agriculture stories in marathi, solar mushroom production unit | Agrowon

सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्र 

टीम अॅग्रोवन
बुधवार, 7 ऑगस्ट 2019

गेल्या काही वर्षांत शहरी ग्राहक तसेच हॉटेल व्यावसायिकांच्याकडून धिंगरी आळिंबीला मागणी वाढत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागात शेती पूरक उद्योग म्हणून धिंगरी उत्पादन प्रकल्पांना सुरवातदेखील झाली आहे. सध्या पारंपरिक पद्धतीने धिंगरी आळिंबीचे उत्पादन घेतले जाते. 

गेल्या काही वर्षांत शहरी ग्राहक तसेच हॉटेल व्यावसायिकांच्याकडून धिंगरी आळिंबीला मागणी वाढत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागात शेती पूरक उद्योग म्हणून धिंगरी उत्पादन प्रकल्पांना सुरवातदेखील झाली आहे. सध्या पारंपरिक पद्धतीने धिंगरी आळिंबीचे उत्पादन घेतले जाते. 

लहानस्तरावर आळिंबी उत्पादकांची गरज लक्षात घेऊन बंगळूर येथील भारतीय उद्यानविद्या संशोधन संस्थेने सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्र विकसित केले आहे. हे संयंत्र कोठेही नेता येते. विशेषतः उन्हाळ्याच्या काळात या संयंत्रात योग्य तापमान नियंत्रित करता येत असल्याने चांगले आळिंबी उत्पादन घेता येते. या संयंत्रामुळे लहानस्तरावर आळिंबी उत्पादन करणे शक्य आहे, त्याचबरोबरीने ग्रामीण भागात याच्या निर्मितीचा व्यवसायही तयार होऊ शकतो. महिला बचत गटासाठी हे संयंत्र पूरक उद्योगासाठी उपयुक्त ठरणारे आहे. 

असे आहे संयंत्र ः 
१) सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्राचा आकार १.३५ मीटर x ०.९३ मीटर x १.६९ मीटर आहे. 
२) हे संयंत्र पीव्हीसी पाइपच्या फिटिंगपासून तयार केलेले आहे. 
३) संयंत्रात आळिंबी उत्पादन करताना कीटकांचा प्रादुर्भाव होऊ नये तसेच हवा खेळीत राहावी, यासाठी त्यावर नॉयलॉन जाळीचे आच्छादन करण्यात आलेले आहे. 
४) संयंत्रावर गोणपाटाचे आच्छादन करता येते. गोणपाट ओले केल्याने संयंत्रात पुरेशी आद्रता राखणे सोपे जाते. 
५) संयंत्रात ३० वॉट डीसी क्षमतेचा पंप बसविलेला आहे. त्याच्या पाइपला ०.१ मि.मि. आकाराचे नोझल बसविले असल्याने आळिंबी उत्पादनाच्या ठिकाणी अत्यंत सूक्ष्म तुषार फवारले जातात. हा पंप सौरऊर्जा तसेच विद्युत ऊर्जेवर चालतो. सौरऊर्जेसाठी ३०० वॉट पॅनल बसविलेले आहेत. याचबरोबरीने एक इन्व्हर्टर, १२ वॉट बॅटरी आणि टायमर संयंत्रात आहे. 
६) आळिंबी उत्पादनाचे संपूर्ण युनिट १.०८ मीटर x १.४८ मीटर x १.८ मीटर च्या स्टील फ्रेममध्ये बसविलेले आहे. या फ्रेमची मधील उंची २.२ मीटर ठेवण्यात आली आहे. फ्रेमला चाके लावण्यात आलेली आहेत. त्यामुळे हे संयंत्र कोणत्याही ठिकाणी हालवणे सोपे जाते. 
७) संयंत्राच्या फ्रेमवर सौर पॅनेल बसविलेले आहेत. त्याचबरोबरीने या फ्रेममध्ये इन्व्हर्टर आणि बॅटरी बसविण्याची सोय करण्यात आली आहे. या फ्रेमच्या तळाला पाण्याची टाकी आणि सूक्ष्म तुषार सिंचनासाठी पंप बसविलेला आहे. 

