agriculture story in marathi, agrowon, goat farming, jinti, phaltan, satara | Agrowon

शुद्ध आफ्रिकन बोअर शेळीचे उत्कृष्ट व्यवस्थापन 
विकास जाधव
शुक्रवार, 29 मार्च 2019

मार्केटिंगसाठी सोशल मीडिया 
सुमीत यांनी विक्रीसाठी सोशल मीडियाचा खुबीने उपयोग केला आहे. याच माध्यमातून सर्वाधिक विक्री होते. सुमीत गरूड नावाने यू ट्यूब चॅनेल तयार करून त्यावर शेळीपालनाचे व्हिडीओ अपलोड केले जातात. यामुळे राज्यासह मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, केरळ, गुजरात आदी राज्यातून प्रतिसाद मिळत आहे. 
अनेक शेतकरी फार्म बघण्यासही येतात. 
 

सातारा जिल्ह्यातील जिंती येथील सुमीत राजेंद्र गरूड या पदवीधर युवा शेतकऱ्याने नोकरीच्या मागे न लागता आफ्रिकन बोअर शेळीचे संगोपन सुरू केले. सुमारे सहा-सात वर्षांपासून चिकाटी, ध्यास व प्रयत्नपूर्वक त्यात सातत्य ठेवले. शुध्द, निरोगी वंशावळ, चारा-पाणी व आरोग्याचे चोख व्यवस्थापन व सोशल मीडियाद्वारे मार्केटिंग या वैशिष्ट्यांच्या आधारे शेळीपालनात सुमीतने चांगले नाव कमावले आहे. 
 
फलटण हा सातारा जिल्ह्यात सर्वाधिक दूध उत्पादक तालुका म्हणून ओळखण्यात येतो. तालुक्यातील 
जिंती गावातून निरा नदी वाहत असल्याने बहुतांशी बागायत शेती केली जाते. यात सर्वाधिक ऊस, डाळिंब तसेच हंगाम निहाय हरभरा, गहू, ज्वारी, कांदा असतात. येथील राजेंद्र गरूड हे प्रगतशील शेतकरी आहेत. त्यांची संयुक्त शंभर एकर तर वैयक्तिक २६ एकर शेती आहे. त्यांना सागर व सुमीत ही दोन मुले असून दोघे वाणिज्य शाखेचे पदवीधर आहेत. सध्या वडील व सागर ऊस, डाळिंब शेती तर सुमीत शेळीपालन व्यवसाय सांभाळतात. 

शेळीपालनाचा श्रीगणेशा 
सुमीत यांनी २०११-१२ मध्ये शिक्षण पूर्ण झाल्यावर नोकरी न करता शेती करण्याचा निर्णय घेतला. 
घरात दोन शेळ्या होत्या. त्यामुळेच हाच व्यवसाय शास्त्रशुद्ध पणे वाढवण्याचे त्यांच्या मनात आले. 
गावाशेजारीच निंबकर फार्म असल्याने शेळीपालनाचा अभ्यास सुरू केला. निमकर गोट फार्म मधील 
डॉ. मल्हारी ढेबरे यांची भेट झाली. त्यांनी आफ्रिकन बोअर जातीचे शेळीपालन करावे असा सल्ला दिला. 
घरी चर्चा झाली. अभ्यास झाला. पुढे जाण्याचे नक्की झाले. 

व्यवसायाची उभारणी 
निंबकर फार्ममधून २० हजार रुपयांची शुद्ध वंशावळीची शेळी (आफ्रिकन बोअर) आणली. उत्तम नियोजनातून त्यातून मादी करडे मिळाली. पुढे पैदास करीत त्यांची संख्या वाढवत नेली. 
त्यानुसार शेडही मोठे केले. टप्प्याटप्प्याने चार वर्षांत १२ शेळ्या तयार झाल्या. आज १०० शेळ्या मावतील असे शेड उभारले आहे. 

शेळीपालन - 
शेड 

  • सुरवातीच्या उत्पादनातून सात शेळ्याची खरेदी करत विस्तार 
  • आजमितीला मोठ्या ३२ व लहान १० ते १५ शेळ्या 
  • भविष्यात शंभर शेळ्या मावतील अशी वाटचाल 
  • प्रकल्पास माधवानंद बोअर गोट फार्म असे नामकरण 
  • लहान, गाभण तसेच अन्य शेळ्या असे तीन विभाग 
  • शेड उभारणीसाठी सुमारे साडे तीन लाख रुपये गुंतवणूक 
  • शेळ्या मुक्त संचार करतील अशी रचना 
  • आवश्यक वाटेल तेव्हा पाणी पिता येईल यासाठी प्रत्येक विभागात पाण्याची सोय 
  • चाऱ्यासाठी गव्हाण 
  • प्रत्येक शेळीला टॅगिंग. त्याद्वारे शेळीची सर्व ‘हिस्ट्री’ मिळते. यामुळे शेळीचे आरोग्य चांगले राहून काळजी घेता येते. 
  • संयुक्त शंभर एकर शेती असल्याने घरचाच विविध पिकांचे खाद्य उपलब्ध होते. 
  • बाहेरील पशुखाद्यावरील खर्च कमी 

दुधाची बकेट 
पिल्लांना दूध देण्यासाठी बकेट बनवली आहे. त्यास चार ठिकाणी निपल्स आहेत. बकेटमध्ये 
शेळीचे तसेच गाईचे दूध भरले जाते. 

