agriculture stories in marathi SOYABEAN PEST MANAGEMENT | Page 2 ||| Agrowon

सोयाबीनवरील किडींचे नियंत्रण व्यवस्थापन
आर. एस. डवरे, डॉ. आर. एल.काळे
शनिवार, 17 ऑगस्ट 2019

सध्या स्थितीत सोयाबीन पिकावर तुरळक स्वरूपात चक्रभुंगा व उंटअळीचा प्रादुर्भाव आढळून येत आहे. त्याच प्रमाणे काही ठिकाणी तुंबाखूची पाने खाणारी अळीही दिसून येत आहे. या किडीच्या नियंत्रणासाठी त्वरित उपाययोजना कराव्यात.

चक्रभुंगा 

सध्या स्थितीत सोयाबीन पिकावर तुरळक स्वरूपात चक्रभुंगा व उंटअळीचा प्रादुर्भाव आढळून येत आहे. त्याच प्रमाणे काही ठिकाणी तुंबाखूची पाने खाणारी अळीही दिसून येत आहे. या किडीच्या नियंत्रणासाठी त्वरित उपाययोजना कराव्यात.

चक्रभुंगा 

चक्रभुंगा या किडीची मादी पानाच्या देठावर, फांदीवर किंवा मुख्यखोडावर साधारणतः १ ते १.५ सें.मी. अंतरावर एकमेकास समांतर दोन गोल; चक्र काप करून त्यामध्ये अंडी टाकतो. त्यामुळे चक्रकापाचा वरचा भाग सुकतो. अंड्यातून निघालेली अळी पानाचे देठ आणि फांदीतून आत जाते. मुख्यखोडाचा भाग पोखरते. पीक साधारणतः दीड महिन्याचे झाल्यावर चंक्रभुंग्याचा प्रादुर्भाव असलेले झाड वाढत नाही. कीडग्रस्त झाडास कमी शेंगा लागतात. उत्पादनात घट येते. 

  •    या किडीचा प्रादुर्भाव आढळून येतास चक्रकाम तयार केलेली पाने देठापासून काढून टाकावीत. त्यांचा अंडी व अळ्यासहीत नाश करावा. 
  •    आर्थिक नुकसान पातळी ः ५ ते १० टक्के चक्रभुंगा प्रादुर्भावग्रस्त झाडे. 
  •    चक्रभुंग्याचा प्रादुर्भाव आर्थिक नुकसानीपेक्षा अधिक असल्यास फवारणी प्रति लिटर पाणी 
  •    प्रोफेनोफॉस (५० टक्के प्रवाही) २ मिली किंवा 
  •    क्लोरॲण्ट्रानिलीप्रोल (१८.५ टक्के) ०.३ मिली 

उंटअळी 

  • सोयाबीन पिकावरील उंटअळी हिरव्या रंगाची असून चालतांना ती बाक करते. अंड्यातून निघालेल्या उंटअळ्या प्रथम पानाचा हिरवा भाग खरडून खातात, तर मोठ्या अळ्या पानांचा सर्व भाग खातात. 
  •    आर्थिक नुकसान पातळी ः ४ लहान अळ्या प्रति मीटर ओळ. 
  •    आर्थिक नुकसानीची पातळी ओलांडल्यास, फवारणी प्रति लिटर पाणी
  •    प्रोफेनोफॉस (५० टक्के प्रवाही) २ मिली किंवा 
  •    इन्डोक्सीकार्ब (१५.८ टक्के प्रवाही) ०.६६ मिली 

तंबाखूची पाने खाणारी अळी 

तंबाखूची पाने खाणारी अळी ही बहूभक्षी कीड असून, ऑगस्ट महिन्यात सोयाबीन पिकावर मुख्यत्वे या किडीचा प्रादुर्भाव आढळतो. या किडीची अळी मळकट हिरव्या रंगाची असून तिच्या शरीरावर पिवळसर नारंगी रेषा आणि काळे ठिपके असतात. पुर्ण वाढलेली अळी ३०-४० मि.मी.लांब असते. मादी पतंग पुंजक्याने पानावर अंडी घालतो. अंड्यातून निघालेल्या अळ्या सामूहिकपणे पानाचा हिरवा पदार्थ खातात. पाने जाळीदार दिसत असल्याने या किडीचा प्रादुर्भाव दूर अंतरावरून ओळखता येतो. तृतीय अवस्थेपासून अळ्या अलग अलग होऊन सोयाबीनचे पाने खातात. तीव्र प्रादुर्भावात झाडाला पाने राहत नाहीत. 

