agriculture stories in marathi Pay attention to proper management of chickens | Page 2 ||| Agrowon

कोंबड्यांच्या योग्य व्यवस्थापनाकडे द्या लक्ष

डॉ. शुभांगी वारके 
मंगळवार, 14 जानेवारी 2020
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • पाण्याच्या आणि खाद्याच्या भांड्यांचे प्रमाण हे पक्षांच्या संख्येच्या प्रमाणात असावे. त्यांची मांडणी पद्धतशीर व योग्य असावी. 
  • पिलांना पुरेसे संतुलित खाद्य आणि स्वच्छ पाणी वेळेवर द्यावे. खाद्याचे भांडे अर्धे भरावे. खाद्य दिवसातून तीनवेळा द्यावे. - एका कोंबडीमागे ५ ग्रॅम खाद्याचे नुकसान वाचविले तर खाद्यात १० टक्के बचत होईल (१०० पक्षांमागे २ महिन्यांत ३० किलो खाद्य वाचेल) 
  • प्रकाश (रात्रीचा कृत्रिम प्रकाश धरून) दिवसातून २३ तास पुरवावा (फक्त १ तास अंधार ठेवावा). 
  • शेडमधील लिटर (गादी) नेहमी कोरडे ठेवावे. 
  • कर्मचाऱ्यांनी कोंबड्यांच्या कळपात कमीतकमी वेळ फिरावे. 
  • शेडच्या आकारमानाप्रमाणे कोंबड्यांची संख्या ठेवावी. 
  • वयाच्या ८ आठवड्यांपर्यंत मांसल कोंबड्या ठेवाव्यात. झपाट्याने वाढ झालेल्या कोंबड्या आधी विकाव्यात. 
  • कोंबड्यांची विक्री झाल्यावर नवीन पिले आणण्यापूर्वी शेडची साफसफाई व जंतुनाशकाची फवारणी करावी. 
  • कांबड्यांना प्रतिबंधक लस व औषधी वेळेवर व ठरल्या दिवशी द्यावी. 

हे करू नये 

  • मांसल कोंबड्यांचे शेड ओलसर व खोलगट जागी बांधू नयेत. 
  • प्रक्षेत्राची जागा मानवी वस्तीच्या ठिकाणी नसावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची, उपकरणांची व खाद्याची पूर्वतयारी झाल्याशिवाय पिले आणू नयेत. 
  • कोंबड्यांच्या खाद्यात वारंवार बदल करू नये. 
  • खाद्याची साठवण ओलसर व दमट जागी करू नये. 
  • मांसल कोंबड्यांच्या पिलांची आनुवंशिकता जर माहीत नसेल तर अशी पिले विकत घेऊ नयेत. 
  • मांसल कोंबड्या शक्यतोवर ८ आठवड्यांपेक्षा जास्त दिवस ठेऊ नयेत. 
  • कोंबड्यांना अपुरे व असमतोल खाद्य देणे टाळावे. 
  • कर्मचाऱ्यांशिवाय इतर व्यक्तीस शेडमध्ये प्रवेश करू देऊ नये. 
  • मोठ्या प्रमाणावर एकदम व्यवसायाला सुरुवात करू नये. 
  • शेडमध्ये अचानक १-२ कोंबड्या मेल्यास दुर्लक्ष करू नये. पशुवैद्यकाचा सल्ला घेऊन कारण शोधून उपचार करावेत. 

 ः डॉ. शुभांगी वारके, ९५६१२१४३९५ 
(सूक्ष्मजीवशास्त्र विभाग, 
नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर) 


इतर कृषिपूरक
वेळीच ओळखा कोंबड्यांतील विविध रोगांचा...कोंबड्यांमध्ये रोगप्रतिकारक शक्ती कमी प्रमाणात...
प्रक्रियेतून वाढवा चाऱ्याची पोषकतावाळलेल्या चाऱ्यावर युरियाची प्रक्रिया केल्यामुळे...
हिवाळ्यात जपा कोंबड्यांचे आरोग्यहिवाळ्यात पोट्री शेडच्या लिटरमधील ओलसर भाग...
उबविण्यापूर्वी तपासा अंड्यांची गुणवत्ता कुक्कुटपालन व्यवसाय करताना अंड्यांची निवड अत्यंत...
जनावरांच्या दातांचे आजार अन् उपचारजनावरांची निवड करताना किंवा खरेदी करताना कास, सड...
देशी कोंबड्यांमधील कृमीचे नियंत्रणकोंबड्यांमध्ये कृमीचा प्रादुर्भाव झाल्याचे...
प्रतिबंधात्मक उपायांनी रोखा कोंबड्यातील...कोंबड्यांमध्ये मानमोडी या आजाराचा प्रादुर्भाव...
प्रतिजैविकांचा वापर अन् वाढता प्रतिरोधजनावरांमध्ये आणि मानवीय आजारांमध्ये वापरण्यात...
दुधाळ जनावरांना हिवाळ्यात होणारे आजार...दुधाळ व गाभण जनावरांच्या व्यवस्थापनात आणि आहार...
आजार निदानासाठी शवविच्छेदन आवश्यकविमा काढलेल्या जनावरांच्या मृत्यूनंतर शवविच्छेदन...
मिथेन उत्सर्जन कमी करून दुग्धोत्पादनात...भारतातील एकूण मिथेन उत्सर्जनापैकी निम्मे मिथेन...
...असा बांधा मुक्त संचार गोठा आणि जपा...बंदिस्त गोठ्यामुळे उद्भवणाऱ्या समस्या...
खनिज कमतरतेमुळे दुभत्या जनावरांमध्ये...खनिजाचा अभाव असलेल्या मातीत जर पिके घेतली तर...
वाढवा ऊस चोथ्याची पोषकताउसाचा चोथा फेकून न देता यावर योग्य ती प्रक्रिया...
प्रतिबंधात्मक उपायातून टाळा...रक्ती हगवण रोगावर प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून शेड...
राजगिरा ः मुबलक पोषकद्रव्यांचा स्रोत अन्नप्रक्रिया उद्योगांमध्ये विविध प्रकारचे...
वर्षभर हिरव्या चाऱ्यासाठी मुरघास...सर्वसाधारणपणे ऑगस्ट ते जानेवारी महिन्यापर्यंत...
शेळ्या-मेंढ्यांतील देवी आजारदेवी आजाराचा प्रादुर्भाव झाल्याने सुरवातीला लालसर...
जनावरांच्या आहारात असावीत योग्य चिलेटेड...गाई, म्हशींकडून जास्त दूध उत्पादन,...
नियंत्रण गोचीड, कीटकजन्य आजारांचेआपल्या परिसरात टॅबॅनस/स्टोमोक्‍सीस या प्रजातींचे...