agriculture stories in Marathi Nutritious custard apple | Page 2 ||| Agrowon

संतुलीत आहार स्रोत ः सीताफळ

डॉ. हेमंत रोकडे, डॉ. अविनाश काकडे
रविवार, 15 नोव्हेंबर 2020

आहारामध्ये सीताफळांचा समावेश केल्यास त्याचे आरोग्याच्या दृष्टीने अनेक फायदे दिसून येतात.

सीताफळाची लोकप्रियता कोरडवाहू लागवडयोग्य, कीड रोगाच्या दृष्टीनेही काटक अशा गुणधर्मामुळे वाढत आहे. हे फळ आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आहारामध्ये सीताफळांचा समावेश केल्यास त्याचे अनेक फायदे दिसून येतात.

पोर्तुगीजांसोबत भारतात आलेले सीताफळ सुरवातीला दक्षिण किनारी रुजले. हळूहळू या फळाची लोकप्रियता वाढत गेली. संपूर्ण देशभरात त्याची लागवड आणि उपलब्धता होऊ लागली. पूर्वी राजे महाराजांचे आवडते असलेले हे फळ सर्वसामान्यांपर्यंत पोचले. हे फळ पोषकतेच्या दृष्टीने संतुलित मानले जाते.
या फळात शर्करेप्रमाणे तंतूमय पदार्थ व अन्य पौष्टिक द्रव्ये आहेत. या फळातील शर्करा टिकाऊ ऊर्जा देतात. सीताफळात भरपूर जीवनसत्वे, क्षार, फायबर आणि प्रथिने असतात. मात्र, त्यात स्निग्ध पदार्थ जवळजवळ नसतात. त्यामुळे शरीरास ऊर्जा मिळत असली तरी फॅटचे प्रमाण कमी राहतो. या फळात जीवनसत्त्व क बरोबरच बी-६, बी-२, मॅग्नेशिअम आणि पोटॅशिअम यांचेही प्रमाण संतुलित आढळते.

क जीवनसत्त्व ः
साधारण १०० ग्रॅम खाद्य गरामधून एका दिवसासाठी आवश्यक ‘क’ जीवनसत्त्वाचा ११० टक्के पुरवठा होतो. म्हणजेच पाव किलो सीताफळ घेतले तरी आपली क जीवनसत्त्वाची गरज पूर्ण होते. क जीवनसत्त्व हे ॲटिऑक्सिडंट असून, त्यांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर असल्यास कर्करोगाचा धोका टाळता येतो. विविध प्रकारच्या ताणतणावातून जाताना, संसर्गजन्य जिवाणूंशी लढताना, शस्त्राक्रियेनंतर जखमा भरण्यासाठी आपणांस क जीवनसत्त्वाची गरज भासते.

मॅग्नेशिअम ः
शरीरास आवश्यक असणारे मॅग्नेशिअम सीताफळातून उपलब्ध होऊ शकते. प्रमाणात असलेल्या मॅग्नेशिअममुळे स्नायूंना आराम मिळतो. ह्रदयविकार टाळण्यासाठीसुद्धा मॅग्नेशिअम शरीरास आवश्यक आहे. जर आपण खेळाडू असाल तर मज्जातंतूच्या आणि सांध्यासाठी पोटॅशिअम, जीवनसत्त्व आणि क्षारांची गरज भागविण्यासाठी सीताफळांचे सेवन अत्यंत फायद्याचे ठरते.

ताज्या १०० ग्रॅम खाद्य गरातील प्रमाण ः
पाणी - ७३.५ टक्के
प्रथिने - १.६ टक्के
स्निग्ध पदार्थ - ०.३ टक्के
खनिज द्रव्ये - १.३ टक्के
तंतुमय पदार्थ - २.१ टक्के
पिष्टमय पदार्थ - ६९.३ टक्के
कॅल्शिअम - ०.०२ टक्के
स्फुरद - ०.०४ टक्के
लोह - १.० टक्के
उष्मांक - १०५ कॅलरी

डॉ. हेमंत रोकडे, ९८८१७७५०९५
डॉ. अविनाश काकडे, ८०८७५२०७२०

(वरिष्ठ संशोधक सहाय्यक, राष्ट्रीय कृषी उच्च शिक्षण प्रकल्प, (नाहेप-कास्ट-डी.एफ.एस.आर.डी.ए.),
वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर कृषी प्रक्रिया
ऑलिव्ह तेलापासून बनवले वनस्पतिजन्य मांसप्राणीज मांसाचा वापर केलेल्या अनेक पदार्थातून...
सोयाबीनचे मूल्यवर्धित पदार्थसोयाबीनपासून सोया-दूध, सोया पनीर, पीठ आणि...
उद्योजकतेमध्ये कुटुंब, समाजाचा हिस्साउद्योग म्हणजे जोखीम. त्याच्याच यश व अपयश या दोन...
बटाट्यापासून वेफर्स, पावडर, फ्रेंच...मानवी आहारामध्ये बटाट्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर...
सब्जा बियांचे आरोग्यदायी फायदे सब्जामध्ये प्रथिने तसेच आरोग्याच्या दृष्टीने...
लघु उद्योग आजारी का पडतात?लघुउद्योगांना दीर्घकाळ नफ्यात चालण्यासाठी अनेक...
भाजीपाल्यावरील प्राथमिक प्रक्रियासौर ऊर्जेवरील ड्रायर, इलेक्ट्रिक ड्रायरच्या...
बीटपासून बनवा पराठा, पावडर, सूपबीट ही भाजी तशी फार लोकांना आवडत नाही. मात्र,...
ग्रामीण सेवा क्षेत्रातील उद्योगांचा...ग्रामीण भागामध्ये सेवा उद्योगाच्या विस्ताराला...
सीताफळापासून बनवा आइस्क्रीम, रबडी,...सीताफळाचा गर वेगळा काढून केलेले पदार्थ आवडीने...
बहुगुणी आवळ्याचे मूल्यवर्धित पदार्थआवळा हे तुरट व आंबट चवीचे हिवाळ्यात येणारे...
उत्पादन क्षेत्रातील ग्रामीण उद्योगांचे...ग्रामीण भागातील निर्मिती करणाऱ्या एका छोट्या...
छोट्या उपायांद्वारे टाळता येईल अन्न...मागील भागामध्ये कृषी उत्पादनाच्या व वाहतुकीच्या...
लघुउद्योग चालू करण्यापूर्वीची तयारीमागील दोन लेखांमध्ये आपण छोट्या उद्योगात नफ्याचे...
तंत्रज्ञान वापरातून टाळा अन्नाची नासाडीकार्लो पेट्रिनी यांच्या मते, प्रत्येकासाठी अन्न...
डाळिंब फळांची प्रतवारी, साठवणूकमहाराष्ट्रामध्ये गेल्या दोन दशकांपासून डाळिंब एक...
चिंचेपासून मूल्यवर्धित पदार्थचिंचेपासून मूल्यवर्धित पदार्थांच्या निर्मितीला...
फालसापासून जाम, जेली, चटणीफालसा हा एक रानमेवा आहे. फालसा फळामध्ये प्रथिने,...
छोट्या उद्योगात नफा कसा वाढवावा?नवीन लघुउद्योग सुरू केल्यानंतर उद्योजकांना अनेक...
हळदीपासून मूल्यवर्धित पदार्थ...बहुतांश भारतीय भाज्यांमध्ये हळदीचा कमी अधिक वापर...