Agriculture story in marathi communication behaviour in sheeps | Agrowon

मेंढ्यांची संवाद साधण्याची पद्धत

रूपसिंग खानविलकर
शुक्रवार, 7 फेब्रुवारी 2020

मेंढ्यांचे आवाज हे खूप वेगवेगळ्या प्रकारचे असतात. या आवाजावरून मेंढीला नक्की काय होत आहे किंवा मेंढीला नक्की काय पाहिजे हे कळते. मेंढका किंवा मेंढ्यांमधील कामाचा दीर्घ अनुभव असलेले मेंढपाळ तसेच पशुधन पर्यवेक्षक मेंढ्यांच्या आवाजावरून ही गरज ओळखू शकतात.
 
आपण सकाळी मेंढ्यांना गोळी पेंड टाकतो तेव्हा गोळी पेंड ठेवलेल्या खोलीत गेल्यापासून ते गोळी पेंड गव्हाणीत पडेपर्यंत सर्वच मेंढ्या मोठमोठ्याने कर्कश आवाजात ओरडत असतात. आवडीचे खाद्य असल्यामुळे ते मिळेपर्यंत मेंढ्या खूप मोठ्याने ओरडत असतात.

मेंढ्यांचे आवाज हे खूप वेगवेगळ्या प्रकारचे असतात. या आवाजावरून मेंढीला नक्की काय होत आहे किंवा मेंढीला नक्की काय पाहिजे हे कळते. मेंढका किंवा मेंढ्यांमधील कामाचा दीर्घ अनुभव असलेले मेंढपाळ तसेच पशुधन पर्यवेक्षक मेंढ्यांच्या आवाजावरून ही गरज ओळखू शकतात.
 
आपण सकाळी मेंढ्यांना गोळी पेंड टाकतो तेव्हा गोळी पेंड ठेवलेल्या खोलीत गेल्यापासून ते गोळी पेंड गव्हाणीत पडेपर्यंत सर्वच मेंढ्या मोठमोठ्याने कर्कश आवाजात ओरडत असतात. आवडीचे खाद्य असल्यामुळे ते मिळेपर्यंत मेंढ्या खूप मोठ्याने ओरडत असतात.

  • मेंढी विताना पिल्लू मोठे असल्यामुळे किंवा मेंढी पहिलारू असल्यामुळे तिला त्रास झाला तर ती कण्हत असल्यासारखा आवाज काढते. हा आवाज वेगळाच असतो. त्यामुळे कोणती मेंढी व्यायला झाली आहे हे मेंढी न पाहता आवाज लक्षात घेऊन लगेच ओळखता येते.
  • मेंढी व्यायल्यानंतर पिल्लाला चाटताना खूप वेगळा, लहान नाजूक आवाज काढत असते. त्या वेळी ती जणू पिल्लाला शिकवत आहे किंवा मी तुझी आई आहे.
  • संध्याकाळी मेंढी चरून आली आणि चुकून तिच्या पिल्लांच्या वाडग्याऐवजी दुसऱ्या वाडग्यात गेली तर त्या वेळचा पिल्लाला बोलवण्याचा आवाज हा वेगळा असतो. पिल्लू जवळ येईपर्यंत ती ओरडत राहते. तिकडून तिचे पिल्लूपण एकसारखे ओरडत असते.
  • काही वेळा पिल्ले लेंडी टाकताना किंवा पातळ संडास होत असेल तेव्हा खाली बसूनच कण्हल्यासारखा आवाज काढतात. हा आजारी पिल्लाचा आवाज ओळखता आला पाहिजे. त्या पिल्लाला त्रास होत असेल तर तातडीने योग्य उपचार करता येतो.
  • जेव्हा बालिंगा (नर) माजावरील मेंढीमागे पळत असतो, त्या वेळी तो एक वेगळा आवाज काढतो. त्या वेळी तो जीभपण बाहेर काढतो.
  • बालिंग्याचे वीर्य (सिमेन) गोळा करताना कृत्रिम योनीमध्ये वीर्य देतेवेळी एक वेगळाच आवाज बालिंगा काढतो.
  • पिल्लू, कोकरू, लाव्हरी, मेंढीचे आवाज त्यांच्या वयानुसार वेगळेच असतात. काही वेळा मेंढीच्या आवाजावरून कळते की ही खूप वयस्कर मेंढी आहे.

काही निरीक्षणे ः

  • कोकराला कानात बिल्ला मारला तरी ते ओरडत नाही. फक्त धडपडते.
  • मेंढीला कानात बिल्ला मारला तरी मेंढीपण ओरडत नाही.
  • मेंढीचा पाय तारेत अडकला किंवा मोडला, गव्हाण अंगावर पडण्यासारखा अपघात झाला तरी मेंढी ओरडत नाही.
  • मेंढीला इंजेक्शन दिले तर त्या वेळी ती ओरडत नाही. त्याच ठिकाणी शेळी असेल तर जोरात ओरडते.
  • तपासणीसाठी लेंडी काढताना मेंढी ओरडत नाही, पण शेळी मोठ्याने ओरडते.
  • एखाद्या मेंढीचे पिल्लू काही कारणास्तव मेले तर संध्याकाळी मेंढी बाहेरून चरून आली की पिल्लासाठी नक्की ओरडते. अशा वेळी एखादे तिळ्यातील किंवा जुळ्यातील दुसऱ्या मेंढीचे लहान पिल्लू आम्ही त्या मेंढीला धरून पाजतो. मात्र तरी देखील दोन ते तीन दिवस ही मेंढी तिच्या मेलेल्या पिल्लासाठी ओरडते. एक आठवड्यानंतर मात्र जे तिचे स्वतःचे नसलेले पिल्लू तिला पाजले जाते त्याच्यासाठी ओरडायला लागते आणि ते पिल्लू स्वतःचे आहे असे समजून आपोआप त्याला पाजू लागते. नंतर ती मेंढी धरावी लागत नाही.

संपर्क ः रूपसिंग खानविलकर, ७४९९९४०९७० 
(पशुसंवर्धन विभाग, निंबकर कृषी संशोधन संस्था, फलटण, जि. सातारा)

टॅग्स

इतर कृषिपूरक
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...
दुग्धोत्पादनासाठी प्रजननाची पंचसूत्रीदुग्धोत्पादन हे गाई,म्हशींच्या प्रजननावर अवलंबून...
अन्न सुरक्षेेचा प्रश्न ऐरणीवर...अंतर्गत संघर्ष, हिंसा या मानवी कारणांसोबतच विविध...
जनावरांतील धर्नुवाताची लक्षणे अन्...जनावरांच्या शरीरावरील जखमांतून धर्नुवात आजाराचे...
परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालनमुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त...
शेळ्या- मेंढ्यांमधील आंत्रविषारमोठ्या शेळ्या-मेंढ्या तीव्रतेनुसार काही...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन झाले उत्पन्नाचे...करडा (जि. वाशीम) येथील कृषी विज्ञान केंद्राने...