Agriculture stories in Marathi, Oilseed processing, AGROWON, Maharashtra | Agrowon

तेलबिया प्रक्रिया उद्योगात आहेत संधी
डॉ. एस. डी. कुलकर्णी
मंगळवार, 19 सप्टेंबर 2017

खाद्यतेलाच्या गरजा भागवण्यासाठी तेलबिया प्रक्रिया उद्योग ग्रामीण तसेच शहरी भागात सुरू झाले आहेत. काही भागात मोठ्या प्रमाणावर तेल काढण्यासाठी सॉल्व्हंट प्लांटची सुरवात झाली. अशाप्रकारे काढलेले तेल रसायनांच्या मदतीने शुद्ध करून बाजारात उपलब्ध केले जाऊ लागले.

खाद्यतेलाच्या गरजा भागवण्यासाठी तेलबिया प्रक्रिया उद्योग ग्रामीण तसेच शहरी भागात सुरू झाले आहेत. काही भागात मोठ्या प्रमाणावर तेल काढण्यासाठी सॉल्व्हंट प्लांटची सुरवात झाली. अशाप्रकारे काढलेले तेल रसायनांच्या मदतीने शुद्ध करून बाजारात उपलब्ध केले जाऊ लागले.

  अलीकडे तेलघाणीतील तेलाचा वापर पुन्हा वाढला आहे. त्यामुळे तेलबिया प्रक्रियाचा कुटीर ते मध्यम स्तरीय उद्योग ही एक चांगली संधी तयार झाली आहे. २०१६-१७ या वर्षात देशामध्ये तेलबियांचे उत्पादन २३२.८ लाख मेट्रिक टन अनुमानित आहे. 
याचबरोबरीने जवस, कारळे, सरकी, खोबरे तसेच भाताच्या कोंड्याच्या तेलाचा समावेश होतो. यापासून ६९.६० लाख टन खाद्यतेल मिळते.

  खाद्यतेलाची बाकीची गरज पूर्ण करण्यासाठी आपण ते आयात करतो. तेलबियापासून तेल काढणे एवढाच एक तेलबिया प्रक्रिया उद्योग नसतो. बऱ्याचदा उद्योग म्हणजे मोठी जागा, त्यावर उभा केलेला कारखाना, त्यामध्ये काम करणारे मजूर इ. असे चित्र डोळ्यासमोर उभे रहाते. परंतु, आता वेगवेगळे उद्योग उभे राहात आहेत. 

काही तेलबिया आपण पूर्ण दाण्याच्या रूपात खाद्योपयोग करतो. शेंगदाणे, सोयाबीन, जवस, सूर्यफूल, तीळ इ. मात्र उपयोग करण्यासाठी प्रत्येक तेलबियांवर वेगवेगळी प्रक्रिया करणे आवश्‍यक असते. अशा प्रकारचा प्रक्रिया उद्योग स्थापन करण्यासाठी जास्त जागा अथवा भांडवल लागत नाही.

भारतामध्ये तेलबियांचे उत्पादन
(वर्ष २०१६-१७) (आकडे लाख टनांत)

तेलबिया उत्पादन खरीप अनुमानित उत्पादन रब्बी एकूण उत्पादन
भुईमूग ४५.० १७.०   ६२.०
सोयाबीन ९५.० -- ९५
सूर्यफूल  १.० ३.५ ४.५
तीळ ४.० ३.५ ७.५
मोहरी ६३.० -- ६३.०
करडई -- ०.३० ०.३०
एकूण १४५.० ८७.८० २३२.८०

संपर्क -  डॉ. एस. डी. कुलकर्णी ९७५२२७५३०४
(लेखक केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्था, भोपाळ येथे कार्यरत होते)

टॅग्स

इतर कृषी प्रक्रिया
भारतीय मक्याचे पुढे काय होते ? जाणून...मका हे एक महत्त्वाचे तृणधान्य आहे. जगातील चार...
तळण पदार्थासाठी नवे तंत्र ः एअर फ्रायिंगभारतीयांमध्ये तळलेल्या पदार्थांची आवड...
केळीच्या जैवविविधतेत तमिळनाडूची श्रीमंतीऑगस्ट महिन्यात तमिळनाडू राज्याची राजधानी चेन्नई...
उसापासून साखर निर्मितीची प्रक्रिया जागतिक पातळीवर साखर उद्योग उत्तम विकसित झाला असून...
करटोलीपासून प्रक्रिया पदार्थ करटोली ही रानभाजी असून, त्याच्या विशिष्ट चवीसाठी...
कापूस पऱ्हाट्यांपासून ब्रिकेट, पेलेट...पांढरे सोने या नावाने ओळखले जाणारे कापूस पीक...
मिल्क केक बनविण्याची प्रक्रियामिल्क केक हा दिसायला कलाकंदप्रमाणे असला तरी...
जांभळापासून बनवा जॅम, जेली, टॉफी,पावडरजॅम     परिपक्व जांभळाची फळे निवडून...
नाचणी प्राक्रियेत संधीनाचणी हे पीक आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत...
व्हॅनिलामुळे दूध लागते अधिक गोडगोड दुधामध्ये व्हॅनिला स्वादाचा अंतर्भाव केला...
आरोग्यवर्धक पौष्टिक राजगिराधान्यांच्या तुलनेत राजगिऱ्यामध्ये कॅल्शिअम हे...
औषधी अन् आरोग्यदायी करवंदकरवंदामध्ये नैसर्गिकरीत्या कॅल्शिअम भरपूर...
बेल फळापासून बनवा जॅम, कॅन्डी, स्क्वॅशबेलाचे फळ अतिशय गुणकारी आहे. बेलफळांचा वापर...
आरोग्यास उपयुक्त कुळीथआयुर्वेदशास्त्राने कुळथास आजारी व्यक्‍तींसाठी...
आरोग्यदायी शेवगा भुकटीचे उपयोगशेवगा वनस्पतीचे इंग्रजी नाव ड्रमस्टिक असे असून,...
केळीपासून बनवा जेली, प्युरी, ज्यूस केळीमध्ये अनेक पोषणमूल्ये आहेत. केळी शरीरातील...
उभारणी दूधप्रक्रिया उद्योगाचीप्रक्रिया प्रकल्पामध्ये दूध संकलन, गुणवत्ता...
प्रक्रियेसाठी भाताचा कोंडाभात कोंड्यामधील पोषक घटकांचे सक्रिय स्वरूप...
उभारूयात बांबू प्रक्रिया उद्योगलेखमालेतील मागील काही भागांत आपण बांबूची व्यापारी...
प्रक्रिया उद्योगात मक्याला मागणी मक्याचा औद्योगिक प्रक्रियेमध्ये वापर वाढतो आहे....