agriculture stories in marathi sesame planting technique | Agrowon

तीळ लागवड तंत्र

डॉ. शा. भि. घुगे, प्रितम भुतडा, व्ही. एम. पांचाळ
गुरुवार, 2 जुलै 2020

तीळ पिकाचा तयार होण्याचा कालावधी ७० ते ८० दिवस आहे. तिळांच्या बियांत तेलाचे प्रमाण (४० ते ४५ टक्के) आहे. हे पीक आपत्कालीन पीक, आंतरपीक व मिश्र पीक म्हणून घेता येते.

तीळ हे भारतातील सर्वांत जुने तेलबिया पीक आहे. तिळाखालील क्षेत्र आणि उत्पादनात भारत प्रथम क्रमांकावर आहे. तिळाच्या तेलास जागतिक बाजारपेठेत खाद्य तेल व औषधी तेल म्हणून मोठी मागणी आहे.
 

तीळ या पिकाचा तयार होण्याचा कालावधी ७० ते ८० दिवस आहे. तिळांच्या बियांत तेलाचे प्रमाण (४० ते ४५ टक्के) आहे. हे पीक आपत्कालीन पीक, आंतरपीक व मिश्र पीक म्हणून घेता येते.

हवामान व जमीन :
हे पीक खरीप, अर्ध -रब्बी, उन्हाळी या सर्व हंगामात घेता येते. या पिकास २५ ते २७ अंश सेल्सिअस तापमान पोषक असून सतत येणारा पाऊस उत्पादनावर विपरीत परिणाम करतो. तिळाचे पीक चांगला निचरा होणाऱ्या सर्व प्रकारच्या जमिनीत घेता येते.

पूर्व मशागत व भरखते :
जमीन चांगली भुसभुशीत तयार करावी. लागवडीपूर्वी जमिनीची चांगली जमिनीची मशागत करून हेक्टरी १० गाड्या चांगले कुजलेले शेणखत जमिनीत मिसळून द्यावे.

बियाण्याचे हेक्टरी प्रमाण :
खरीप हंगामाकरिता प्रति हेक्टरी १.५ ते २.० किलो बियाणे वापरावे.

बीज प्रक्रिया :
पेरणीपूर्वी कार्बेन्डाझीम तीन ग्रॅम प्रती किलो आणि ट्रायकोडर्मा १० ग्रॅम प्रती किलो या प्रमाणे बीज प्रक्रिया करावी.

पेरणीची वेळ :
खरीप-जूनचा शेवटचा किंवा जुलैचा पहिला आठवड्यात पेरणी करावी. तिळाचे बियाणे फार बारीक असल्यामुळे त्यात समप्रमाणात वाळू, गाळलेले शेणखत, राख किंवा माती मिसळावी.

तिळाचे सुधारित वाण व त्यांचे गुणधर्म
अ.क्रं हंगाम व वाण परिपक्व होण्याचा कालावधी (दिवस) दाण्याचा रंग हेक्टरी उत्पादन (क्विंटल) तेलाचे प्रमाण (टक्के)
खरीप एकेटी -६४ ८५-९० पांढरा मळकट ५ ते ९ ४७-४८
खरीप आरटी-३४६ ८२-८६ पांढरा ७.५ ते ८.५ ४९-५१
अर्ध-रबी एन-८ १२० करडा व पांढरी छटा ४ ते ७ ५०-५१
उन्हाळी एकेटी-१०१ ९०-९५ पांढरा ८ ते १० ४८-४९
उन्हाळी एकेटी-१०३ ९८-१०५ पांढरा ७ ते ८ ४८.३
जे एल्टी-४०७ ९५-१०० पांढरा ७ ते ९ ५१-५३
उन्हाळी पकविनटी-११ ८८-९२ पांढरा ८ ते ८.५ ५०-५३

पेरणी पद्धत / अंतर : पाभरीने किंवा तिफणीने दोन ओळीत ३० सें.मी. अंतरावर पेरणी करावी.

आंतरपीक :
आंतरपीक पद्धतीमध्ये तीळ-मूग (३:३), तीळ-सोयाबीन (२:१), तीळ – कपाशी (३:१) याप्रमाणात ओळीमध्ये पेरणी फायदेशीर आढळलेली आहे.

