agriculture story in marathi, agrowon, goat farming, jinti, phaltan, satara | Page 2 ||| Agrowon

शुद्ध आफ्रिकन बोअर शेळीचे उत्कृष्ट व्यवस्थापन 
विकास जाधव
शुक्रवार, 29 मार्च 2019

मार्केटिंगसाठी सोशल मीडिया 
सुमीत यांनी विक्रीसाठी सोशल मीडियाचा खुबीने उपयोग केला आहे. याच माध्यमातून सर्वाधिक विक्री होते. सुमीत गरूड नावाने यू ट्यूब चॅनेल तयार करून त्यावर शेळीपालनाचे व्हिडीओ अपलोड केले जातात. यामुळे राज्यासह मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, केरळ, गुजरात आदी राज्यातून प्रतिसाद मिळत आहे. 
अनेक शेतकरी फार्म बघण्यासही येतात. 
 

सातारा जिल्ह्यातील जिंती येथील सुमीत राजेंद्र गरूड या पदवीधर युवा शेतकऱ्याने नोकरीच्या मागे न लागता आफ्रिकन बोअर शेळीचे संगोपन सुरू केले. सुमारे सहा-सात वर्षांपासून चिकाटी, ध्यास व प्रयत्नपूर्वक त्यात सातत्य ठेवले. शुध्द, निरोगी वंशावळ, चारा-पाणी व आरोग्याचे चोख व्यवस्थापन व सोशल मीडियाद्वारे मार्केटिंग या वैशिष्ट्यांच्या आधारे शेळीपालनात सुमीतने चांगले नाव कमावले आहे. 
 
फलटण हा सातारा जिल्ह्यात सर्वाधिक दूध उत्पादक तालुका म्हणून ओळखण्यात येतो. तालुक्यातील 
जिंती गावातून निरा नदी वाहत असल्याने बहुतांशी बागायत शेती केली जाते. यात सर्वाधिक ऊस, डाळिंब तसेच हंगाम निहाय हरभरा, गहू, ज्वारी, कांदा असतात. येथील राजेंद्र गरूड हे प्रगतशील शेतकरी आहेत. त्यांची संयुक्त शंभर एकर तर वैयक्तिक २६ एकर शेती आहे. त्यांना सागर व सुमीत ही दोन मुले असून दोघे वाणिज्य शाखेचे पदवीधर आहेत. सध्या वडील व सागर ऊस, डाळिंब शेती तर सुमीत शेळीपालन व्यवसाय सांभाळतात. 

शेळीपालनाचा श्रीगणेशा 
सुमीत यांनी २०११-१२ मध्ये शिक्षण पूर्ण झाल्यावर नोकरी न करता शेती करण्याचा निर्णय घेतला. 
घरात दोन शेळ्या होत्या. त्यामुळेच हाच व्यवसाय शास्त्रशुद्ध पणे वाढवण्याचे त्यांच्या मनात आले. 
गावाशेजारीच निंबकर फार्म असल्याने शेळीपालनाचा अभ्यास सुरू केला. निमकर गोट फार्म मधील 
डॉ. मल्हारी ढेबरे यांची भेट झाली. त्यांनी आफ्रिकन बोअर जातीचे शेळीपालन करावे असा सल्ला दिला. 
घरी चर्चा झाली. अभ्यास झाला. पुढे जाण्याचे नक्की झाले. 

व्यवसायाची उभारणी 
निंबकर फार्ममधून २० हजार रुपयांची शुद्ध वंशावळीची शेळी (आफ्रिकन बोअर) आणली. उत्तम नियोजनातून त्यातून मादी करडे मिळाली. पुढे पैदास करीत त्यांची संख्या वाढवत नेली. 
त्यानुसार शेडही मोठे केले. टप्प्याटप्प्याने चार वर्षांत १२ शेळ्या तयार झाल्या. आज १०० शेळ्या मावतील असे शेड उभारले आहे. 

शेळीपालन - 
शेड 

  • सुरवातीच्या उत्पादनातून सात शेळ्याची खरेदी करत विस्तार 
  • आजमितीला मोठ्या ३२ व लहान १० ते १५ शेळ्या 
  • भविष्यात शंभर शेळ्या मावतील अशी वाटचाल 
  • प्रकल्पास माधवानंद बोअर गोट फार्म असे नामकरण 
  • लहान, गाभण तसेच अन्य शेळ्या असे तीन विभाग 
  • शेड उभारणीसाठी सुमारे साडे तीन लाख रुपये गुंतवणूक 
  • शेळ्या मुक्त संचार करतील अशी रचना 
  • आवश्यक वाटेल तेव्हा पाणी पिता येईल यासाठी प्रत्येक विभागात पाण्याची सोय 
  • चाऱ्यासाठी गव्हाण 
  • प्रत्येक शेळीला टॅगिंग. त्याद्वारे शेळीची सर्व ‘हिस्ट्री’ मिळते. यामुळे शेळीचे आरोग्य चांगले राहून काळजी घेता येते. 
  • संयुक्त शंभर एकर शेती असल्याने घरचाच विविध पिकांचे खाद्य उपलब्ध होते. 
  • बाहेरील पशुखाद्यावरील खर्च कमी 

दुधाची बकेट 
पिल्लांना दूध देण्यासाठी बकेट बनवली आहे. त्यास चार ठिकाणी निपल्स आहेत. बकेटमध्ये 
शेळीचे तसेच गाईचे दूध भरले जाते. 

