहू पिकातील स्टेम सॉफ्लायच्या नियंत्रणासाठी अभ्यास करण्यात येत आहे.
विव्हर यांनी सांगितले, की गहू पिकाच्या काडीमध्ये ही कीड अंडी घालते. त्यातून बाहेर पडलेली अळी आतील गाभा खाऊन टाकते. पर्यायाने मध्ये काडी मोडून नुकसान होते. दाण्यांच्या वजनामध्ये २० ते ३० टक्क्यांपर्यंत नुकसान नोंदवले आहे. मात्र, जर काडी मोडून पडले तर नुकसानीचे प्रमाण ३० टक्क्यांपासून १०० टक्क्यांपर्यंत पोचते.
संशोधकांच्या गटाने दोन ठिकाणावरून गहू पिकावरील खोडमाशीच्या अळी आणि प्रौढ जमा केले. प्रयोगशाळेमध्ये विश्लेषण केले असता त्यांच्या व सॉफ्लायच्या डीएनए जनुकांमध्ये तीन घटक आढळून आले.
अन्य एका प्रकल्पामध्ये वॉन्नर आणि विव्हर यांचा गट सॉफ्लाय यांनी खालेल्या पदार्थांचे शर्करेमध्ये रूपांतर करण्याच्या प्रक्रियेमध्ये स्पायरोप्लाझ्मा मदत करते. कर्बोदकप्रधान आहार घेणाऱ्या या किडीला अन्य घटक आणि जीवनसत्त्वे मिळवून देण्यासाठी मदत होते.

ही पद्धत अन्य किडींसाठीही उपयुक्त आहे. चीन येथील संशोधकांचा एक गट वाटाणाऱ्यावरील मावा कीड आणि सहजीवी सूक्ष्मजीव यातील संबंधाचा अभ्यास करत आहेत. मावा किडीच्या प्रजोत्पादनाचे प्रमाण कमी राखण्यासाठी विंचवाच्या विषापासून रसायन वेगळे केले जात आहे.

इतर ताज्या घडामोडी
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...
दिंडोरी, नाशिक भागांत डाऊनीचा...नाशिक   : जिल्ह्यात दिंडोरी, नाशिक...
इंदापुरात १२०० एकर द्राक्ष बागा उद्‌...भवानीनगर, जि. पुणे  : इंदापूर तालुक्‍यातील...
सांगली जिल्ह्यात २० टक्के क्षेत्रावर...सांगली  ः गेल्या आठवड्यात झालेला पाऊस,...
पुणे जिल्ह्यात सर्वदूर पावसाची हजेरीपुणे : जिल्ह्याच्या सर्वच भागांत दोन-तीन...
अमेरिकेमध्ये कपाशीवर विषाणुजन्य ब्ल्यू...अमेरिकेमध्ये कपाशीवर प्रथमच विषाणूजन्य ब्ल्यू...
नगर जिल्ह्यात अजूनही १४२ टॅंकर सुरूचनगर ः पावसाळा संपला असला तरी अजूनही जिल्ह्यातील...
पावसामुळे लांबला कापसाचा हंगामराळेगाव, जि. यवतमाळ ः अति पावसामुळे कापसाचा हंगाम...
जळगाव, पुणे जिल्ह्यात ईव्हीएम, ...जळगाव  ः जिल्ह्यात सोमवारी मतदानाच्या दिवशी...
सोलापूर जिल्ह्यात पावसाचा पहिल्यांदाच...सोलापूर ः सोलापूर जिल्ह्यात गेल्या दोन...
कोयनेसह पाच धरणांतून विसर्गसातारा  ः जिल्ह्यात गेल्या दोन दिवसांत...
जिल्हा बँकांबाबत अनास्कर यांनी ...पुणे  : राज्यातील शेतकऱ्यांच्या घामाच्या...
कपाशीवरील दहिया रोगाचे एकात्मिक...कपाशीचे पीक हे साधारणतः सहा महिने किंवा...
गुलटेकडीत गाजर, पावट्याच्या दरात सुधारणापुणे ः गुलटेकडी येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
कृषी सल्लाकापूस अवस्था ः फुले उमलणे ते बोंडे धरणे फुलकिडे...
जळगावात केळी दरात सुधारणा; आवक रोडावलीजळगाव ः केळीची आवक गेल्या आठवड्यात रोडावलेलीच...
कळमणा बाजारात नव्या सोयाबीनची आवक वाढलीनागपूर : जुन्यानंतर आता हंगामातील नव्या सोयाबीनची...
नाशिकमध्ये हिरवी मिरची १२०० ते २५००...नाशिक : नाशिक कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये चालू...
मराठवाड्यातील ३७१ मंडळांमध्ये पाऊसऔरंगाबाद/ परभणी ः मराठवाड्यातील आठ जिल्ह्यांतील...
पुणे जिल्ह्यात संततधार पाऊसपुणे : पुणे जिल्ह्यात सर्वदूर शनिवारपासून (ता. १९...