agriculture stories in Marathi New pomegranate variety - Solapur Red | Agrowon

डाळिंबाचे नवीन अधिक पोषक वाण ः सोलापूर लाल

डॉ दिनेश बाबू, डॉ नृपेंद्र व्ही. सिंह
बुधवार, 30 डिसेंबर 2020

राष्ट्रीय डाळिंब संशोधन केंद्रामध्ये भगवा, गणेश, नाना, दारू अशा विविध वाणांच्या संकरातून नवीन वाण सोलापूर लाल हे वाण विकसित करण्यात आले आहे.

  • भारतीय कृषी संशोधन संस्थेच्या राष्ट्रीय डाळिंब संशोधन केंद्रामध्ये भगवा, गणेश, नाना, दारू अशा विविध वाणांच्या संकरातून नवीन वाण सोलापूर लाल हे वाण विकसित करण्यात आले आहे.
  • २०१७ मध्ये विकसित केलेल्या या वाणाच्या फळामध्ये मोठ्या प्रमाणात लोह, जस्त, व्हिटॅमिन-सी आणि अँथोसायनिन आहे. मानवी शरीरातील पोषक घटकांच्या कमतरतेवर मात करण्यासाठी हे फळ वरदान ठरणार आहे.
  • शेतकऱ्यांच्या दृष्टीनेही सोलापूर लाल हे वाण लवकर परिपक्व होणारे आणि अधिक उत्पादन देणारे आहे. पक्वतेत या वाणाचा टीएसएस १७ अंश ब्रिक्सच्या वर आहे. त्यामुळे हा वाण प्रक्रियेसाठीही आशादायक ठरू शकेल.
  • १७ अंश ब्रिक्स पेक्षा अधिक टीएसएस आणि पौष्टिकदृष्ट्या समृद्ध असल्याने निर्यातीमध्येही चांगली मागणी राहू शकेल.
  • २०२० मध्ये सततच्या पावसाच्या दिवसातही सोलापूर लाल वाणाच्या झाडावरील फूल गळ कमी होती आणि चांगली फळधारणा झाल्याचे दिसून आले होते.
  • -भगवा वाणाप्रमाणेच ‘सोलापूर लाल’ हे एक नवीन वाणही तेलकट डाग रोगाला संवेदनशील आहे.

सोलापूर लाल डाळिंबाची वैशिष्ट्ये ः

झाडाची उंची (मी) ः २.० ते २.३*
फळ परिपक्वता (दिवस) ः १६०-१६५*
फळांचे वजन (ग्रॅम) ः २६०-२७० ग्रॅम
फळांची संख्या (संख्या / झाड) ः भगवापेक्षा अधिक. (अनावश्यक फळे काढल्यावर) १३०-१४०*
सहाव्या वर्षी उत्पादन (टन / हेक्टर) ः २६-२७*
फळांचा रंग ः पूर्णपणे लाल*
सालीची जाडी (मिमी) ः मध्यम (३.३-३.५)
दाणे ः टपोरे आणि गडद लाल*
बियांचा पोत ः मध्यम**
टीएसएस (अंश ब्रिक्स) ः १७ पेक्षा अधिक*
व्हिटॅमिन-सी, अँथोसायनिन, जस्त, लोह ः भगवा वाणापेक्षा अधिक
जिवाणू जन्य रोग (तेलकट डाग) आणि इतर रोगांना संवेदनशीलता ः भगवा प्रमाणेच

(टिप :
१) कंसात एक तारा (*) चिन्हांकित केलेल्या बाबी अक्षरे भगवापेक्षा वरिष्ठ आणि दुहेरी तारा (**) चिन्हांकित अक्षरे भगवापेक्षा निकृष्ट आहेत.
२) वरील वैशिष्टे ६ वर्षापेक्षा जास्त वयाच्या शारीरिकदृष्ट्या परिपक्व झाडांवर आधारित आहेत. सोलापुरात पावसाळ्याच्या हंगामातील पिकाच्या परिस्थितीनुसार वेगवेगळ्या ठिकाणी, हवामान परिस्थिती, पीक हंगाम आणि व्यवस्थापन पद्धतींमध्ये बदल होवू शकतात.

