agriculture stories in marathi WATER LOGGED GRAPE VINEYARD PROBLEMS & REMEADIES | Agrowon

पाणी साचलेल्या द्राक्षबागांसाठी उपाययोजना 
डॉ. आर. जी. सोमकुंवर 
गुरुवार, 15 ऑगस्ट 2019

द्राक्ष लागवडीखाली असलेल्या क्षेत्रात गेल्या आठवड्यामध्ये दरवर्षीपेक्षा जास्त पाऊस झालेला आहे. यामुळे खोलगट भागामध्ये असलेल्या बागांमध्ये पाणी जमा झाले. सांगलीसारख्या पूरस्थितीमध्ये द्राक्षबागा पूर्णपणे पाण्यात होत्या. काही बागेत कॅनोपीच्या वरपर्यंत, तर काही बागेत ओलांड्यापर्यंत सुमारे ४ ते ५ दिवस पाणी साचलेले होते. आता पावसाचे प्रमाण कमी झाले असले तरी काही ठिकाणी बागेत अद्याप पाणी साठून आहे. काही ठिकाणी वरचे पाणी ओसरले असले तरी मुळांच्या कक्षेमध्ये पाणी भरलेले आहे. या साऱ्या परिस्थितीचा वेलीच्या शरीरशास्त्रीय हालचालीवर पुढील प्रकारे परिणाम होऊ शकतात. 

द्राक्ष लागवडीखाली असलेल्या क्षेत्रात गेल्या आठवड्यामध्ये दरवर्षीपेक्षा जास्त पाऊस झालेला आहे. यामुळे खोलगट भागामध्ये असलेल्या बागांमध्ये पाणी जमा झाले. सांगलीसारख्या पूरस्थितीमध्ये द्राक्षबागा पूर्णपणे पाण्यात होत्या. काही बागेत कॅनोपीच्या वरपर्यंत, तर काही बागेत ओलांड्यापर्यंत सुमारे ४ ते ५ दिवस पाणी साचलेले होते. आता पावसाचे प्रमाण कमी झाले असले तरी काही ठिकाणी बागेत अद्याप पाणी साठून आहे. काही ठिकाणी वरचे पाणी ओसरले असले तरी मुळांच्या कक्षेमध्ये पाणी भरलेले आहे. या साऱ्या परिस्थितीचा वेलीच्या शरीरशास्त्रीय हालचालीवर पुढील प्रकारे परिणाम होऊ शकतात. 

१) पानांचे कार्य करणे बंद होणे  
जी बाग पाण्यामध्ये जास्त काळ बुडली होती, अशा बागेमध्ये पाणी कमी झाल्यानंतर पानांवर माती व गाळाचा थर जमा झाल्याची स्थिती आहे. अशा बागांमध्ये पर्णरंध्रे बंद झाल्यामुळे श्वसन करण्यास असमर्थ ठरू शकतात. त्याचा फटका वेलींना बसू शकतो. 

उपाययोजना 
बागेमध्ये ट्रॅक्टर फिरवण्यायोग्य स्थिती असल्यास केवळ पाण्याची फवारणी त्वरीत करून घ्यावी. पानांवरील गाळाचा थर धुवून काढण्याकरिता आवश्यकतेनुसार २ ते ३ फवारण्या कराव्या लागतील. या पाण्याच्या फवारणीमुळे पर्णरंध्रे मोकळी होऊन पानांचे कार्य सुरू होईल. 

२) पानगळ होणे 
बागेत जास्त काळ पाणी साचून राहिल्यामुळे मुळांनी कार्य करणे बंद केले असेल अशा बागेतून पाणी बाहेर निघाल्यानंतर हळूहळू पानगळ होताना दिसून येईल. वेलीची पाने पाण्यामध्ये अधिक काळ राहिल्यामुळे कार्य रोखले जाऊन, पानांची देठाशी असलेली मजबूत पकड कमी झाली. अशा परिस्थितीत मुळांकडून फुटींच्या शेंड्याकडे होत असलेला अन्नद्रव्यांचा पुरवठा कमी होतो किंवा पूर्णपणे बंद झालेल्या परिस्थितीमध्ये पाने अकार्यक्षम होतात आणि पानगळ सुरू होते. 
अशा वेळी बागेमध्ये कोणतीही उपाययोजना साथ देत नाही. मात्र, बागेतील परिस्थिती पाहून काही उपाययोजना केल्यास तीव्रतेचे प्रमाण कमी होऊ शकेल. 

