agriculture stories in marathi Pay attention to proper management of chickens | Agrowon

कोंबड्यांच्या योग्य व्यवस्थापनाकडे द्या लक्ष

डॉ. शुभांगी वारके 
मंगळवार, 14 जानेवारी 2020
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • कुक्कुटपालन प्रक्षेत्राची जागा उंचावर असावी. जमीन शक्यतो मुरमाड व पाण्याचा निचरा होणारी असावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची जागा गावापासून दूर पण स्वच्छ, मुबलक पाणी व विजेची सोय असावी. 
  • शेडमध्ये हवा नेहमी खेळती राहावी. 
  • शेडमध्ये एक दिवसाची पिले येण्यापूर्वी शेडची व उपकरणांची स्वच्छता केलेली असावी. पिलांसाठी आवश्यक खाद्य तयार असावे. 
  • पिले निरोगी, सशक्त आणि झपाट्याने वाढणाऱ्या जातीची असावीत, त्यांची अनुवंशिकता कशी आहे ? हे माहीत असावे. 
  • पाण्याच्या आणि खाद्याच्या भांड्यांचे प्रमाण हे पक्षांच्या संख्येच्या प्रमाणात असावे. त्यांची मांडणी पद्धतशीर व योग्य असावी. 
  • पिलांना पुरेसे संतुलित खाद्य आणि स्वच्छ पाणी वेळेवर द्यावे. खाद्याचे भांडे अर्धे भरावे. खाद्य दिवसातून तीनवेळा द्यावे. - एका कोंबडीमागे ५ ग्रॅम खाद्याचे नुकसान वाचविले तर खाद्यात १० टक्के बचत होईल (१०० पक्षांमागे २ महिन्यांत ३० किलो खाद्य वाचेल) 
  • प्रकाश (रात्रीचा कृत्रिम प्रकाश धरून) दिवसातून २३ तास पुरवावा (फक्त १ तास अंधार ठेवावा). 
  • शेडमधील लिटर (गादी) नेहमी कोरडे ठेवावे. 
  • कर्मचाऱ्यांनी कोंबड्यांच्या कळपात कमीतकमी वेळ फिरावे. 
  • शेडच्या आकारमानाप्रमाणे कोंबड्यांची संख्या ठेवावी. 
  • वयाच्या ८ आठवड्यांपर्यंत मांसल कोंबड्या ठेवाव्यात. झपाट्याने वाढ झालेल्या कोंबड्या आधी विकाव्यात. 
  • कोंबड्यांची विक्री झाल्यावर नवीन पिले आणण्यापूर्वी शेडची साफसफाई व जंतुनाशकाची फवारणी करावी. 
  • कांबड्यांना प्रतिबंधक लस व औषधी वेळेवर व ठरल्या दिवशी द्यावी. 

हे करू नये 

  • मांसल कोंबड्यांचे शेड ओलसर व खोलगट जागी बांधू नयेत. 
  • प्रक्षेत्राची जागा मानवी वस्तीच्या ठिकाणी नसावी. 
  • कोंबड्यांच्या शेडची, उपकरणांची व खाद्याची पूर्वतयारी झाल्याशिवाय पिले आणू नयेत. 
  • कोंबड्यांच्या खाद्यात वारंवार बदल करू नये. 
  • खाद्याची साठवण ओलसर व दमट जागी करू नये. 
  • मांसल कोंबड्यांच्या पिलांची आनुवंशिकता जर माहीत नसेल तर अशी पिले विकत घेऊ नयेत. 
  • मांसल कोंबड्या शक्यतोवर ८ आठवड्यांपेक्षा जास्त दिवस ठेऊ नयेत. 
  • कोंबड्यांना अपुरे व असमतोल खाद्य देणे टाळावे. 
  • कर्मचाऱ्यांशिवाय इतर व्यक्तीस शेडमध्ये प्रवेश करू देऊ नये. 
  • मोठ्या प्रमाणावर एकदम व्यवसायाला सुरुवात करू नये. 
  • शेडमध्ये अचानक १-२ कोंबड्या मेल्यास दुर्लक्ष करू नये. पशुवैद्यकाचा सल्ला घेऊन कारण शोधून उपचार करावेत. 