उपाययोजना ः 

  •    सर्व प्रथम तंबाखूच्या पाने खाणाऱ्या अळीच्या अंडीपुंज पानांसह तोडून रॉकेलमध्ये टाकावेत. 
  •    प्रथम व द्वितीय अवस्थेतील एकाच पानावरील अळ्याचा पुंजका पानांसह तोडून रॉकेलमध्ये टाकून नाश करावा.
  •    नियंत्रणाकरिता स्पोडोल्युर या ल्युरसह एकरी २ ते ३ कामगंध सापळे सोयाबीन पीक ३५ ते ४० दिवसांचे झाल्यावर लावावे.
  •    सुरवातीच्या अवस्थेत ५ टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.
  •    आर्थिक नुकसान पातळी ः पीक फुलावर येण्यापूर्वी ३ ते ४ लहान अळ्या प्रतिमीटर ओळीत. 
  •    आर्थिक नुकसान पातळी ओलांडल्यानंतर, फवारणी प्रति लिटर
  •    इन्डोक्सीकार्ब (१५.८ एस.सी.) ०.६६ मि.मी. किंवा 
  •    स्पिनेटोरम (११.७ एस.सी.) ०.९ मि.ली.

 : डॉ. आर. एल. काळे, ७३५०२०५७४६,
(कृषी विज्ञान केंद्र, वाशीम)

इतर कृषी सल्ला
भातावरील निळ्या भुंगेऱ्याचे नियंत्रणभुंगेरे गर्द निळ्या रंगाचे तर अळी भुरकट पांढऱ्या...
नियोजन रब्बी पिकांच्या लागवडीचे...कोरडवाहू शेतीत प्रति हेक्टरी रोपांची योग्य‍...
तणनाशकांची परिणामकारकता वाढविण्याचा...मजुरांच्या कमतरतेमुळे तणनाशकांचा वापर वाढला असला...
कपाशीवरील अमेरिकन लष्करी अळीचे नियंत्रणसुसरे (जि. नगर) तसेच परभणी जिल्ह्यातही कापूस...
केळीच्या पिल बागेतील सिगाटोका रोगाचे...केळी पिकावर दरवर्षी पिवळा करपा म्हणजेच ‘सिगाटोका...
मित्रबुरशींच्या संवर्धनातून लष्करी...सध्या राज्याच्या विविध भागात अनुकूल हवामानामुळे...
कृषी सल्ला : बीटी कापूस, सोयाबीन, मूग,...या वर्षी पावसाचे आगमन उशिरा झाले असले तरी काही...
गाजरगवत निर्मूलनासाठी नियमित सामुदायिक...पडीक जमिनी, मोकळ्या जागा, रस्त्याच्या कडा या...
पावसाचे प्रमाण कमी होत जाणारपालघर, नंदूरबार, धुळे, जळगाव नाशिक व विदर्भातील...
पावसाच्या खंड काळात घ्यावयाची काळजीपिकांची उगवण झाल्यावर सर्वसाधारण १५ ते २०...
पूरग्रस्त द्राक्षवेलीची मुळे कार्यरत...सांगली जिल्ह्यातील द्राक्ष विभागामध्ये जास्त...
कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी तणनाशकांसोबत...बहुतेक शेतकरी बंधू पावसाळ्यात पावसाची शक्‍यता...
पीक फेरपालटाद्वारे जपा जमिनीची सुपीकता महाराष्ट्रातील बहुतांश शेती ही कोरडवाहू असून,...
पूरस्थितीतील द्राक्ष बागेचे व्यवस्थापनसां गली, कोल्हापूर व कर्नाटक शेजारील काही भागांत...
तणनाशकांची कार्यपद्धती, निवडकता पिकातील तणनियंत्रण हे अत्यंत महत्त्‍वाचे आणि...
सोयाबीनवरील किडींचे नियंत्रण व्यवस्थापनसध्या स्थितीत सोयाबीन पिकावर तुरळक स्वरूपात...
अजैविक ताणाविरोधी लढाईत जैवसंप्रेरके...पुणे येथे द्राक्ष बागायतदार संघ महाअधिवेशन ३ ते ५...
पाणी साचलेल्या द्राक्षबागांसाठी...द्राक्ष लागवडीखाली असलेल्या क्षेत्रात गेल्या...
फळगळचे नेमके कारण जाणून करा योग्य... एकूण फळागळीमध्ये ७० ते ८० टक्के फळे ही...
तणनियंत्रण पद्धतींचा विकास हाताने तण उपटून टाकण्यापासून सुरू झालेला हा...