उपाययोजना  

  • साचलेले पाणी निघून गेल्यानंतर वेलीवर, ओलांडा व खोडांवर साचलेला गाळ, माती यांचा थर साध्या पाण्याच्या फवारणीद्वारे धुवून घ्यावेत. 
  • वेलीस नत्राची फवारणी व जमिनीतून उपलब्धता करावी. त्यामुळे शेंड्यावर नवीन फुटी निघतील. या फुटी ४-५ पाने होईपर्यंत वाढू द्याव्यात. म्हणजे या परिस्थितीत काडीवरील पानगळ काही अंशी थांबवता येईल. 
  • बागेत शेंड्याकडे १-२ डोळे मागे ठेवून फूट कापून घ्यावी. जमिनीतून नत्राचा पुरवठा सुरू झाल्यास नवीन फूट निघण्यास मदत होईल. 
  • ज्या बागेत अजूनही मुळाच्या कक्षेत पाणी आहे. बागेत ट्रॅक्टरद्वारे कार्य करणे शक्य नाही. अशा स्थितीमध्ये पानगळ थांबवणे अवघड आहे किंवा शक्य नाही. जेव्हा बागेमध्ये काम करण्यायोग्य स्थिती तयार होईल, त्यावेळी फळछाटणी सुरू करावी. यावेळी पानगळ झालेली असल्यामुळे डोळे फुगलेले असतील. 
  • मुळीच्या कक्षेत थोडेफार कोरडे वातावरण होत असताना मुळांचे कार्य सुलभ व्हावे याकरिता ह्यूमिक ॲसिड २ ते ३ किलो प्रति एकर या प्रमाणे द्यावे. 

३) खुंटरोपे

ही खुंटरोपेसुद्धा पाण्यात होती, अशा बागेत खुंटकाडीचीही पानगळ झालेली असेल. अशा बागेत सप्टेंबर महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत कलम करण्याचे टाळावे. कारण या परिस्थितीत काडीमध्ये रस नसेल, कलम यशस्वी होण्याची शक्यता कमी असेल, तेव्हा बागेतील परिस्थिती पूर्ववत झाल्यानंतर कलम करता येईल. 

डॉ. आर. जी. सोमकुंवर, ०२०-२६९५६०६० 
(राष्ट्रीय द्राक्ष संशोधन केंद्र, मांजरी, जि. पुणे.)

फोटो गॅलरी

इतर ताज्या घडामोडी
वांग्यावरील शेंडा व फळे पोखरणाऱ्या...वांगी पिकामध्ये येणाऱ्या शेंडा व फळे पोखरणारी...
पूरस्थितीतील द्राक्ष बागेचे व्यवस्थापनसां गली, कोल्हापूर व कर्नाटक शेजारील काही भागांत...
अकोल्यातील प्रकल्पात अत्यल्पच साठाअकोला : यंदाच्या पावसाळ्याचे सुमारे अडीच महिने...
सांगलीत गूळ ३३०० ते ४४०० रुपये...सांगली : येथील कृषी उत्पन्न बाजार समितीत बुधवारी...
अकोला जिल्ह्यात ६० हजार हेक्टर क्षेत्र...अकोला ः यंदाच्या खरीप हंगामात जिल्ह्यात असमतोल...
सिंधुदुर्गात कालव, जिताडा मस्त्यबीज...मुंबई : राज्यात सागरी उत्पादनवाढीस...
ठिबकला ८० टक्के अनुदान; आंदोलनाला...भोसे, जि. सोलापूर : राज्य शासनाने कोरडवाहू...
मांडाखळीत संत्रा बागांत फळगळपरभणी : कमी पाण्यामुळे जमिनीमध्ये ओलाव्याची...
रश्‍मी बागल यांचा शिवसेनेत प्रवेशसोलापूर : जिल्ह्यातील राष्ट्रवादी कॉंग्रेसची...
माशांच्या पाच नव्या जातींचा घेतला शोध अरुणाचल प्रदेश राज्यातील इटानगर येथील राजीव गांधी...
कोल्हापुरात मोहीम स्वरूपात पंचनाम्यास...कोल्हापूर: महापुराच्या प्रलयानंतर आता...
सांगली जिल्हा बॅंकेच्या १२ शाखांचे...सांगली   ः महापुराचा फटका शेती आणि...
एकात्मिक शेती पद्धत वापरासाठी ‘कृषी’...मुंबई  : पीक उत्पादन वाढून शेतकऱ्यांचे...
पूरग्रस्तांसह अतिवृष्टीत पिके...कोल्हापूर   : पूरग्रस्तांसह अतिवृष्टीत...
युतीतील अनेक जण आमच्या संपर्कात ः अजित...यवतमाळ : राष्ट्रवादी काँग्रेस-काँग्रेस आणि...
मुख्यमंत्र्यांची भेट घेऊन शरद पवार...मुंबई  ः कोल्हापूर, सांगली, सातारा या...
खानदेशात शेतीकामात मजूरटंचाईजळगाव : खानदेशात जुलैमधील अखेरचे १० दिवस व...
पोल्ट्रीधारकांना सवलतीच्या दरात धान्यविटा, जि. सांगली : पोल्ट्रीधारकांना...
नाशिक जिल्ह्यात पावसामुळे पूर्वहंगामी...नाशिक : संततधार सुरू असलेल्या पावसामुळे...
नांदेड जिल्ह्यात पीककर्जाचे ७३ हजारांवर...नांदेड : चालू आर्थिक वर्षाच्या (२०१९-२०) पहिल्या...