agriculture stories in Marathi Nutritious custard apple | Agrowon

संतुलीत आहार स्रोत ः सीताफळ

डॉ. हेमंत रोकडे, डॉ. अविनाश काकडे
रविवार, 15 नोव्हेंबर 2020

आहारामध्ये सीताफळांचा समावेश केल्यास त्याचे आरोग्याच्या दृष्टीने अनेक फायदे दिसून येतात.

सीताफळाची लोकप्रियता कोरडवाहू लागवडयोग्य, कीड रोगाच्या दृष्टीनेही काटक अशा गुणधर्मामुळे वाढत आहे. हे फळ आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. आहारामध्ये सीताफळांचा समावेश केल्यास त्याचे अनेक फायदे दिसून येतात.

पोर्तुगीजांसोबत भारतात आलेले सीताफळ सुरवातीला दक्षिण किनारी रुजले. हळूहळू या फळाची लोकप्रियता वाढत गेली. संपूर्ण देशभरात त्याची लागवड आणि उपलब्धता होऊ लागली. पूर्वी राजे महाराजांचे आवडते असलेले हे फळ सर्वसामान्यांपर्यंत पोचले. हे फळ पोषकतेच्या दृष्टीने संतुलित मानले जाते.
या फळात शर्करेप्रमाणे तंतूमय पदार्थ व अन्य पौष्टिक द्रव्ये आहेत. या फळातील शर्करा टिकाऊ ऊर्जा देतात. सीताफळात भरपूर जीवनसत्वे, क्षार, फायबर आणि प्रथिने असतात. मात्र, त्यात स्निग्ध पदार्थ जवळजवळ नसतात. त्यामुळे शरीरास ऊर्जा मिळत असली तरी फॅटचे प्रमाण कमी राहतो. या फळात जीवनसत्त्व क बरोबरच बी-६, बी-२, मॅग्नेशिअम आणि पोटॅशिअम यांचेही प्रमाण संतुलित आढळते.

क जीवनसत्त्व ः
साधारण १०० ग्रॅम खाद्य गरामधून एका दिवसासाठी आवश्यक ‘क’ जीवनसत्त्वाचा ११० टक्के पुरवठा होतो. म्हणजेच पाव किलो सीताफळ घेतले तरी आपली क जीवनसत्त्वाची गरज पूर्ण होते. क जीवनसत्त्व हे ॲटिऑक्सिडंट असून, त्यांचा आहारात योग्य प्रमाणात वापर असल्यास कर्करोगाचा धोका टाळता येतो. विविध प्रकारच्या ताणतणावातून जाताना, संसर्गजन्य जिवाणूंशी लढताना, शस्त्राक्रियेनंतर जखमा भरण्यासाठी आपणांस क जीवनसत्त्वाची गरज भासते.

मॅग्नेशिअम ः
शरीरास आवश्यक असणारे मॅग्नेशिअम सीताफळातून उपलब्ध होऊ शकते. प्रमाणात असलेल्या मॅग्नेशिअममुळे स्नायूंना आराम मिळतो. ह्रदयविकार टाळण्यासाठीसुद्धा मॅग्नेशिअम शरीरास आवश्यक आहे. जर आपण खेळाडू असाल तर मज्जातंतूच्या आणि सांध्यासाठी पोटॅशिअम, जीवनसत्त्व आणि क्षारांची गरज भागविण्यासाठी सीताफळांचे सेवन अत्यंत फायद्याचे ठरते.

ताज्या १०० ग्रॅम खाद्य गरातील प्रमाण ः
पाणी - ७३.५ टक्के
प्रथिने - १.६ टक्के
स्निग्ध पदार्थ - ०.३ टक्के
खनिज द्रव्ये - १.३ टक्के
तंतुमय पदार्थ - २.१ टक्के
पिष्टमय पदार्थ - ६९.३ टक्के
कॅल्शिअम - ०.०२ टक्के
स्फुरद - ०.०४ टक्के
लोह - १.० टक्के
उष्मांक - १०५ कॅलरी

डॉ. हेमंत रोकडे, ९८८१७७५०९५
डॉ. अविनाश काकडे, ८०८७५२०७२०

(वरिष्ठ संशोधक सहाय्यक, राष्ट्रीय कृषी उच्च शिक्षण प्रकल्प, (नाहेप-कास्ट-डी.एफ.एस.आर.डी.ए.),
वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी)


इतर महिला
फळबागेला प्रक्रिया उत्पादनांची जोडशेतीची आवड जोपासण्यासाठी कुटुंबाचे चांगले पाठबळ...
बचत गटाने दिली आर्थिक ताकद.आगसखांड (ता. पाथर्डी, जि. नगर) येथील बारा...
टार्गेट ठेवूनच करतेय शेतीपतीची बॅंकेत नोकरी असल्याने बदली ठरलेली. त्यामुळे...
सविताताईंनी जिद्दीने ठरविले की लढायचेपतीचे हृदविकाराने झालेले निधन, डोक्यावर सात...
कणेरीच्या ‘सिद्धगिरी’ने बनवले महिलांना...कोल्हापूर जिल्ह्यातील कणेरी (ता. करवीर) येथील...
वातदोषावर उपाय ः हादग्याची फुले, शेंगाआयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी...
शेळीपालनाने दिली आर्थिक प्रगतीची दिशाजळवंडी (ता.जुन्नर, जि.पुणे) या दुर्गम आदिवासी...
तेलनिर्मिती उद्योगात तयार केली ओळखसांगली शहरातील सौ. सुजाता विठ्ठल चव्हाण यांनी...
आरोग्यवर्धक तांदूळअन्नपदार्थात ‘तांदूळ’ सर्वांना सुपरिचित आहेच. या...
सामाजिक दायीत्वातून जीवनात फुलले ‘...आत्महत्याग्रस्त शेतकऱ्यांच्या विधवा पत्नी आणि...
चटणी, मसाल्याचा बनविला ब्रॅण्डकोल्हापूरची खाद्य संस्कृती म्हटलं की, तिखटाबरोबर...
आरोग्यदायी आले आल्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवनसत्वे आणि खनिजे...
संतुलीत आहार स्रोत ः सीताफळसीताफळाची लोकप्रियता कोरडवाहू लागवडयोग्य, कीड...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगांची जोडभोके (ता. जि.रत्नागिरी) या दुर्गम गावातील देवयानी...
जाणून घ्या पळसाचे आरोग्यदायी गुणधर्मआपल्या सर्वांना पळस ही वनस्पती परिचित आहे....
आरोग्यदायी आवळाआवळा हे फळ प्रक्रिया केल्यास आपल्याला वर्षभर औषध...
सीताफळातून होतो जीवनसत्त्वांचा पुरवठासीताफळात जीवनसत्त्व क अत्यंत चांगल्या प्रमाणात...
हळदीचे औषधी गुणधर्महळद ही अत्यंत गुणकारी असून, त्यातील जंतूनाशक...
गुणकारी वाळावाळा म्हटले की उन्हाळ्याच्या दिवस आठवतात. माठ...
परसबागेतून मिळतो पोषण आहारभंडारा जिल्ह्यातील कोका अभयारण्याच्या जवळील...