रासायनिक खताची मात्रा, वेळ :
पेरणी वेळी अर्धे नत्र (१२.५ किलो/हे.) व संपूर्ण स्फुरद (२५ किलो/ हे.) देऊन नत्राचा उरलेला दुसरा हप्ता (१२.५ किलो/हे) पेरणीनंतर ३० दिवसांनी द्यावा.

विरळणी / नांगे भरणे :
पेरणीनंतर सात - आठ दिवसांनी नांगे भरावेत. पेरणीनंतर १५ ते २० दिवसांनी पहिली व त्यानंतर आठ दिवसांनी दुसरी विरळणी करून दोन रोपांत १० ते १५ सें.मी. अंतर ठेवावे.

आंतरमशागत :
आवश्यकतेनुसार २-३ कोळपण्या/खुरपण्या देऊन शेत स्वच्छ ठेवावे. पीक एक महिन्याचे होईपर्यंत शेतात तण होणार नाही, याची काळजी घ्यावी.

डॉ. शा. भि. घुगे, ९४२१४६०१४३
प्रितम ओ. भुतडा, ८१६९३२७३२२

(करडई संशोधन केंद्र, वसंतराव नाईक मराठवाडा कृषी विद्यापीठ, परभणी.)


इतर तेलबिया पिके
उन्हाळी भुईमुगातील एकात्मिक कीड...भुईमूग पीक तीनही हंगामांत घेतले जाणारे पीक...
तीळ पिकातील किडींचे एकात्मिक व्यवस्थापनतीळ पिकामध्ये तीळ + मूग (३:३), तीळ + सोयाबीन (२:१...
उन्हाळी भुईमूगाचे लागवड तंत्रउन्हाळी हंगामामध्ये भरपूर सूर्यप्रकाश आणि...
उन्हाळी सोयाबीन बिजोत्पादन तंत्रगत खरीप हंगामामध्ये काढणीवेळी झालेल्या पावसाने...
करडईवरील मावा किडीचे व्यवस्थापनसध्याच्या वातावरणामध्ये करडई पिकावर मावा किडीचा...
करडईची सुधारित लागवड करडई हे रब्बी हंगामातील महत्त्वाचे तेलबिया पीक...
भारतातील तेलबियांची परिस्थितीभारतामध्ये तेलबियांची विविधता अधिक असून, जागतिक...
खत, पाणी व्यवस्थापनातून वाढवा करडई...योग्य प्रकारे लागवडीसह खत व्यवस्थापन, विरळणी आणि...
सुधारित जवस वाणांची लागवड कराजवसाच्या सुधारित वाणाची निवड केल्यास...
अधिक पावसामुळे उद्भवलेल्या सोयाबीन...गेल्या पंधरा ते वीस दिवसांपासून सतत व अधिक...
सोयाबीनवरील हिरव्या उंट अळीचे नियंत्रणसद्य परिस्थितीत सोयाबीन वाढीच्या अवस्थेत असून...
सोयाबीन पिकांवरील किडींचे एकात्मिक...सोयाबीन पिकात ९० ते ११० दिवसात येणाऱ्या ...
सोयाबीन पाने पिवळी पडण्याचे कारण जाणून...यंदाच्या खरीप हंगामात सुरवातीला समाधानकारक पाऊस...
तीळ लागवड तंत्रतीळ हे भारतातील सर्वांत जुने तेलबिया पीक आहे....
सोयाबीन लागवडीतील समस्यावरील उपाययोजनासोयाबीनचे योग्य वाण निवडताना... सध्या बाजारात...
सूर्यफूल लागवड नियोजन जमीन : सूर्यफूल लागवडीसाठी पाण्याचा चांगला...
गादीवाफ्यावर भुईमूग लागवड फायदेशीरजून महिन्याचा पहिल्या आठवडा ते शेवटचा आठवड्याच्या...
सोयाबीन उत्पादन वाढीचे व्यवस्थापन...सोयाबीन पिकाखालील क्षेत्र झपाट्याने वाढत आहे. हे...
रुंद वरंबा सरी पद्धती भुईमुगासाठी आहे...भुईमुगाची पेरणी जानेवारीच्या तिसऱ्या व चौथ्या...
जवसापासून जेल, कुरकुरीत पदार्थविविध आजारांवरील उपचारामध्ये जवस उपयुक्त असूनही...