agriculture stories in marathi, A new way to turn heat into useful energy | Agrowon

वाया जाणाऱ्या उष्णतेपासून विद्युत ऊर्जा मिळवणे शक्य
वृत्तसेवा
शनिवार, 12 ऑक्टोबर 2019

कारचा एक्झॉस्ट पाइप, औद्योगिक प्रक्रियामध्ये सध्या वाया जाणाऱ्या उष्णता ऊर्जेचा अधिक कार्यक्षम वापर करून विद्युत ऊर्जानिर्मितीसाठी आंतरराष्ट्रीय संशोधकांचा गट कार्यरत आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स ॲडव्हान्सेस’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

असे आहे संशोधन ः

कारचा एक्झॉस्ट पाइप, औद्योगिक प्रक्रियामध्ये सध्या वाया जाणाऱ्या उष्णता ऊर्जेचा अधिक कार्यक्षम वापर करून विद्युत ऊर्जानिर्मितीसाठी आंतरराष्ट्रीय संशोधकांचा गट कार्यरत आहे. हे संशोधन ‘जर्नल सायन्स ॲडव्हान्सेस’ मध्ये प्रकाशित करण्यात आले आहे.

असे आहे संशोधन ः

ओहियो राज्य विद्यापीठातील अब्जांशी तंत्रज्ञान (नॅनो टेक्नॉलॉजी) विषयातील संशोधक जोसेफ हेरेमान्स यांनी सांगितले, की आजवर वाया जात असलेल्या उष्णता ऊर्जेचा वापर विद्युत ऊर्जेच्या उपलब्धतेसाठी करणे शक्य आहे. हे संशोधन पॅरामॅग्नोन्स या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या अतिसूक्ष्म कणांवर आधारित आहे. सामान्य चुंबकाला उष्णता दिली असता त्याचे चुंबकीय गुणधर्म नष्ट होतात. त्यानंतर शिल्लक राहणाऱ्या घटकांना पॅरामॅग्नेटिक अशी संज्ञा आहे. या कणांमध्ये काही चुंबकीय फ्लक्स किंवा स्पिन असतो. या फिरण्यातून तयार होणारी ऊर्जेला मॅन्गोन संचलित उष्मा विद्युत म्हणतात. आजवर सामान्य तापमानामध्ये त्याचा वापर ऊर्जेच्या संग्रहणासाठी करण्यात आलेला नव्हता.

पारंपरिक शहाणपणानुसार, पॅरामॅग्नेटला उष्णता दिली असता काही घडत नाही असे मानले जाते. मात्र, हेरेमान्स म्हणाले, की हे पारंपरिक शहाणपणा सत्य नसल्याचे आम्हाला दिसून आले. त्यातून आम्ही उष्मा विद्युत अर्धवाहकांच्या (थर्मोइलेक्ट्रीक सेमीकंडक्टर) निर्मितीची नवी पद्धत शोधली. सध्या उष्णतेपासून विद्युत ऊर्जेच्या निर्मितीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या पद्धती या अकार्यक्षम असून, त्यांचा वापर फारसा शक्य होत नाही.

चुंबक हे उष्णता गोळा करण्यासाठी महत्त्वाचे असून, जेव्हा चुंबकांची एक बाजू उष्ण केली जाते, त्या वेळी त्याची दुसरी बाजू थंड राहून अधिक चुंबकीय होते. त्यातून त्यातील इलेक्ट्रॉन्सला एक गती मिळते. या गतीमुळे चुंबकातील इलेक्ट्रॉन्स पुढे ढकलले जातात आणि विद्युत ऊर्जा तयार होते. या प्रक्रियेमध्ये त्याचे चुंबकीयत्व कमी होत असले तरी त्याचे पॅरामॅग्नेट तयार होते. इलेक्ट्रॉन पुढे ढकलण्याची कृती सेकंदाच्या दशलक्षाव्या भागाच्या अब्जाव्या भाग इतक्या अत्यल्प वेळेसाठी होते. मात्र, तरीही तो उष्णता ऊर्जा ग्रहण करण्यासाठी योग्य ठरते.

संशोधकांच्या गटामध्ये ओहिओ राज्य विद्यापीठ, नॉर्थ कॅरोलिना राज्य विद्यापीठ, चायनीज अॅकेडमी ऑफ सायन्सेस येथील संशोधकांचा समावेश होता.

 

टॅग्स

इतर ताज्या घडामोडी
नगर जिल्ह्यात उडदाचे उत्पादन यंदा ७०...नगर  ः जिल्ह्यात यंदा उडदाची उत्पादकता...
पीक उत्पादन खर्च कमी करून उत्पन्न...पुणे  ः  कृषी विद्यापीठांकडून शेतकरी...
दुष्काळी स्थितीत आश्‍वासक ठरणारे ‘...सध्याच्या दुष्काळी स्थितीत वा बदलत्या हवामानात...
महाराष्ट्र दुष्काळमुक्त करणार ः...मुंबई : आगामी पाच वर्षांत महाराष्ट्र दुष्काळमुक्त...
आम्ही सत्तेत आल्यास चार महिन्यांत...वणी, जि. यवतमाळ  ः शेतकऱ्यांना कर्जमाफी...
नाशिकमध्ये वांगी २७०० ते ५००० रुपये...नाशिक : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये...
बहुगुणी अन्‌ बहुपयोगी जवस जवसाच्या बियांचा वापर खाद्य तेल आणि औद्योगिक...
नंदुरबार जिल्ह्यात पीक काढणी वेगातनंदुरबार  : जिल्ह्यात खरिपाच्या हंगामातील...
राज्यात साडेचार हजार सावकार अनधिकृतपुणे : शेतकरी आत्महत्येच्या समस्येवर प्रभावी उपाय...
सोयाबीन सुडी पेटविण्याच्या घटनांमध्ये...बुलडाणा  ः वैयक्तिक मतभेद, आपापसातील वाद आदी...
बिगर नोंदणीकृत उत्पादनासाठी हवा कायदा...सध्या खते, कीटकनाशके उत्पादन व विक्रीसाठी दोन...
आपल्या मताची किंमत दाखवून देण्याची वेळ...शेती, शेतकऱ्यांचे प्रश्न आणि निवडणूक या विषयांचा...
भिवापूर येथे सोयाबीन खरेदीला सुरवातभिवापूर, नागपूर  : येथील कृषी उत्पन्न बाजार...
महायुतीत आमची अवस्था इकडे आड तिकडे...नाशिक  : ‘‘महायुतीच्या जागावाटपात नाराज असलो...
निवडणुकीत शेतकरी प्रश्न शोधावे लागतात...निवडणुकांतून शेतकरी सोडून सारे राजकीय घटक...
जळगाव बाजार समितीत धान्याचे लिलाव बंदचजळगाव  ः जिल्ह्यातील सर्वांत मोठ्या व...
बाजार सुधारणांपासून शेतकरी वंचितचशेतकरी आणि शेतीमालाला शोषित बाजार व्यवस्थेच्या...
कांदा खरेदी-विक्रीच्या व्यवहारांवर...धुळे  ः खानदेशात कांद्यासाठी प्रसिद्ध...
ग्रामविकासासाठी स्वतंत्र निधी, पाणी...महाराष्‍ट्रातील २८ हजार ग्रामपंचायतीपैकी २३ हजार...
मंडणगड : जंगली श्वापदांकडून भातशेतीचे...मंडणगड, जि. रत्नागिरी : शेतात तयार झालेल्या...