सर्वसामान्य शेतकऱ्यांना सोलापूर लाल या नव्या वाणांच्या निरोगी रोपांची उपलब्धता व्हावी, यासाठी डाळिंब संशोधन केंद्रामार्फत राज्य शासनाकडून प्रथम नर्सरी प्रमाणपत्र घेण्याच्या अटीवर काही शेतकरी व रोपवाटिकांनाच केवळ तीन वर्षाच्या मर्यादित कालावधीसाठी परवाने दिले आहेत. रोपांची खरेदी करण्यापूर्वी संबंधित फर्मकडे 'सोलापूर लाल' करिता राज्य शासनाने दिलेले वैध नर्सरी प्रमाणपत्र असल्याची खात्री करून घ्यावी. पीपीव्ही व एफआरए, नवी दिल्ली अंतर्गत विविध प्रकारच्या अस्थायी संरक्षणाखाली असल्याने या वनस्पतींच्या विक्रीस इतर कोणत्याही स्रोतास परवानगी नाही. नर्सरी परवाना नसलेल्या फर्मकडून रोपांची खरेदी व लागवड केल्यास संस्था जबाबदार राहणार नाही.

सोलापूर लाल हे नव्याने प्रसारित केलेले वाण असून, सोलापूर येथील संशोधन केंद्राच्या प्रक्षेत्रावर उपलब्ध परिस्थितीत त्याचे मूल्यांकन केले आहे. वेगवेगळ्या कृषी प्रक्षेत्रामध्ये, शेतकऱ्यांच्या शेतातील परिस्थितीत, प्रत्यक्ष कामगिरीचे नेमके आकलन होण्यासाठी शेतकऱ्यांनी सुरुवातीला कमी क्षेत्रावर लागवड करून पाहणे गरजेचे आहे.


इतर टेक्नोवन
गोचिड निर्मूलनासाठी पर्यावरणपुरक पद्धतीजनावरांच्या शरीरावरील गोचिड निर्मुलन करण्यासाठी...
सुधारित भोपळा जातीच्या लागवडीतून...ओडिशा येथील चंदन कुमार खुंटिया यांनी केवळ...
फवारणी यंत्राची देखभालआपण शेतामध्ये फवारणी यंत्रांचा अनेक वेळा वापर करत...
कडक जमिनींसाठी ठरतोय ‘व्हायब्रेटिंग...खोल जमिनीत तयार झालेला कडक थर फोडण्यासाठी तसेच...
शेळी दूध प्रक्रियेला संधीभारतीय कृषी संशोधन परिषदने शेळीच्या दुधापासून...
मशागतीसाठी सुधारित रोटरी नांगररोटरी नांगर हे प्राथमिक मशागतीसाठी वापरले जाणारे...
विद्यार्थी बंधूंनी उभारला जैविक स्लरी...पुणे जिल्ह्यातील नानगाव येथील प्रतीक व प्रवीण या...
कार्यक्षम जल व्यवस्थापनासाठी नव्या दिशाकाटेकोर सिंचन व कार्यक्षम जलवापर पद्धतीच्या...
शेती नियोजनासाठी ड्रोन तंत्रज्ञानपिकांमधील पाण्याचा ताण, सूक्ष्म अन्नद्रव्यांची...
पर्वतीय, पठारी प्रदेशातील शेतीसाठी...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या रांची येथील पर्वतीय...
हवामान बदल समरस शेतीसाठी हवी यंत्रणाआज अन्नधान्याचे उत्पादन पुरेसे असले, तरी भविष्यात...
आधुनिक काळाची गरज ः कृषी यंत्रमानवजागतिक पातळीवर आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर...
कृषी अभियांत्रिकी ज्ञानाचा उपयोग व्हावामहाराष्ट्र राज्य अवर्षण, दुष्काळ याबरोबरच अनियमित...
‘हायड्रोपोनिक’ तंत्रज्ञानावर आधारित...नांदेड शहरापासून जवळच असलेल्या पुयणी (ता. नांदेड...
ट्रॅक्टरचलित फवारणी यंत्रेरोग, किडीपासून पिकांचे संरक्षण करण्यासाठी फवारणी...
अर्का किरण’ पेरू वाणाची अति सघन लागवड...आंध्र प्रदेशातील प्रकाशम जिल्ह्यातील इसुका दार्सी...
शून्य मशागतीसह पेरणी यंत्राचा वापरतागाच्या लागवडीसाठी शून्य मशागत तंत्रासह आधुनिक...
शेती व्यवस्थापनामध्ये ड्रोन...पिकाची वाढ,दुष्काळ, रोग, किडींचा प्रादुर्भाव,...
हुमणी भुंगेऱ्यांच्या नियंत्रणासाठी गंध...भारतीय कृषी संशोधन  संस्थेच्या बंगळूर येथील...
तुषार सिंचनाने वाढवले कडधान्य पिकांचे...हमिरपूर येथील कृषी विज्ञान केंद्राने शेतकरी...