साडेतीन लाखांचा फटका 
सन २०१५ मध्ये पीपीआर रोगाचा प्रादुर्भाव झाल्याने चार मोठ्या शेळ्या व दोन पिलांची मरतूक झाली. 
यामुळे सुमारे साडेतीन लाख रुपयांचे नुकसान सहन करावे लागले. त्यामुळे निराशा आली. मात्र कुटुंब पाठिशी उभे राहिल्याने या संकटातून बाहेर पडल्याचे सुमीत सांगतात. 

मुख्य वैशिष्ट्ये 

  • शेळीचे शुद्ध ब्रीड 
  • पैदाशीसाठीच मुख्य विक्री 
  • स्वच्छ, आरोग्यदायी शेड 
  • सोनोग्राफी (गाभण शेळ्यांची शिरवळ येथील पशुवैद्यक महाविद्यालयातून सोनोग्राफी केली जाते. त्यामुळे शेळीची प्रकृती, पिल्लांची वाढ आदींबाबत सविस्तर माहिती मिळते.) 

विक्री 
सुमारे २० ते २२ किलो वजनाच्या पिल्लाची 
वर्षाला सुमारे ५० नग 

दर (प्रति किलो) 
नर - प्रति किलो- १५०० रु. 
मादी - २००० रु. 
(आफ्रिकन बोअर मादीला नरापेक्षा मिळतो अधिक दर) 

पुरस्कार 
सुमित यांना उत्कृष्ट शेळी व्यवस्थापनासाठी जालना येथील अखिल भारतीय पशूपक्षी प्रदर्शनात प्रथम क्रमांक मिळाला आहे. लोणंद येथील शरद कृषी महोत्सव, पुसेगावातील सेवागिरी रथोत्सवातही त्यांनी प्रथम क्रमांक टिकवला आहे. 

लेंडीखत उपलब्ध 
वर्षला सुमारे पाच ते सहा ट्रेलर लेंडीखत मिळते. त्याचा वापर शेतात होतो. त्यामुळे पीक उत्पादन वाढले आहे. खताच्या वापरामुळे अन्य खतांवरील खर्च कमी झाला. यंदा रेसीड्यू फ्री डाळिंबाला किलोला ११० रुपये दर दिल्याचे सुमीत यांनी सांगितले. संपूर्ण शंभर एकरांवर ठिबक सिंचनही केले आहे. 

संपर्क- सुमित गरूड - ९४२३८८१९०९, ९५११७६७६८८ 

 

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
जलव्यवस्थापनातील हुशारीतून फुलतेय ...दुष्काळाशी लढताना औरंगाबाद जिल्ह्यातील गाढेजळगाव...
दुष्काळातही कडवंची गावच्या अर्थकारणाची...भूगर्भीय सर्वेक्षण आधारित पाणलोटाची कामे, मृद...
दुष्काळी भागातील ‘श्रीमंत’ साकूर आसपास सर्वत्र दुष्काळी परिसर असताना सुशिक्षित व...
बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीची...बारामती कृषी उत्पन्न बाजार समितीने (जि. पुणे)...
चित्रकलेसह पूरक व्यवसायात भरले यशाचे...नगर जिल्ह्यात माका (ता. नेवासा) येथील सुरेश गुलगे...
उत्कृष्ठ व्यवस्थापनातून खरीप कांद्याचे...बुलडाणा जिल्ह्यातील डोणगाव येथील आखाडे कुटुंबाने...
विविध तंत्रांच्या वापरातून प्रयोगशील...भोसी (जि. हिंगोली) येथील गोरखनाथ हाडोळे विविध...
बिस्किटउद्योगातून आर्थिक प्रगतीमौजे सांगाव (ता. कागल, जि. कोल्हापूर) येथील...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासात ‘वसुधा’...धुळे येथील वन्य सुस्थापन धारा (वसुधा) ही...
‘ए ग्रेड’ शेवगा पिकविण्यातील मास्टर ठिबक, मल्चिंग, गादीवाफा व बाजारपेठेतील तुटवडा...
सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची...सेवानिवृत्तीनंतरही प्रयोगशील शेतीची अखंड सेवा...
काटेकोर व्यवस्थापनातून बहुविध पीक...नायगाव (ता. मुक्ताईनगर, जि. जळागाव) येथील अशोक व...
दहा एकरांतील जांभूळवनातून समृद्धी नगर जिल्ह्यात उंबरी बाळापूर येथील नावंदर...
विना कंत्राट, विना अनुदान  शिवार रस्ते...नाशिक जिल्ह्यात कोळवण नदीच्या काठी वसलेल्या...
दुष्काळाशी झुंजत साधला एकात्मिक शेतीचा...नगर जिल्ह्यातील आखतवाडे येथील बाळासाहेब सोनवणे...
परिश्रम, सूक्ष्म नियोजनातून शोभिवंत...नवे प्रयोग करण्याची वृत्ती, मेहनत, सूक्ष्म नियोजन...
कष्ट अन् जिद्दीतून सालगडी झाला प्रगतशील...नाशिक जिल्ह्यातील हरणशिकार (ता. मालेगाव) येथील...
सुमारे ३२ ग्रेडमधील प्रक्रियायुक्त काजू...जागतिक बाजारपेठ ओळखून रत्नागिरी येथील परांजपे...
मुखवासनिर्मितीतून अर्थकारणाला बळ बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन जळगावमधील अनिता दगा...
पुसद वन विभागाचा हायटेक  दर्जेदार...कमी कालावधी, कमी मनुष्यबळ, कमी जागेत आधुनिक...