आळिंबी उत्पादनाचा प्रयोग ः 

  • संस्थेतील तज्ज्ञांनी दोन वर्षे या संयंत्राच्या चाचण्या घेतल्या. या संयंत्रामध्ये तज्ज्ञांनी धिंगरी आळिंबीच्या इल्म आणि व्हाईट जातीचे उत्पादन घेतले. यासाठी एक किलोच्या २० बॅग संयंत्रात ठेवण्यात आल्या. याचबरोबरीने नेहमीच्या पद्धतीनेही या जातींचे उत्पादन घेण्यात आले. 
  • प्रयोगातून असे दिसून आले, की पारंपरिक पद्धतीपेक्षा इल्म ऑस्टर जातीचे १०८ टक्के आणि व्हाईट ऑस्टर जातीचे ५१ टक्के उत्पादन जास्त प्रमाणात मिळाले. 
  • संयंत्रातून प्रती महिना २५ ते २८ किलो आळिंबी उत्पादन घेणे शक्य आहे. 

इतर टेक्नोवन
कमी खर्चातील सौर ऊर्जा आधारीत...ग्रामीण भागातील लोक पिण्याच्या पाण्यासाठी...
जांभूळ प्रक्रिया उद्योगासाठी आवश्यक...औषधी गुणधर्म असूनही व्यावसायिक तत्त्वावरील लागवड...
यंत्राद्वारे कमी खर्चात भात पेरणी शक्यभाताची रोपवाटिका करणे, जगवणे, रोपांची वाहतूक,...
एका कुटुंबासाठी स्वयंपूर्ण शिवार वसाहतअर्धा एकर शेतजमीन (दोन हजार चौ.मी. सूर्यप्रकाश) व...
कोरडवाहू सोयाबीनसाठी नावीण्यपूर्ण पेरणी...कोरडवाहू परिस्थितीत सोयाबीनच्या लागवडीसाठी जोळओळ...
सुधारीत वाण, एकात्मिक तंत्रज्ञानातून...तेलबियांचे घटते क्षेत्र, उत्पादकतेची समस्या...
यंत्राद्वारे भात रोपांची लावणीभात लावणी यंत्राचे वॉकिंग टाईप आणि रायडींग टाईप...
भात पेरणीसाठी सुधारित यंत्रेभात लागवडीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर फायदेशीर...
पेरणी यंत्राद्वारे पेरणी करताना...प्रशिक्षित ट्रॅक्‍टरचालक हवा    ...
जनावरांतील निदानासाठी क्ष-किरण तपासणीक्ष-किरण तपासणीद्वारे जनावरांतील जठराचा दाह,...
कामाच्या स्वरूपानुसार करा ट्रॅक्टरची...आज बाजारामध्ये वेगवेगळ्या कंपनीचे व क्षमतेचे...
रासायनिक खतातील भेसळ कशी ओळखाल?खरीप हंगामातील पेरणीला सुरवात होणार असून, शेतकरी...
‘शनेश्‍वर’ शेतकरी कंपनीने उभारली अवजारे...राघोहिवरे (ता. पाथर्डी, जि. नगर)) या दुष्काळी...
पीक व्यवस्थापनामध्ये ड्रोन...पीक व्यवस्थापन, कीडनाशकांची फवारणी, सिंचन,...
काजूबोंडावरील प्रक्रियेसाठी आवश्यक...काजू हे कोकणातील मुख्य पीक आहे. कोकणात काजूपासून...
आव्हाने जाणून उतरा गूळ उद्योगातगुळाची मागणी गेल्या काही वर्षामध्ये वाढू लागली...
स्प्रेअरची निवड करताना राहा जागरूकपारंपरिक पाठीवरील पंपापासून अत्याधुनिक स्प्रेअरचा...
नेमकेपणाने फवारणी करण्यासाठी यंत्रमानव...सध्या पुणे येथील टाटा टेक्नॉलॉजी या संस्थेमध्ये...
कृषी उत्पादनांच्या विक्रीसाठी सामाजिक...छोट्या उद्योगापासून बहुराष्ट्रीय कंपन्यापर्यंत...
लसूण प्रक्रिया उद्योगासाठी पेस्ट अन्‌...हाताने लसूण सोलण्यासाठी वेळखाऊ व कष्टदायक ठरू...