agriculture story in marathi, agrowon, goat farming, jinti, phaltan, satara | Agrowon

शुद्ध आफ्रिकन बोअर शेळीचे उत्कृष्ट व्यवस्थापन 

विकास जाधव
शुक्रवार, 29 मार्च 2019

मार्केटिंगसाठी सोशल मीडिया 
सुमीत यांनी विक्रीसाठी सोशल मीडियाचा खुबीने उपयोग केला आहे. याच माध्यमातून सर्वाधिक विक्री होते. सुमीत गरूड नावाने यू ट्यूब चॅनेल तयार करून त्यावर शेळीपालनाचे व्हिडीओ अपलोड केले जातात. यामुळे राज्यासह मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, केरळ, गुजरात आदी राज्यातून प्रतिसाद मिळत आहे. 
अनेक शेतकरी फार्म बघण्यासही येतात. 
 

सातारा जिल्ह्यातील जिंती येथील सुमीत राजेंद्र गरूड या पदवीधर युवा शेतकऱ्याने नोकरीच्या मागे न लागता आफ्रिकन बोअर शेळीचे संगोपन सुरू केले. सुमारे सहा-सात वर्षांपासून चिकाटी, ध्यास व प्रयत्नपूर्वक त्यात सातत्य ठेवले. शुध्द, निरोगी वंशावळ, चारा-पाणी व आरोग्याचे चोख व्यवस्थापन व सोशल मीडियाद्वारे मार्केटिंग या वैशिष्ट्यांच्या आधारे शेळीपालनात सुमीतने चांगले नाव कमावले आहे. 
 
फलटण हा सातारा जिल्ह्यात सर्वाधिक दूध उत्पादक तालुका म्हणून ओळखण्यात येतो. तालुक्यातील 
जिंती गावातून निरा नदी वाहत असल्याने बहुतांशी बागायत शेती केली जाते. यात सर्वाधिक ऊस, डाळिंब तसेच हंगाम निहाय हरभरा, गहू, ज्वारी, कांदा असतात. येथील राजेंद्र गरूड हे प्रगतशील शेतकरी आहेत. त्यांची संयुक्त शंभर एकर तर वैयक्तिक २६ एकर शेती आहे. त्यांना सागर व सुमीत ही दोन मुले असून दोघे वाणिज्य शाखेचे पदवीधर आहेत. सध्या वडील व सागर ऊस, डाळिंब शेती तर सुमीत शेळीपालन व्यवसाय सांभाळतात. 

शेळीपालनाचा श्रीगणेशा 
सुमीत यांनी २०११-१२ मध्ये शिक्षण पूर्ण झाल्यावर नोकरी न करता शेती करण्याचा निर्णय घेतला. 
घरात दोन शेळ्या होत्या. त्यामुळेच हाच व्यवसाय शास्त्रशुद्ध पणे वाढवण्याचे त्यांच्या मनात आले. 
गावाशेजारीच निंबकर फार्म असल्याने शेळीपालनाचा अभ्यास सुरू केला. निमकर गोट फार्म मधील 
डॉ. मल्हारी ढेबरे यांची भेट झाली. त्यांनी आफ्रिकन बोअर जातीचे शेळीपालन करावे असा सल्ला दिला. 
घरी चर्चा झाली. अभ्यास झाला. पुढे जाण्याचे नक्की झाले. 

व्यवसायाची उभारणी 
निंबकर फार्ममधून २० हजार रुपयांची शुद्ध वंशावळीची शेळी (आफ्रिकन बोअर) आणली. उत्तम नियोजनातून त्यातून मादी करडे मिळाली. पुढे पैदास करीत त्यांची संख्या वाढवत नेली. 
त्यानुसार शेडही मोठे केले. टप्प्याटप्प्याने चार वर्षांत १२ शेळ्या तयार झाल्या. आज १०० शेळ्या मावतील असे शेड उभारले आहे. 

शेळीपालन - 
शेड 

  • सुरवातीच्या उत्पादनातून सात शेळ्याची खरेदी करत विस्तार 
  • आजमितीला मोठ्या ३२ व लहान १० ते १५ शेळ्या 
  • भविष्यात शंभर शेळ्या मावतील अशी वाटचाल 
  • प्रकल्पास माधवानंद बोअर गोट फार्म असे नामकरण 
  • लहान, गाभण तसेच अन्य शेळ्या असे तीन विभाग 
  • शेड उभारणीसाठी सुमारे साडे तीन लाख रुपये गुंतवणूक 
  • शेळ्या मुक्त संचार करतील अशी रचना 
  • आवश्यक वाटेल तेव्हा पाणी पिता येईल यासाठी प्रत्येक विभागात पाण्याची सोय 
  • चाऱ्यासाठी गव्हाण 
  • प्रत्येक शेळीला टॅगिंग. त्याद्वारे शेळीची सर्व ‘हिस्ट्री’ मिळते. यामुळे शेळीचे आरोग्य चांगले राहून काळजी घेता येते. 
  • संयुक्त शंभर एकर शेती असल्याने घरचाच विविध पिकांचे खाद्य उपलब्ध होते. 
  • बाहेरील पशुखाद्यावरील खर्च कमी 

दुधाची बकेट 
पिल्लांना दूध देण्यासाठी बकेट बनवली आहे. त्यास चार ठिकाणी निपल्स आहेत. बकेटमध्ये 
शेळीचे तसेच गाईचे दूध भरले जाते. 

