agriculture stories in Marathi soybean intercrop system | Agrowon

सुधारित सोयाबीन आंतरपीक पद्धती 

दीपाली मुटकुळे, विवेक राऊत 
बुधवार, 17 जुलै 2019

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

पेरणी ः 
सोयाबीनची उगवण होण्यासाठी जमिनीत पुरेशी ओल असावी. त्यासाठी वाफशावर पेरणी करावी. पूर्ण उगवण झाल्यावर गरजेनुसार शक्य असल्यास पाणी द्यावे. पेरणी त्वरित ४५ x ५ सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणी करताना बियाणे ३-५ सें.मी.पेक्षा जास्त खोल जाणार नाही, याची काळजी घ्यावी. 

खत व्यवस्थापन ः 

  • हेक्टरी ५० किलो नत्र + ७५ किलो स्फुरद + ३० किलो गंधक पेरणीपूर्वी किंवा पेरणीच्या वेळी द्यावे. 
  • जमिनीत जस्त या अन्नद्रव्याची कमतरता असल्यास २५ किलो झिंक सल्फेट पेरणीवेळी द्यावे. 
  • तसेच, उत्पादनवाढीच्या दृष्टीने १० किलो बोरॅक्स प्रतिहेक्टरी पेरणीवेळी द्यावे. 

आंतरमशागत ः 
सोयाबीन पिकास सुरवातीचे ६-७ आठवडे हे तणवाढीच्या दृष्टीने संवेदनक्षम असतात. या काळात पीक तणविरहित ठेवण्यासाठी २०-३० दिवसांनी एक कोळपणी, तर ४५ दिवसांनी दुसरी कोळपणी द्यावी. गरजेनुसार १-२ खुरपण्या देऊन पीक तणविरहित ठेवावे. 

आंतरपीक पद्धती ः 
बहुतांश ठिकाणी कोरडवाहू शेतीमध्ये सोयाबीन सलग पीक म्हणून घेतात. मात्र, सलग पीक घेण्यासाठी आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. कारण... 
१) कमी पर्जन्यमान व ज्या ठिकाणी दुबार पीक घेऊ शकत नाही अशा ठिकाणी आंतरपीक पद्धतीतून शाश्वतता, स्थिर उत्पन्न मिळू शकते. 
२) प्रतिकूल परिस्थितीतही कोणत्या तरी एका पिकाचे उत्पादन हाती येते. 
३) आंतरपिकात सोयाबीनसारख्या द्विदलवर्गीय पिकाचा समावेश असल्यामुळे हवेतील नत्र जमिनीत स्थिर होते. 
४) आंतरपीक पद्धतीमुळे तणांच्या वाढीस आळा बसतो. रोग व किडींचे प्रमाण कमी आढळून येते. 
५) जनावरांकरिता सकस चारा उपलब्ध होतो. 
तूर + सोयाबीनसारख्या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब केल्यास देशातील डाळ व तेलवर्गीय पिकांचे उत्पादन वाढून तेल व डाळीची कमतरता भरून निघेल. 

सोयाबीनमध्येसुद्धा सोयाबीन+ज्वारी+तूर, ६:२:१ किंवा ९:२:१ ओळी असे त्रिस्तरीय आंतरपीक घेता येते. सोयाबीन या मुख्य पिकाच्या २ किंवा ६ किंवा ९ ओळींनंतर तूर या आंतरपिकाची एक ओळ पेरणे आर्थिकदृष्ट्या फायद्याशीर दिसून आले आहे. 
तूर + सोयाबीन (१:२) 
कपाशी + सोयाबीन (१:१) . 
सोयाबीन + भुईमूग (१४, १:६) . 
सोयाबीन + ज्वारी (१:२, २:२) . 
सोयाबीन + बाजरी (२:४, २:६) 

संपर्क ः ८५७५५५५४४४ 
(सहाक प्राध्यापक, सौ. के. एस. के.(काकू) कृषि महाविद्यालय, बीड.) 


इतर ताज्या घडामोडी
गोरेगाव आणि देगावांतील शेतकऱ्यांच्या...अकोला  ः जिल्ह्यातील गोरेगाव व देगाव या दोन...
जळगाव जिल्ह्यात अर्ली केळी लागवड सुरूजळगाव  ः जिल्ह्यात यावल, रावेर, मुक्ताईनगर,...
...अखेर रुईखेड येथे हवामान केंद्र स्थापनअकोला  ः महावेध व हवामान आधारित फळपीक विमा...
चांदवड येथे शेतकरी संघटनेची कांदा परिषद...नाशिक  : केंद्रीय अन्न व नागरी पुरवठा मंत्री...
गोंदिया : नुकसानग्रस्तांचे डोळे लागले...सडक अर्जुनी, गोंदिया  ः खरीप हंगामात अवकाळी...
जळगाव : किसान सन्मानच्या लाभाची...जळगाव ः शासनाकडून राबविण्यात येणाऱ्या...
परभणी जिल्ह्यात नादुरुस्त बंधाऱ्यांमुळे...परभणी : जिल्हा परिषदेच्या लघू पाटबंधारे...
कर्जमुक्ती योजनेंतर्गत ७४६ शेतकऱ्यांचे...नाशिक : महात्मा ज्योतिराव फुले शेतकरी कर्जमुक्ती...
किसान सभेचे बिऱ्हाड आंदोलन मागेनाशिक  : दिंडोरी तालुक्यामध्ये गेल्या अनेक...
लातूर, उस्मानाबाद जिल्ह्यात हेक्‍टरी १०...उस्मानाबाद : दोन्ही जिल्ह्यातील कापूस व तुरीची...
पाणी सोडण्याविरुद्ध रेणा प्रकल्पस्थळी...रेणापूर, जि. लातूर : भंडारवाडी (ता. रेणापूर)...
वणवा नुकसानग्रस्तांना सिंधुदुर्ग ‘झेडपी...सिंधुदुर्ग : ‘‘वणव्यामुळे नुकसान झालेल्या...
सांगलीत ‘रोहयो’तून डाळिंब लागवडीला ‘...आटपाडी, जि. सांगली : पावणे दोन वर्षांत येथील...
पुणे जिल्ह्यात हरभऱ्याला रोग-किडीचा फटकापुणे ः रब्बी हंगामात वाफसा न झाल्याने अनेक...
नगर जिल्ह्यातील अतिवृष्टीग्रस्तांना मदत...नगर ः अतिवृष्टीमुळे झालेल्या पिकांच्या नुकसानीची...
पीकविम्याची रक्कम लवकरच ः कृषिमंत्री...मुंबई ः राज्यातील शेतकऱ्यांना १५ ते २० दिवसांच्या...
सातारा जिल्ह्यात अडीच महिन्यांत केवळ ४४...सातारा ः दुष्काळावर मात करण्यासाठी शासनाने सुरू...
मराठवाड्यातील दूध संकलनात घटऔरंगाबाद : मराठवाड्यातील दूध संकलनात गतवर्षी...
पहाटेच्या शपथविधीची विधानसभेत आठवणमुंबई ः देवेंद्र फडणवीस आणि अजित पवार यांनी...
मराठवाडी धरणग्रस्तांनी बंद पाडले धरणाचे...ढेबेवाडी, जि. सातारा : ‘आधी पुनर्वसन मगच धरण’ या...