agriculture stories in Marathi soybean intercrop system | Agrowon

सुधारित सोयाबीन आंतरपीक पद्धती 

दीपाली मुटकुळे, विवेक राऊत 
बुधवार, 17 जुलै 2019

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

राज्यामध्ये सोयाबीनच्या क्षेत्रात झपाट्याने वाढ झाली असली, तरी आपल्या देशात सोयाबीनची उत्पादकता निम्मी आहे. 

उत्पादनवाढीसाठी महत्त्वाच्या बाबी 

सुधारित वाण ः 
जे.एस. ३३५, एम.ए.सी.एस. १३, एम.ए.सी.एस. ५८, एम.ए.सी.एस. १२४, एम.ए.सी.एस. ४५०, एम.ए.सी.एस. ११८८, फुले कल्याणी (डी.एस. २२८), फुले अग्रणी, जे.एस. ९३-०५ ,जे.एस. ९७-५२, जे.एस. ९५-६०, एन.सी.आर. ३७, एम.ए.यू.एस. ४७, एम.ए.यू.एस. ६१, एम.ए.यू.एस. ६१-२, एम.ए.यू.एस. ७१, एम.ए.यू.एस. ८१, एम.ए.यू.एस. १५८, टीए.एम.एस. ९८-२१. 

पेरणी ः 
सोयाबीनची उगवण होण्यासाठी जमिनीत पुरेशी ओल असावी. त्यासाठी वाफशावर पेरणी करावी. पूर्ण उगवण झाल्यावर गरजेनुसार शक्य असल्यास पाणी द्यावे. पेरणी त्वरित ४५ x ५ सें.मी. अंतरावर करावी. पेरणी करताना बियाणे ३-५ सें.मी.पेक्षा जास्त खोल जाणार नाही, याची काळजी घ्यावी. 

खत व्यवस्थापन ः 

  • हेक्टरी ५० किलो नत्र + ७५ किलो स्फुरद + ३० किलो गंधक पेरणीपूर्वी किंवा पेरणीच्या वेळी द्यावे. 
  • जमिनीत जस्त या अन्नद्रव्याची कमतरता असल्यास २५ किलो झिंक सल्फेट पेरणीवेळी द्यावे. 
  • तसेच, उत्पादनवाढीच्या दृष्टीने १० किलो बोरॅक्स प्रतिहेक्टरी पेरणीवेळी द्यावे. 

आंतरमशागत ः 
सोयाबीन पिकास सुरवातीचे ६-७ आठवडे हे तणवाढीच्या दृष्टीने संवेदनक्षम असतात. या काळात पीक तणविरहित ठेवण्यासाठी २०-३० दिवसांनी एक कोळपणी, तर ४५ दिवसांनी दुसरी कोळपणी द्यावी. गरजेनुसार १-२ खुरपण्या देऊन पीक तणविरहित ठेवावे. 

आंतरपीक पद्धती ः 
बहुतांश ठिकाणी कोरडवाहू शेतीमध्ये सोयाबीन सलग पीक म्हणून घेतात. मात्र, सलग पीक घेण्यासाठी आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब करावा. कारण... 
१) कमी पर्जन्यमान व ज्या ठिकाणी दुबार पीक घेऊ शकत नाही अशा ठिकाणी आंतरपीक पद्धतीतून शाश्वतता, स्थिर उत्पन्न मिळू शकते. 
२) प्रतिकूल परिस्थितीतही कोणत्या तरी एका पिकाचे उत्पादन हाती येते. 
३) आंतरपिकात सोयाबीनसारख्या द्विदलवर्गीय पिकाचा समावेश असल्यामुळे हवेतील नत्र जमिनीत स्थिर होते. 
४) आंतरपीक पद्धतीमुळे तणांच्या वाढीस आळा बसतो. रोग व किडींचे प्रमाण कमी आढळून येते. 
५) जनावरांकरिता सकस चारा उपलब्ध होतो. 
तूर + सोयाबीनसारख्या आंतरपीक पद्धतीचा अवलंब केल्यास देशातील डाळ व तेलवर्गीय पिकांचे उत्पादन वाढून तेल व डाळीची कमतरता भरून निघेल. 

