agriculture stories in Marathi soybean intercrop system | Agrowon

सुधारित सोयाबीन आंतरपीक पद्धती 
दीपाली मुटकुळे, विवेक राऊत 
बुधवार, 17 जुलै 2019

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

पेरणी ः 
सोयाबीनची उगवण होण्यासाठी जमिनीत पुरेशी ओल असावी. त्यासाठी वाफशावर पेरणी करावी. पूर्ण उगवण झाल्यावर गरजेनुसार शक्य असल्यास पाणी द्यावे. पेरणी त्वरित ४५ x ५ सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणी करताना बियाणे ३-५ सें.मी.पेक्षा जास्त खोल जाणार नाही, याची काळजी घ्यावी. 

खत व्यवस्थापन ः 

  • हेक्टरी ५० किलो नत्र + ७५ किलो स्फुरद + ३० किलो गंधक पेरणीपूर्वी किंवा पेरणीच्या वेळी द्यावे. 
  • जमिनीत जस्त या अन्नद्रव्याची कमतरता असल्यास २५ किलो झिंक सल्फेट पेरणीवेळी द्यावे. 
  • तसेच, उत्पादनवाढीच्या दृष्टीने १० किलो बोरॅक्स प्रतिहेक्टरी पेरणीवेळी द्यावे. 

आंतरमशागत ः 
सोयाबीन पिकास सुरवातीचे ६-७ आठवडे हे तणवाढीच्या दृष्टीने संवेदनक्षम असतात. या काळात पीक तणविरहित ठेवण्यासाठी २०-३० दिवसांनी एक कोळपणी, तर ४५ दिवसांनी दुसरी कोळपणी द्यावी. गरजेनुसार १-२ खुरपण्या देऊन पीक तणविरहित ठेवावे. 

आंतरपीक पद्धती ः 
बहुतांश ठिकाणी कोरडवाहू शेतीमध्ये सोयाबीन सलग पीक म्हणून घेतात. मात्र, सलग पीक घेण्यासाठी आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. कारण... 
१) कमी पर्जन्यमान व ज्या ठिकाणी दुबार पीक घेऊ शकत नाही अशा ठिकाणी आंतरपीक पद्धतीतून शाश्वतता, स्थिर उत्पन्न मिळू शकते. 
२) प्रतिकूल परिस्थितीतही कोणत्या तरी एका पिकाचे उत्पादन हाती येते. 
३) आंतरपिकात सोयाबीनसारख्या द्विदलवर्गीय पिकाचा समावेश असल्यामुळे हवेतील नत्र जमिनीत स्थिर होते. 
४) आंतरपीक पद्धतीमुळे तणांच्या वाढीस आळा बसतो. रोग व किडींचे प्रमाण कमी आढळून येते. 
५) जनावरांकरिता सकस चारा उपलब्ध होतो. 
तूर + सोयाबीनसारख्या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब केल्यास देशातील डाळ व तेलवर्गीय पिकांचे उत्पादन वाढून तेल व डाळीची कमतरता भरून निघेल. 

सोयाबीनमध्येसुद्धा सोयाबीन+ज्वारी+तूर, ६:२:१ किंवा ९:२:१ ओळी असे त्रिस्तरीय आंतरपीक घेता येते. सोयाबीन या मुख्य पिकाच्या २ किंवा ६ किंवा ९ ओळींनंतर तूर या आंतरपिकाची एक ओळ पेरणे आर्थिकदृष्ट्या फायद्याशीर दिसून आले आहे. 
तूर + सोयाबीन (१:२) 
कपाशी + सोयाबीन (१:१) . 
सोयाबीन + भुईमूग (१४, १:६) . 
सोयाबीन + ज्वारी (१:२, २:२) . 
सोयाबीन + बाजरी (२:४, २:६) 

संपर्क ः ८५७५५५५४४४ 
(सहाक प्राध्यापक, सौ. के. एस. के.(काकू) कृषि महाविद्यालय, बीड.) 

इतर ताज्या घडामोडी
वांग्यावरील शेंडा व फळे पोखरणाऱ्या...वांगी पिकामध्ये येणाऱ्या शेंडा व फळे पोखरणारी...
पूरस्थितीतील द्राक्ष बागेचे व्यवस्थापनसां गली, कोल्हापूर व कर्नाटक शेजारील काही भागांत...
अकोल्यातील प्रकल्पात अत्यल्पच साठाअकोला : यंदाच्या पावसाळ्याचे सुमारे अडीच महिने...
सांगलीत गूळ ३३०० ते ४४०० रुपये...सांगली : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत बुधवारी...
अकोला जिल्ह्यात ६० हजार हेक्टर क्षेत्र...अकोला ः यंदाच्या खरीप हंगामात जिल्ह्यात असमतोल...
सिंधुदुर्गात कालव, जिताडा मस्त्यबीज...मुंबई : राज्यात सागरी उत्पादनवाढीस...
ठिबकला ८० टक्के अनुदान; आंदोलनाला...भोसे, जि. सोलापूर : राज्य शासनाने कोरडवाहू...
मांडाखळीत संत्रा बागांत फळगळपरभणी : कमी पाण्यामुळे जमिनीमध्ये ओलाव्याची...
रश्‍मी बागल यांचा शिवसेनेत प्रवेशसोलापूर : जिल्ह्यातील राष्ट्रवादी कॉंग्रेसची...
माशांच्या पाच नव्या जातींचा घेतला शोध अरुणाचल प्रदेश राज्यातील इटानगर येथील राजीव गांधी...
कोल्हापुरात मोहीम स्वरूपात पंचनाम्यास...कोल्हापूर: महापुराच्या प्रलयानंतर आता...
सांगली जिल्हा बॅंकेच्या १२ शाखांचे...सांगली   ः महापुराचा फटका शेती आणि...
एकात्मिक शेती पद्धत वापरासाठी ‘कृषी’...मुंबई  : पीक उत्पादन वाढून शेतकऱ्यांचे...
पूरग्रस्तांसह अतिवृष्टीत पिके...कोल्हापूर   : पूरग्रस्तांसह अतिवृष्टीत...
युतीतील अनेक जण आमच्या संपर्कात ः अजित...यवतमाळ : राष्ट्रवादी काँग्रेस-काँग्रेस आणि...
मुख्यमंत्र्यांची भेट घेऊन शरद पवार...मुंबई  ः कोल्हापूर, सांगली, सातारा या...
खानदेशात शेतीकामात मजूरटंचाईजळगाव : खानदेशात जुलैमधील अखेरचे १० दिवस व...
पोल्ट्रीधारकांना सवलतीच्या दरात धान्यविटा, जि. सांगली : पोल्ट्रीधारकांना...
नाशिक जिल्ह्यात पावसामुळे पूर्वहंगामी...नाशिक : संततधार सुरू असलेल्या पावसामुळे...
नांदेड जिल्ह्यात पीककर्जाचे ७३ हजारांवर...नांदेड : चालू आर्थिक वर्षाच्या (२०१९-२०) पहिल्या...