agriculture stories in marathi Pay attention to proper management of chickens | Page 2 ||| Agrowon

कोंबड्यांच्या योग्य व्यवस्थापनाकडे द्या लक्ष

डॉ. शुभांगी वारके 
मंगळवार, 14 जानेवारी 2020
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • पाण्याच्या आणि खाद्याच्या भांड्यांचे प्रमाण हे पक्षांच्या संख्येच्या प्रमाणात असावे. त्यांची मांडणी पद्धतशीर व योग्य असावी. 
  • पिलांना पुरेसे संतुलित खाद्य आणि स्वच्छ पाणी वेळेवर द्यावे. खाद्याचे भांडे अर्धे भरावे. खाद्य दिवसातून तीनवेळा द्यावे. - एका कोंबडीमागे ५ ग्रॅम खाद्याचे नुकसान वाचविले तर खाद्यात १० टक्के बचत होईल (१०० पक्षांमागे २ महिन्यांत ३० किलो खाद्य वाचेल) 
  • प्रकाश (रात्रीचा कृत्रिम प्रकाश धरून) दिवसातून २३ तास पुरवावा (फक्त १ तास अंधार ठेवावा). 
  • शेडमधील लिटर (गादी) नेहमी कोरडे ठेवावे. 
  • कर्मचाऱ्यांनी कोंबड्यांच्या कळपात कमीतकमी वेळ फिरावे. 
  • शेडच्या आकारमानाप्रमाणे कोंबड्यांची संख्या ठेवावी. 
  • वयाच्या ८ आठवड्यांपर्यंत मांसल कोंबड्या ठेवाव्यात. झपाट्याने वाढ झालेल्या कोंबड्या आधी विकाव्यात. 
  • कोंबड्यांची विक्री झाल्यावर नवीन पिले आणण्यापूर्वी शेडची साफसफाई व जंतुनाशकाची फवारणी करावी. 
  • कांबड्यांना प्रतिबंधक लस व औषधी वेळेवर व ठरल्या दिवशी द्यावी. 

हे करू नये 

  • मांसल कोंबड्यांचे शेड ओलसर व खोलगट जागी बांधू नयेत. 
  • प्रक्षेत्राची जागा मानवी वस्तीच्या ठिकाणी नसावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची, उपकरणांची व खाद्याची पूर्वतयारी झाल्याशिवाय पिले आणू नयेत. 
  • कोंबड्यांच्या खाद्यात वारंवार बदल करू नये. 
  • खाद्याची साठवण ओलसर व दमट जागी करू नये. 
  • मांसल कोंबड्यांच्या पिलांची आनुवंशिकता जर माहीत नसेल तर अशी पिले विकत घेऊ नयेत. 
  • मांसल कोंबड्या शक्यतोवर ८ आठवड्यांपेक्षा जास्त दिवस ठेऊ नयेत. 
  • कोंबड्यांना अपुरे व असमतोल खाद्य देणे टाळावे. 
  • कर्मचाऱ्यांशिवाय इतर व्यक्तीस शेडमध्ये प्रवेश करू देऊ नये. 
  • मोठ्या प्रमाणावर एकदम व्यवसायाला सुरुवात करू नये. 
  • शेडमध्ये अचानक १-२ कोंबड्या मेल्यास दुर्लक्ष करू नये. पशुवैद्यकाचा सल्ला घेऊन कारण शोधून उपचार करावेत. 

 ः डॉ. शुभांगी वारके, ९५६१२१४३९५ 
(सूक्ष्मजीवशास्त्र विभाग, 
नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर) 


इतर कृषिपूरक
जनावरांमध्ये दिसतोय स्नोअरिंग आजारमराठवाड्यातील काही भागांमध्ये (विशेषतः औंढा...
कोंबड्यांतील रोगप्रसार टाळाआजारी कोंबड्यांच्या व्यवस्थापनासाठी लागणारी भांडी...
विक्रमी दुग्धोत्पादन देणारी ‘जोगन'गायहरियानातील गालीब खेरी (कर्नाल) येथील पशूपालक...
जनावरांच्या आरोग्याकडे नको दुर्लक्षपावसाळ्यात हिरव्या चाऱ्याची उपलब्धता अधिक...
शाश्‍वत दूध उत्पादनासाठी ‘टीएमआर'गायीला शरीर वजन तसेच दूध उत्पादनासाठी आवश्यक...
जातिवंत वंशवृद्धीसाठी भ्रूण प्रत्यारोपण...साधारणपणे जातिवंत दुधाळू गाय एका वर्षात एकाच...
जनावरांच्या आहारात असावीत खनिज मिश्रणेखनिज मिश्रणाच्या अभावामुळे होणारे...
स्वच्छ दूध उत्पादनाची तत्त्वेदूध उत्पादनामध्ये भारताने आघाडी घेतली असली तरी...
संकरित गाईंची दूध उत्पादन वाढीची सूत्रेसद्यःस्थितीतील संकरित गाईंची दुसऱ्या-तिसऱ्या...
रेशीम कीटकांवर होणारा हवामानाचा परिणामरेशीम उत्पादनासाठी आवश्यक खर्चाचे प्रमाण अत्यल्प...
रानभाज्यांचे आहारातील महत्त्वशेती न करता नैसर्गिक स्थितीमध्ये उगवलेल्या...
दुधाळ जनावरांसाठी सॉर्डेड सीमेन...अलीकडच्या काळात पशुपालनामध्ये सेक्‍स ...
जनावरे, गोठ्याची ठेवा स्वच्छतापावसाळ्यात जनावरांच्या आरोग्याला असलेला धोका...
रेबीज’ची लक्षणे तपासा, उपाययोजना करामनुष्यामध्ये रेबीज विषाणू मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला...
जनावरांमध्ये होणारा शिंगाचा कर्करोगशिंगाचा कर्करोग साधारणपणे ५ ते १० वर्षे वयोगटातील...
गवळाऊ संगोपनाचे पाऊल पडते पुढेविदर्भामध्ये गवळाऊ दुधाळ गाय आणि शेतीकामासाठी...
जनावरांच्या आहारात मूरघासाचा वापरमूरघासामुळे वर्षभर हिरव्या चाऱ्याचा पुरवठा करता...
गाई, म्हशींसाठी संतुलित आहारगाई, म्हशींच्या अवस्थेनुसार पाणी, खुराक मिश्रण,...
दूध व्यवसायाची नव्याने करा मांडणीदेशी गायीचे दूध, फार्म फ्रेश दूध, निर्जंतुक,...
गाई, म्हशीतील माज ओळखागाई, म्हशींचा माज ओळखणे ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण...