agriculture stories in marathi Scientists track wheat aphids and their natural enemies for better pest management in Pakistan | Agrowon

गहू पिकावरील मावा किडीचा घेतला जातोय मागोवा
वृत्तसेवा
रविवार, 13 ऑक्टोबर 2019

आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र येथील संशोधकांनी पाकिस्तानमधील गहू पिकावरील मावा या किडीचे वितरण, संख्यात्मक गतिशीलता या बरोबरच त्यांच्या नैसर्गिक शत्रूंविषयी अभ्यास केला आहे. या सातत्यपूर्ण मागोव्यामुळे किडीच्या वर्तनासोबत त्यांच्यावरील जैविक नियंत्रकांविषयी माहिती उपलब्ध होत आहे. या अभ्यासातून नव्या व्यवस्थापन पद्धती विकसित करणे शक्य होणार आहे.

आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र येथील संशोधकांनी पाकिस्तानमधील गहू पिकावरील मावा या किडीचे वितरण, संख्यात्मक गतिशीलता या बरोबरच त्यांच्या नैसर्गिक शत्रूंविषयी अभ्यास केला आहे. या सातत्यपूर्ण मागोव्यामुळे किडीच्या वर्तनासोबत त्यांच्यावरील जैविक नियंत्रकांविषयी माहिती उपलब्ध होत आहे. या अभ्यासातून नव्या व्यवस्थापन पद्धती विकसित करणे शक्य होणार आहे.

गहू पिकावरील मावा कीड ही तृणधान्य पिकांवरील सर्वज्ञात कीड आहे. या किडीमुळे गहू पिकाचे सुमारे २० ते ८० टक्क्यांपर्यंत नुकसान होते. पाकिस्तानमधील गहू उत्पादन हे २०१७-१८ मध्ये २६.३ दशलक्ष टन होते. या परिसरातील भारत आणि बांगलादेशामध्येही या किडीच्या प्रादुर्भावामुळे मोठे नुकसान होते. पाकिस्तान येथील पंजाबमधील पाचही जिल्ह्यांमध्ये सुमारे दहा प्रक्षेत्रामध्ये आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र (CABI) येथील संशोधक डॉ. मुहम्मद फाहिम यांनी गहू पिकावरील मावा किड्याच्या संदर्भामध्ये दोन वर्षे अभ्यास केला आहे. त्यातून वेगवेगळ्या हंगाम, वेळा, कालावधी आणि मावा आणि त्यांना खाणाऱ्या अन्य कीटकांचा (विशेषतः सिरफीड माशी) अभ्यास केला आहे. त्यात भात व कपाशी पिकांसह एकत्रित शेती, कोरडवाहू क्षेत्राचा समावेश आहे. या अभ्यासाचे निष्कर्ष प्लॉसवनमध्ये प्रकाशित केले आहेत.

निष्कर्ष

मावा किड्याच्या कार्यान्वयावर थंड आणि उष्ण अशा दोन्ही पंजाब प्रांतांमध्ये कोणताही परिणाम आढळला नाही.
सोबतच मावा किडीच्या नियंत्रणासाठी सिरफीड माशी हा उत्तम भक्षक आहे. मात्र, अभ्यासाच्या दोन्ही वर्षांमध्ये मित्रकिटक आणि मावा किडींच्या संख्येमध्ये कोणताही संबंध नसल्याचे दिसून आले आहे.
किडीच्या नियंत्रणासाठी दोन पद्धती किंवा दृष्टिकोन महत्त्वाचे ठरू शकतात.
१. मित्रकीटकांचा नियंत्रणासाठी वापर. (वरून खाली)
२. अन्नद्रव्ये आणि सिंचनाचा वापर. (खालून वर)

अभ्यासाचा मुख्य उद्देश मावा किडीचा प्रादुर्भाव नेमका कोणत्या ठिकाणी होतो. आणि या किडीच्या जैविक नियंत्रणासाठी योग्य त्या घटकांचे व्यवस्थापन कसे करता येईल, हे जाणून घेणे हा होता. या अभ्यासातून मावा किडीविषयी अत्यंत मुलभूत बाबी जाणून घेणे शक्य झाले आहे. त्याची सांगड एकात्मिक कीड व्यवस्थापनासाठी घालणे शक्य होणार आहे.
- डॉ. मुहम्मद फाहिम, आंतरराष्ट्रीय कृषी आणि जैवशास्त्र केंद्र (CABI).

इतर ताज्या घडामोडी
‘वसाका’ला उसाचे टिपरू तोडू देणार नाही,...नाशिक : ‘‘नाशिक जिल्ह्यातील कादवा व द्वारकाधीश या...
शेतकऱ्यांना संपूर्ण वीजबिलमाफी द्या, '...सोलापूर : जिल्ह्यात गेल्या दोन वर्षांपासून...
खेडीभोकरीला बोटीतून होतोय जीवघेणा...जळगाव : खेडीभोकरी (ता. चोपडा) ते भोकर (ता....
मुख्यमंत्रिपदासाठी उद्धव ठाकरे यांच्या...मुंबई  :  मुख्यमंत्री पदासाठी शिवसेना...
रत्नागिरीत २० हजार टन भात खरेदीचे...रत्नागिरी  : यंदा जिल्ह्यात महाराष्ट्र स्टेट...
उसाला प्रतिटन चार हजार रुपये दर द्यावा...सांगली  ः राज्यातील ऊस उत्पादकांना प्रतिटन...
शेतकऱ्यांच्या मागण्यांसाठी अकोल्यात `...अकोला  ः जिल्ह्यातील शेतकरी, शेतमजुरांना...
...त्याने आपल्या शेतातील भाजी दिली थेट...पुणे : शिरूर तालुक्यातील केंदूर येथील सुनील...
रत्नागिरी जिल्ह्यात पिकांचे नुकसान आठ...रत्नागिरी : क्यार आणि महाचक्रीवादळामुळे जिल्ह्यात...
जळगाव : सोयाबीनची खरेदी शून्य; ज्वारी...जळगाव : जिल्ह्यात सोयाबीनची शासकीय केंद्रातील...
नांदेड विभागात यंदा गाळपासाठी १६ साखर...नांदेड : यंदाच्या २०१९-२० च्या गाळप हंगामात...
सिद्धेश्वर धरणामध्ये ९२.५० टक्के...गोजेगाव, जि. हिंगोली : पूर्णा नदीवरील औंढा नागनाथ...
केंद्राचे पथक आज अकोला जिल्ह्यातअकोला : पावसामुळे शेतीचे व पिकांचे नुकसान झालेले...
नगर जिल्ह्यात गव्हात बियाणे बदलाचे...नगर : रब्बी हंगामात घेतल्या जाणाऱ्या पिकांत...
किमान तापमानात घट; विदर्भात थंडीत वाढमहाराष्ट्रावरील हवेचा दाब वाढत आहे. या आठवडाच्या...
परभणीत वाटाण्याला ४००० ते ६००० रुपये...परभणी : येथील पाथरी रस्त्यावरील फळे भाजीपाला...
पोटदुखीवर नाडुकली उपयुक्त स्थानिक नाव     ः  ...
लोक-जैविपा - भर दुष्काळात उभारलेली...शेतकऱ्यांचा पुढाकार अनुभवल्यावर वन विभागाच्या...
नगर : नुकसान भरपाईसाठी एकशे पस्तीस...नगर : जिल्ह्यात ऑक्टोबर ते नोव्हेंबर या...
'या' बाजार समितीत शेतकऱ्यांना अल्प दरात...अकोला : सध्या कोणत्याही शासकीय योजनेचा फायदा...