साडेतीन लाखांचा फटका 
सन २०१५ मध्ये पीपीआर रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्याने चार मोठ्या शेळ्या व दोन पिलांची मरतूक झाली. 
यामुळे सुमारे साडेतीन लाख रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागले. त्यामुळे निराशा आली. मात्र कुटुंब पाठिशी उभे राहिल्याने या संकटातून बाहेर पडल्याचे सुमीत सांगतात. 

मुख्य वैशिष्ट्ये 

  • शेळीचे शुद्ध ब्रीड 
  • पैदाशीसाठीच मुख्य विक्री 
  • स्वच्छ, आरोग्यदायी शेड 
  • सोनोग्राफी (गाभण शेळ्यांची शिरवळ येथील पशुवैद्यक महाविद्यालयातून सोनोग्राफी केली जाते. त्यामुळे शेळीची प्रकृती, पिल्लांची वाढ आदींबाबत सविस्तर माहिती मिळते.) 

विक्री 
सुमारे २० ते २२ किलो वजनाच्या पिल्लाची 
वर्षाला सुमारे ५० नग 

दर (प्रति किलो) 
नर - प्रति किलो- १५०० रु. 
मादी - २००० रु. 
(आफ्रिकन बोअर मादीला नरापेक्षा मिळतो अधिक दर) 

पुरस्कार 
सुमित यांना उत्कृष्ट शेळी व्यवस्थापनासाठी जालना येथील अखिल भारतीय पशूपक्षी प्रदर्शनात प्रथम क्रमांक मिळाला आहे. लोणंद येथील शरद कृषी महोत्सव, पुसेगावातील सेवागिरी रथोत्सवातही त्यांनी प्रथम क्रमांक टिकवला आहे. 

लेंडीखत उपलब्ध 
वर्षला सुमारे पाच ते सहा ट्रेलर लेंडीखत मिळते. त्याचा वापर शेतात होतो. त्यामुळे पीक उत्पादन वाढले आहे. खताच्या वापरामुळे अन्य खतांवरील खर्च कमी झाला. यंदा रेसीड्यू फ्री डाळिंबाला किलोला ११० रुपये दर दिल्याचे सुमीत यांनी सांगितले. संपूर्ण शंभर एकरांवर ठिबक सिंचनही केले आहे. 

संपर्क- सुमित गरूड - ९४२३८८१९०९, ९५११७६७६८८ 

 

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
सिंचन बळकटीकरणासह नगदी पिकांतून उंचावले...हिंगोली जिल्ह्यात वसमत तालुक्यातील गिरगाव येथील...
प्रतिकूलतेवर मात करीत बटण मशरूमचा...स्पर्धा परीक्षेतून हुलकावणी, त्यानंतर केळी...
विदर्भात यशस्वी खजूरशेती, दहा...नागपूर येथे स्थायिक झालेले सावी थंगावेल यांनी दहा...
दुष्काळी पळशीने मिळवली निर्यातक्षम...सांगली जिल्ह्यात पळशी हे कऱ्हाड-विजापूर मार्गावर...
संकटातही ऐंशीहजार लेअर पक्षी उत्पादनाची...अमरावती जिल्ह्यात खरवाडी येथे सुमारे ३० ते ३५...
प्रयत्नवाद, सातत्यातून शोधला दुष्काळात...शिक्षणानंतर शेतीची कास धरली, पण दुष्काळानं परवड...
फळबाग शेतीसह बारमाही भाजीपाला पिकांचा...धुळे जिल्ह्यातील चौगाव (ता. धुळे) येथील युवा...
संशोधक शेतकऱ्याने बनविला जीवामृत फिल्टर...नाशिक जिल्ह्यातील पिंपरी सय्यद येथील प्रयोगशील...
शेतीला मिळाली पूरक उद्योगाची साथशेतीला पूरक उद्योगाची जोड देत वर्षभर उत्पन्नाचा...
‘शेतकरी प्रथम’ प्रकल्पातून उत्पादन,...राहुरी (जि. नगर) येथील महात्मा फुले कृषी...
शोभिवंत मत्स्यपालनातून तयार केली ओळखखराळा (ता. चांदूरबाजार, जि. अमरावती) येथील गौरव...
चारसूत्री भात लागवडीने उत्पादनात मिळाली...भात उत्पादक शेतकरीही आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अवलंब...
संयुक्त कुटुंबाने उभारला एकात्मिक शेती...नाशिक जिल्ह्यातील बोराळे (ता. नांदगाव) येथे...
आरोग्य, शिक्षणाचा ‘मनस्पंदन’ने घेतला...कोल्हापूर शहरातील मनस्पंदन फाउंडेशन ही स्वयंसेवी...
सामूहिक शेतीतून महिला गटाने वाढविली...वेहेळे (ता. चिपळूण, जि. रत्नागिरी) गावामधील...
प्रतिकूलतेतही लेअर पोल्ट्रीची आश्‍वासक...दहावीच्या शिक्षणानंतर पिंपरी पेंढार (ता. जुन्नर,...
उसात वर्षभरात तीन आंतरपिके, राजोबा...ब्रह्मनाळ (जि. सांगली) येथील अजित महावीर राजोबा...
नेवेकरवाडीच्या शेतकऱ्यांचा सोयाबीन...सातारा जिल्ह्यातील नेवेकरवाडी येथील आदर्श शेतकरी...
अतीव संघर्षातून एकात्मिक बहुविध शेतीत...दापोरी (जि. जळगाव) येथील पाटील कुटुंबातील पाचही...
लोकसहभागातून धामणगावने साधला कायापालट लातूर जिल्ह्यातील धामणगाव या छोट्याशा गावाने...