सोयाबीनमध्येसुद्धा सोयाबीन+ज्वारी+तूर, ६:२:१ किंवा ९:२:१ ओळी असे त्रिस्तरीय आंतरपीक घेता येते. सोयाबीन या मुख्य पिकाच्या २ किंवा ६ किंवा ९ ओळींनंतर तूर या आंतरपिकाची एक ओळ पेरणे आर्थिकदृष्ट्या फायद्याशीर दिसून आले आहे. 
तूर + सोयाबीन (१:२) 
कपाशी + सोयाबीन (१:१) . 
सोयाबीन + भुईमूग (१४, १:६) . 
सोयाबीन + ज्वारी (१:२, २:२) . 
सोयाबीन + बाजरी (२:४, २:६) 

संपर्क ः ८५७५५५५४४४ 
(सहाक प्राध्यापक, सौ. के. एस. के.(काकू) कृषि महाविद्यालय, बीड.) 


इतर कृषी सल्ला
सुधारित पद्धतीने करा हळद काढणीहळद लागवडीच्या पद्धतीनुसार हळद काढणीची पद्धत...
..अशी करा चुनखडीयुक्त जमिनीची सुधारणा चुनखडीयुक्त जमिनीत आंतरपीक म्हणून द्विदल पिकांचा...
संत्रा, मोसंबी पिकातील फळगळीची कारणेसंत्रा, मोसंबी फळबागांमध्ये नैसर्गिक परिस्थिती,...
सीताफळातील बहार व्यवस्थापनफेब्रुवारी-मार्च महिन्यांत पाण्याची उपलब्धता...
बदलत्या हवामानात कृषी जैवविविधतेचे...संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या कृषी जैवविविधता आणि अन्न...
हरितगृह वायू कोणते?मागील लेखामध्ये हरितगृह परिणाम म्हणजे काय, ते आपण...
जागतिक तापमानवाढीवर हरितगृह वायूंचा...सध्या सर्वत्र तापमानवाढीची चर्चा असली, तरी...
उन्हाळी हंगामास सुरुवातमहाराष्ट्रात आठवड्याच्या सुरुवातीस उत्तर...
सकस, हिरव्या चाऱ्यासाठी बाजरी फायदेशीरहिरव्या चाऱ्यासाठी बाजरी उन्हाळी व खरीप हंगामात...
भाजीपाला पिकाला द्या गरजेनूसार पाणी उन्हाळी हंगामात भेंडी, चवळी, गवार,...
हवामान ढगाळ, थंड, कोरडे राहण्याची...महाराष्ट्रावर हवेचा दाब १०१४ हेप्टापास्कल इतका...
कृषी सल्ला : ऊस, बटाटा, ज्वारी, करडई,...हवामान पुढील पाच दिवस हवामान कोरडे राहून, किमान...
कृषी सल्ला : वाल, वांगे, कलिंगड, आंबा...वाल दाणे अवस्था वाल पिकामध्ये शेंगा...
केळीवरील सोंडकिडीचे कामगंध...जागतिक पातळीवर केळीचे सर्वाधिक उत्पादन घेणाऱ्या...
असे करा घाटेअळीचे जैविक व्यवस्थापनघाटेअळी नियंत्रणासाठी सातत्याने रासायनिक...
आव्हानाला सामोरे जाण्यासाठी शेतकरी...हवामान बदलाच्या समस्येला सामोरे जाण्यासाठी शेतकरी...
असे करा ज्वारीवरील खोडकिडीचे नियंत्रण..ज्वारी हे मानवी खाद्य आणि पशुखाद्यासाठी कडबा अशा...
..हे आहेत सुपीकता, उत्पादकतेवर परिणाम...पिके मोठ्या प्रमाणावर जमिनीमधून नत्र आणि पालाश...
दर्जेदार केळी उत्पादनाचे तंत्रकेळी घडातील फळांच्या आकारात एकसमान बदल होऊन घड...
असे करा रुगोज चक्राकार पांढरी माशीचे...थंडी वाढू लागल्यानंतर कडाक्याच्या थंडीला सुरुवात...