साडेतीन लाखांचा फटका 
सन २०१५ मध्ये पीपीआर रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्याने चार मोठ्या शेळ्या व दोन पिलांची मरतूक झाली. 
यामुळे सुमारे साडेतीन लाख रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागले. त्यामुळे निराशा आली. मात्र कुटुंब पाठिशी उभे राहिल्याने या संकटातून बाहेर पडल्याचे सुमीत सांगतात. 

मुख्य वैशिष्ट्ये 

  • शेळीचे शुद्ध ब्रीड 
  • पैदाशीसाठीच मुख्य विक्री 
  • स्वच्छ, आरोग्यदायी शेड 
  • सोनोग्राफी (गाभण शेळ्यांची शिरवळ येथील पशुवैद्यक महाविद्यालयातून सोनोग्राफी केली जाते. त्यामुळे शेळीची प्रकृती, पिल्लांची वाढ आदींबाबत सविस्तर माहिती मिळते.) 

विक्री 
सुमारे २० ते २२ किलो वजनाच्या पिल्लाची 
वर्षाला सुमारे ५० नग 

दर (प्रति किलो) 
नर - प्रति किलो- १५०० रु. 
मादी - २००० रु. 
(आफ्रिकन बोअर मादीला नरापेक्षा मिळतो अधिक दर) 

पुरस्कार 
सुमित यांना उत्कृष्ट शेळी व्यवस्थापनासाठी जालना येथील अखिल भारतीय पशूपक्षी प्रदर्शनात प्रथम क्रमांक मिळाला आहे. लोणंद येथील शरद कृषी महोत्सव, पुसेगावातील सेवागिरी रथोत्सवातही त्यांनी प्रथम क्रमांक टिकवला आहे. 

लेंडीखत उपलब्ध 
वर्षला सुमारे पाच ते सहा ट्रेलर लेंडीखत मिळते. त्याचा वापर शेतात होतो. त्यामुळे पीक उत्पादन वाढले आहे. खताच्या वापरामुळे अन्य खतांवरील खर्च कमी झाला. यंदा रेसीड्यू फ्री डाळिंबाला किलोला ११० रुपये दर दिल्याचे सुमीत यांनी सांगितले. संपूर्ण शंभर एकरांवर ठिबक सिंचनही केले आहे. 

संपर्क- सुमित गरूड - ९४२३८८१९०९, ९५११७६७६८८ 

 


फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
शेती, दुग्धव्यवसायाने बनविले...कोल्हापूर जिल्ह्यातील शेळेवाडी (ता. राधानगरी)...
पंजाबचे पशुपालक वापरतात सुधारित तंत्रलुधियाना (पंजाब) येथे प्रोग्रेसिव्ह डेअरी...
देशी गोसंगोपन, गांडूळखतासह दूध...सातारा जिल्ह्यातील कोपर्डे हवेली (ता. कऱ्हाड)...
आव्हाने खूप सारी, तरीही मधमाशीपालनात...नाशिक येथे पूर्वा केमटेक या कंपनीतर्फे नुकताच...
उत्कृष्ट व्यवस्थापनातून पपईत मिळवली ओळखनंदुरबार जिल्ह्यात धमडाई येथील सुभाष व प्रनील या...
परिश्रमपूर्वक व्यवस्थापनातून...पुणे जिल्ह्यातील रिहे येथील सुनील शिंदे...
कमी कालावधीचा दोडका देतोय चांगला नफागेल्या दोन, तीन महिन्यांत झालेल्या पावसामुळे पुणे...
उसाचे ३८ गुंठ्यांत तब्बल १४७ टन उत्पादनकोल्हापूर जिल्ह्यातील कवठेगुलंद (ता. शिरोळ) येथील...
साईप्रवरा शेतकरी कंपनीची उलाढाल पोचली...नगर जिल्ह्यातील चिंचोली (ता. राहुरी) परिसरातील...
प्रक्रिया उद्योगातून सोयाबीनचे...शहरी बाजारपेठेची गरज लक्षात घेऊन पिंपरी-चिंचवड...
नोकरीला शेतीची जोड देत उंचावले अर्थकारणआसोदे (ता. जि. जळगाव) येथील नीलेश नारायण माळी एका...
कमी पाण्यामध्ये सीताफळाचे किफायतशीर...सिंचनासाठी पाण्याच्या कमतरतेसह प्रतिकूल...
दर्जेदार वांगी उत्पादनात मानेंचा हातखंडाकसबे डिग्रज (ता. मिरज, जि. सांगली) येथील युवा...
देशी बियाण्यांची तयार केली सीड बॅंकभाजीपाला, फुलझाडे आणि विविध औषधी, सुगंधी...
कष्ट, अनुभवातून साकारली भाजीपाला पिकाची...मूळचे सावत्रा (ता. मेहकर, जि. बुलडाणा) गावचे...
पणज गावाने आणली केळी पिकातून सुबत्ताअकोला जिल्ह्यातील अकोट तालुक्यात पणज हे छोटे गाव...
रोपवाटिका व्यवसायाने दिला सक्षम आधारदहावीपर्यंत शिक्षण झाल्यानंतर नोकरी न मिळाल्याने...
औरंगाबादच्या मोसंबी कलमांची मध्य...महाराष्ट्रातील अत्यंत गोड, रसाळ मोसंबीने आता मध्य...
रोडे यांचे संत्र्याचे अत्याधुनिक...दर्जेदार संत्रा उत्पादनासोबतच संत्र्याचे ग्रेडिंग...
रासायनिक अवशेषमुक्त शेतीचा कृषी...नाशिक येथील मराठा विद्या प्रसारक समाज संस्थेच्या...