agriculture stories in Marathi Rabbi, Linseed plantation | Agrowon

सुधारित जवस वाणांची लागवड करा

जितेंद्र दुर्गे, सविता कणसे
गुरुवार, 1 ऑक्टोबर 2020

जवसाच्या सुधारित वाणाची निवड केल्यास उत्पादनामध्ये दीडपट ते दुप्पट वाढ होते. पिकाच्या संवेदनशील अवस्था लक्षात घेऊन पाण्याचे नियोजन करावे.

जवसाच्या सुधारित वाणाची निवड केल्यास उत्पादनामध्ये दीडपट ते दुप्पट वाढ होते. पिकाच्या संवेदनशील अवस्था लक्षात घेऊन पाण्याचे नियोजन करावे.

जवसाच्या तेलात ५८ % ओमेगा-३ मेदाम्ले व अँटी ऑक्सिडंट्स असून, ते उच्च रक्तदाब, हाय कोलेस्टेरॉल, ट्रायग्लीसराईडचे रक्तातील उच्च प्रमाण यांना नियंत्रित ठेवण्याचे काम करते. संधिवातावर हे तेल उपयुक्त सिद्ध झालेले आहे. मधुमेही रुग्णांसाठी जवस उत्तम पर्याय आहे. जवस तेलाच्या सेवनाने कर्करोगास प्रतिकारशक्ती निर्माण होते. या आरोग्यासाठीच्या फायद्यामुळे अलिकडे जवस पिकाची लागवड वाढत आहे. जवसाच्या दाण्यांपासून खायचे तेल, वाळलेल्या झाडाच्या खोडापासून उच्चप्रतीच्या धाग्याची निर्मिती केली जाते. जवसाच्या झाडापासून मिळणारा धागा मजबूत व टिकाऊ असतो.

  • वेळेवर जवस पेरणीसाठी ऑक्टोंबरचा दुसरा पंधरवडा तर ओलिताची सोय असल्यास उशिरा पेरणीच्या स्थितीत लागवड १० नोव्हेंबर पर्यंत करता येते.
  • पेरणीसाठी प्रति एकर साधारणतः दहा किलो बियाणे लागते.
  • पेरणीचे दोन ओळीतील अंतर ३० सें.मी. , तर दोन झाडातील अंतर १० सें.मी. एवढे अंतर राखले जाते. बियाणे बारीक असल्याने १ भाग बियाणे : २ भाग बारीक रेती मिसळून पाभरीने पेरणी करावी.
  • जवस दाण्यांसाठी प्रति एकर १,६०,००० पर्यंत करावी. धाग्यांसाठी जवसाची पेरणी करताना दोन झाडातील अंतर कमी करून प्रति एकर २,००,००० पर्यंत झाडांची संख्या राखावी.
  • पाभरीने पेरणी करताना पेरणीची खोली साधारणतः ३-४ सें.मी. राखावी.
  •  मर व करपा या रोगांसाठी जवसाचे पीक संवेदनशील असते. त्यामुळे प्रति किलो बियाण्याला थायरम ३ ग्रॅम व कार्बेन्डाझिम २ ग्रॅम याप्रमाणे बुरशीनाशकांची प्रक्रिया पेरणीपूर्वी करावी. वरील रोगांसोबतच जवस पिकावर प्रामुख्याने गादमाशीचा प्रादुर्भाव दिसून येतो.
  • जवसाचे पीक पाण्याचा ताण सहन करू शकते. त्यामुळे भारी जमिनींमध्ये कोरडवाहू परिस्थितीत या पिकाची लागवड करता येते. -मध्यम ते भारी जमिनीत जवस पिकाची लागवड करावयाची असल्यास संरक्षित सिंचनाची सुविधा असणे आवश्यक ठरते.

वाण ः

  • कोरडवाहू परिस्थितीत लागवड करण्यासाठी किरण, शीतल, श्वेता, पुसा-३ या वाणांची शिफारस करण्यात आलेली आहे. बागायती पिकासाठी जवाहर-२३, एनएल-११२,एनएल - ९७, एनएल-१६५, पीके एनएल-२६० या वाणांची शिफारस केलेली आहे.
  • दाण्यांसाठी तसेच उत्तम प्रतीच्या धाग्यांसाठी सौरव, जीवन या वाणांची शिफारस आहे.
  • देशी वाणांऐवजी सुधारित वाणांची लागवड केल्यास उत्पादनात शाश्वत वाढ शक्य होते.
  • शेतकऱ्यांनी वाणाची निवड करताना आपल्या परिसरात उपलब्ध वाणाची निवड करावी.