 ः डॉ. शुभांगी वारके, ९५६१२१४३९५ 
(सूक्ष्मजीवशास्त्र विभाग, 
नागपूर पशुवैद्यकीय महाविद्यालय, नागपूर) 


इतर कृषिपूरक
उत्पादन धिंगरी अळिंबीचेअळिंबीमध्ये भाजीपाला व फळे यांच्या तुलनेत प्रथिने...
फायदेशीर पशुपालनाचे तंत्रगाई,म्हशींची उत्पादकता वाढवायची असेल तर आपल्याकडे...
गाय, म्हशींच्या आहारात बायपास फॅटचा वापरआपल्याला सुरुवातीच्या १०० ते १२० दिवसांत नफा...
स्वच्छतेतून वाढते दुधाची गुणवत्तादुधाची गुणवत्ता कमी होते. अयोग्य दुधामुळे आर्थिक...
अॅझोलाः एक आरोग्यदायी पशुखाद्य जनावरांचे दूध उत्पादन, प्रजनन, वाढ आणि...
दुधातील फॅट कमी राहण्याची कारणे,...दुधातील स्निग्धांश (फॅट) हा प्रतवारीच्या दृष्टीने...
चांगल्या आरोग्यासाठी स्वच्छ दूध उत्पादन...स्वच्छ दूध उत्पादनासाठी स्वच्छ वातावरण आणि...
उन्हाळ्यातील जनावरांच्या प्रजनन समस्याउन्हाळ्यात जनावरे चारा कमी व पाणी जास्त पितात....
जनावरातील गोचीड नियंत्रणउन्हाळ्यात जनावरांमध्ये मोठ्या प्रमाणात गोचीडांचा...
चाऱ्याची पौष्टिकता वाढविण्यासाठी युरिया...उन्हाळ्यामध्ये पाणीटंचाईमुळे हिरवा चारा मिळत नाही...
ओळख पशू संस्थांची...पुण्यश्‍लोक...पुण्यश्‍लोक अहिल्यादेवी महाराष्ट्र मेंढी व शेळी...
पशुप्रजननातील संभाव्य अडथळे ओळखाप्रजनन व्यवस्थापनात ऋतुमानानुसार, तांत्रिक...
जाणून घ्या कमी अंडी उत्पादनाची कारणे,...देशी कोंबड्यांचे अंडी उत्पादन मुळातच कमी असते आणि...
दुधाळ जनावरांचे उन्हाळ्यातील आहार...नैसर्गिक आपत्ती नियोजन व व्यवस्थापनाबद्दलची...
जनावरांतील मायांग बाहेर येण्याची समस्याम्हशीमधील मायांग बाहेर येण्याचे प्रमाण इतर बाकी...
हिरव्या चाऱ्याच्या पूर्ततेसाठी मुरघास...हिरव्या चाऱ्याच्या व्यवस्थापनावर उपाययोजना म्हणून...
वाहतूक शेळ्या, मेंढ्यांची...तापमानात जास्त वाढ झाल्यास, शेळ्यांना शरीराचे...
व्यावसायिक गांडूळखत प्रकल्प उभारणीभाऊसाहेब गावात आल्याची बातमी समजली. सर्व बचत...
कृषी पर्यटन ः आव्हानात्मक पूरक व्यवसायवसंताच्या मनातील कृषी पर्यटनाच्या विचाराला...
ऋतुमानानुसार म्हशीतील प्रजनन व्यवस्थापनअधिक दूध उत्पादनाकरिता म्हशीमधील प्रजनन सक्षम...