agriculture stories in marathi Scientists track wheat aphids and their natural enemies for better pest management in Pakistan | Agrowon

गहू पिकावरील मावा किडीचा घेतला जातोय मागोवा
वृत्तसेवा
रविवार, 13 ऑक्टोबर 2019

आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र येथील संशोधकांनी पाकिस्तानमधील गहू पिकावरील मावा या किडीचे वितरण, संख्यात्मक गतिशीलता या बरोबरच त्यांच्या नैसर्गिक शत्रूंविषयी अभ्यास केला आहे. या सातत्यपूर्ण मागोव्यामुळे किडीच्या वर्तनासोबत त्यांच्यावरील जैविक नियंत्रकांविषयी माहिती उपलब्ध होत आहे. या अभ्यासातून नव्या व्यवस्थापन पद्धती विकसित करणे शक्य होणार आहे.

आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र येथील संशोधकांनी पाकिस्तानमधील गहू पिकावरील मावा या किडीचे वितरण, संख्यात्मक गतिशीलता या बरोबरच त्यांच्या नैसर्गिक शत्रूंविषयी अभ्यास केला आहे. या सातत्यपूर्ण मागोव्यामुळे किडीच्या वर्तनासोबत त्यांच्यावरील जैविक नियंत्रकांविषयी माहिती उपलब्ध होत आहे. या अभ्यासातून नव्या व्यवस्थापन पद्धती विकसित करणे शक्य होणार आहे.

गहू पिकावरील मावा कीड ही तृणधान्य पिकांवरील सर्वज्ञात कीड आहे. या किडीमुळे गहू पिकाचे सुमारे २० ते ८० टक्क्यांपर्यंत नुकसान होते. पाकिस्तानमधील गहू उत्पादन हे २०१७-१८ मध्ये २६.३ दशलक्ष टन होते. या परिसरातील भारत आणि बांगलादेशामध्येही या किडीच्या प्रादुर्भावामुळे मोठे नुकसान होते. पाकिस्तान येथील पंजाबमधील पाचही जिल्ह्यांमध्ये सुमारे दहा प्रक्षेत्रामध्ये आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र (CABI) येथील संशोधक डॉ. मुहम्मद फाहिम यांनी गहू पिकावरील मावा किड्याच्या संदर्भामध्ये दोन वर्षे अभ्यास केला आहे. त्यातून वेगवेगळ्या हंगाम, वेळा, कालावधी आणि मावा आणि त्यांना खाणाऱ्या अन्य कीटकांचा (विशेषतः सिरफीड माशी) अभ्यास केला आहे. त्यात भात व कपाशी पिकांसह एकत्रित शेती, कोरडवाहू क्षेत्राचा समावेश आहे. या अभ्यासाचे निष्कर्ष प्लॉसवनमध्ये प्रकाशित केले आहेत.

निष्कर्ष

मावा किड्याच्या कार्यान्वयावर थंड आणि उष्ण अशा दोन्ही पंजाब प्रांतांमध्ये कोणताही परिणाम आढळला नाही.
सोबतच मावा किडीच्या नियंत्रणासाठी सिरफीड माशी हा उत्तम भक्षक आहे. मात्र, अभ्यासाच्या दोन्ही वर्षांमध्ये मित्रकिटक आणि मावा किडींच्या संख्येमध्ये कोणताही संबंध नसल्याचे दिसून आले आहे.
किडीच्या नियंत्रणासाठी दोन पद्धती किंवा दृष्टिकोन महत्त्वाचे ठरू शकतात.
१. मित्रकीटकांचा नियंत्रणासाठी वापर. (वरून खाली)
२. अन्नद्रव्ये आणि सिंचनाचा वापर. (खालून वर)

अभ्यासाचा मुख्य उद्देश मावा किडीचा प्रादुर्भाव नेमका कोणत्या ठिकाणी होतो. आणि या किडीच्या जैविक नियंत्रणासाठी योग्य त्या घटकांचे व्यवस्थापन कसे करता येईल, हे जाणून घेणे हा होता. या अभ्यासातून मावा किडीविषयी अत्यंत मुलभूत बाबी जाणून घेणे शक्य झाले आहे. त्याची सांगड एकात्मिक कीड व्यवस्थापनासाठी घालणे शक्य होणार आहे.
- डॉ. मुहम्मद फाहिम, आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र (CABI).

इतर ताज्या घडामोडी
राजकीय अस्थिरतेमुळे पूरग्रस्तांना मदतीस...कोल्हापूर: महापुरात नुकसानग्रस्त शेतकऱ्यांना...
नवनवीन प्रपत्र, जिओ टॅगिंगच्या...बुलडाणा  ः अवकाळी पावसामुळे झालेल्या...
दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांच्या प्रश्नी ‘...अकोला ः राज्यातील दुष्काळग्रस्त शेतकऱ्यांना एकरी...
शरद पवार करणार विदर्भातील पीक नुकसानीची...नागपूर ः राज्यात सत्तास्थापनेचे गुऱ्हाळ सुरू...
महाशिवआघाडीत सत्तास्थापनेसाठी वाटाघाटी...मुंबई ः राज्यात भाजपला वगळून शिवसेना, राष्ट्रवादी...
शेतकऱ्यांवर रब्बी ज्वारीचे पीक...औरंगाबाद : मकानंतर आता रब्बी ज्वारीवर लष्करी...
दौंड बाजार समितीत ज्वारीला ४३०० रुपये दरदौंड, जि. पुणे : दौंड बाजार समितीमध्ये ज्वारीची...
खानदेशात रब्बीसाठी प्रकल्पांमध्ये...जळगाव  ः खानदेशात रब्बी हंगामाची शेतकरी...
पुणे : हरभरा उत्पादनवाढीसाठी ४००...पुणे ः हरभरा उत्पादनवाढीसाठी रब्बी हंगामात अकरा...
मांजरपाडा प्रकल्पग्रस्तांची पूल...नाशिक  : दिंडोरी तालुक्यातील मांजरपाडा वळण...
खारपाण पट्ट्यातील कापूस हंगामही अडचणीतअकोला ः सततच्या पावसाने खरिपातील सर्वच...
पुणे : पंचनाम्यापासून अद्यापही १५ हजार...पुणे ः पुणे जिल्ह्यात नुकसान झालेल्या पिकांचे...
कोल्हापूर जिल्ह्यात केवळ पाच टक्के...कोल्हापूर : पावसाचा फटका खरीप हंगामात बसल्याने...
जालना जिल्ह्यात खरेदी केंद्रांना मिळेना...जालना : जिल्ह्यातील सोयाबीन, मूग, उडीद, मक्याची...
हिंगोली : पावणेदोन कोटीचे कृषी...हिंगोली : जिल्ह्याचा २०२०-२१ या वर्षीचा संभाव्य...
सांगलीत ९९ हजार हेक्टरवर पिकांचे पंचनामेसांगली : ऑक्टोबरमधील पावसामुळे जिल्ह्यात शेतीचे...
सोलापूर जिल्ह्यात नुकसानीचे पंचनामे...सोलापूर : ऑक्‍टोबर महिन्यात मॉन्सुनोत्तर पावसाने...
गहू पिकावरील किडींचे वेळीच करा नियंत्रणगहू पिकांच्या उत्पादनात घट येण्यामध्ये किडींचा...
हळद पिकातील प्रमुख रोगांचे नियंत्रणसध्या हळद लागवड होऊन तीन ते चार महिन्यांचा...
नाशिकमध्ये ढोबळी मिरची ३२५० ते ६२५०...नाशिक : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीमध्ये ढोबळी...