खत व्यवस्थापन ः

कोरडवाहू पिकासाठी १० किलो नत्र + २० किलो स्फुरद + १० किलो पालाश प्रति एकर अशी शिफारस आहे. म्हणजेच साधारणतः अर्धा बॅग युरिया, सव्वा बॅग सिंगल सुपर फॉस्फेट व अर्धा बॅग म्युरेट ऑफ पोटॅश द्यावे. यासोबतच साधारणतः ५-६ किलो झिंक सल्फेट प्रति एकर द्यावे. रासायनिक खतांची मात्रा, शक्यतोवर शेणखतात मिसळून पेरणीसोबतच द्यावी.
    बागायती जवस पिकासाठी २४ किलो नत्र, १२ किलो स्फुरद व १२ किलो पालाश प्रति एकर देण्याची शिफारस आहे. याकरिता पेरणीच्या वेळी साधारणतः अर्धा बॅग युरिया, दिड बॅग सिंगल सुपर फॉस्फेट व अर्धा बॅग पोटॅश व ५ किलो गंधक प्रति एकर देण्याची शिफारस आहे. उरलेली नत्राची अर्धी मात्रा (१२ किलो नत्र) म्हणजेच साधारणत: अर्धा बॅग युरिया पेरणीनंतर दीड महिन्यांनी ओलितासोबत अथवा जमिनीत ओल असताना द्यावी.

पाणी व तण व्यवस्थापन ः

  • जवस पिकास संवेदनशील अवस्थेत ओलित दिल्यास उत्पादनात दीडपट ते दुप्पट वाढ होते. त्याकरिता पीक फुलोऱ्यात येताना (पेरणीपासून साधारणतः ४५ दिवसांनी) व बोंड धरण्याच्यावेळी (पेरणीपासून
  • साधारणतः ६५ दिवसांनी) याप्रमाणे पाण्याच्या दोन संरक्षित पाळ्या द्याव्यात.
  • जवसाचे पीक व त्यामधील तणे यांच्या दरम्यान तीव्र स्पर्धेचा कालावधी सुरवातीचे ३० दिवस आहे. त्यामुळे पीक ३० दिवसाचे होईपर्यंत गरजेनुसार एक किंवा दोन वेळा निंदण देऊन शेत तणमुक्त ठेवावे. तणांचे अवशेष दोन ओळींमधील जागेत टाकावे.

जितेंद्र दुर्गे, ९४०३३०६०६७
(सहयोगी प्राध्यापक (कृषी विद्या), श्री शिवाजी कृषी महाविद्यालय, अमरावती, महाराष्ट्र

 


इतर ताज्या घडामोडी
लाभार्थी शेतकऱ्यांचे अनुदान तातडीने अदा...बुलडाणा : शासन शेतकऱ्यांचा जीवनस्तर उंचविण्यासाठी...
‘कस्तुरी’चा दरवळ मृत्यूनंतरही कायमकोल्हापूर : गेल्या सत्तावीस वर्षांपासून तिने...
ट्रायकोडर्मा वापरण्याच्या पद्धतीट्रायकोडर्मा ही उपयुक्त बुरशी असून, ती रोपांच्या...
जनावरांचे पावसाळ्यातील व्यवस्थापनपावसाळ्यात होणाऱ्या वातावरणातील अचानक बदलामुळे...
खानदेशात अत्यल्प पेरणीजळगाव ः खानदेशात या महिन्यात अपवाद वगळता हवा तसा...
नांदेडमध्ये सोयाबीनचे क्षेत्र वाढण्याची...नांदेड : जिल्ह्यात यंदा चार लाख हेक्टरवर...
परभणीत १२.६४ टक्के पेरणीपरभणी ः जिल्ह्यात यंदाच्या (२०२१) खरीप हंगामात...
देशात वीज पडून दरवर्षी दोन हजार...पुणे : हरिताच्छादन कमी झाल्याने होणारी तापमान वाढ...
कांदा उत्पादक शेतकऱ्याचा प्रामणिकपणानाशिक : जगात प्रामाणिकपणा लोप पावत चालला असल्याची...
अन्नद्रव्यांवरून खतांचे व्यवस्थापन...गेवराई, जि. बीड : जमिनीतील उपलब्ध...
आंबेओहळ प्रकल्पात  ३० टक्के पाणीसाठाकोल्हापूर : आजरा तालुक्यात असलेल्या आंबेओहळ...
वनौषधी पानपिंपरीचे दर वाढल्याने...अकोला ः जिल्ह्यात सातपुड्याच्या पायथ्याशी अकोट,...
नुकसान टाळण्यासाठी  मिश्र पिकांवर भरराळेगाव, जि. यवतमाळ : गेल्या वर्षी कपाशीवर आलेली...
यवतमाळमध्ये अनधिकृत खतांचा साठा जप्तयवतमाळ : परवान्यात नसतानाही खतांचा अनधिकृतपणे...
सांगली जिल्ह्यात खरिपाची २५ टक्के...सांगली : जिल्ह्यात खरीप हंगामाचे सरासरी क्षेत्र २...
सूक्ष्म खाद्य उन्नयन योजनेसाठी अर्ज...वाशीम : जिल्ह्यात २०२०-२१ ते २०२४-२५ या...
पुण्याचा पर्यटन विकास आराखडा तयार करा पुणे : जिल्ह्याच्या पर्यटन विकासासाठी सविस्तर...
प्रताप सरनाईकांचे ठाकरेंना पत्र; ...मुंबई : शिवसेनेचे आमदार प्रताप सरनाईक यांनी...
काळानुरूप बदल स्वीकारा : नितीन गडकरीवर्धा : बाजार समित्यांनी केवळ शेतमाल खरेदी विक्री...
संत्रा आयात शुल्कप्रकरणी बांगलादेशशी...अमरावती : नागपुरी संत्र्याचा सर्वात मोठा आयातदार...