agriculture story in marathi, cultivation of lucern fodder crop | Agrowon

पौष्टिक चाऱ्यासाठी लसूणघास

डॉ. विठ्ठल कौठाळे
गुरुवार, 6 डिसेंबर 2018

लसूणघास चाऱ्यामध्ये चांगल्या प्रमाणात प्रथिने, काष्ठमय तंतू, कर्बोदके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये असतात. पीक वर्षभर सतत चारा देणारे असल्यामुळे योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. दोन ओळींत एक फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी करावी.

लसूणघास हे द्विदलवर्गीय चारापिकांपैकी महत्त्वाचे पीक आहे. बहुवार्षिक पिकापासून दरवर्षी १२ ते १५ कापण्या मिळतात. लसूणघास चाऱ्यामध्ये १८ ते २० टक्के प्रथिने, २.० टक्के स्निग्धांश, २५ टक्के काष्ठमय तंतू, २९ टक्के कर्बोदके, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, उपयुक्त आम्ले तसेच अ आणि ड जीवनसत्त्व मोठ्या प्रमाणात आहे.

लसूणघास चाऱ्यामध्ये चांगल्या प्रमाणात प्रथिने, काष्ठमय तंतू, कर्बोदके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये असतात. पीक वर्षभर सतत चारा देणारे असल्यामुळे योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. दोन ओळींत एक फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी करावी.

लसूणघास हे द्विदलवर्गीय चारापिकांपैकी महत्त्वाचे पीक आहे. बहुवार्षिक पिकापासून दरवर्षी १२ ते १५ कापण्या मिळतात. लसूणघास चाऱ्यामध्ये १८ ते २० टक्के प्रथिने, २.० टक्के स्निग्धांश, २५ टक्के काष्ठमय तंतू, २९ टक्के कर्बोदके, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, उपयुक्त आम्ले तसेच अ आणि ड जीवनसत्त्व मोठ्या प्रमाणात आहे.

  • या पिकास चांगला सूर्यप्रकाश व थंड हवामान अधिक मानवते. हे पीक वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनीमध्ये चांगले वाढू शकते. मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी, सामू ७.५ ते ८ दरम्यान असणारी जमीन मानवते.
  • हे पीक तीन वर्षांपर्यंत टिकणारे असल्यामुळे जमिनीची चांगली मशागत करावी.
  • पिकास योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. मशागतीच्या वेळी हेक्टरी १० ते १५ टन शेणखत जमिनीत मिसळावे. पेरणीपूर्वी २० किलो नत्र, १०० किलेा स्फुरद व ५० किलो पालाश या रासायनिक खतांची प्रति हेक्टरी मात्रा द्यावी. त्यानंतर दर तीन ते चार कापण्यानंतर हेक्टरी ५० किलो स्फुरद खताची मात्रा द्यावी.
  • बियाणे वापरताना ते जातिवंत व शुद्ध असणे गरजेचे आहे. बऱ्याच वेळेस बियाण्यांमध्ये अमरवेल या परोपजीवी वनस्पतीचा समावेश असतो. त्यामुळे खात्रीशीर ठिकाणीच बी खरेदी करावे.
  • लसूणघासाची फोकून पेरणी तसेच ओळीत पेरणी करता येते. फोकून पेरणी केल्याने जास्त प्रमाणात (५० किलो/हेक्टरी) बियाणे लागते. त्याऐवजी दोन ओळीत १ फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी केली असता हेक्टरी फक्त २५ किलो बियाणे लागते. ओळीत पेरणी केल्याने खते देणे सोपे जाते. हातकोळप्याने आंतरमशागत करता येते.
  • ओळीत बियाणे पेरणी करण्याअगोदर जमिनीमध्ये वाफे तयार करून घ्यावे. यासाठी जमिनीचा उतार बघून साधारणपणे ३ ते ५ मीटर रुंद व १० मीटर लांबीचे वाफे तयार करावेत. त्यानंतर १ फूट अंतरावर काकऱ्या पाडाव्यात. तयार केलेल्या काकऱ्यामध्ये चिमटीने बी पेरून हाताने काकऱ्या बुजवून घ्याव्यात. पेरणीपूर्वी प्रतिदहा किलो बियाण्यास रायझोबियम २५० ग्रॅमची प्रक्रिया करावी.
  • पेरणीसाठी आरएल-८८, आनंद-२, आनंद-य्को-१ या सुधारित जातींची लागवड करावी.
  • बी पेरल्यानंतर पहिले पाणी हळूवार द्यावे. त्यासाठी दाराच्या तोंडाजवळ गोणपाट टाकावे म्हणजे बी वाहून जाणार नाही. त्यानंतर पिकास नियमित पाणीपुरवठा करावा. जमिनीच्या मगदुरानुसार पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात. तुषार सिंचनाचा वापर करावा. यामुळे रानबांधणीचा खर्च वाचतो.
  • लसूणघास हे बहुवर्षीय पीक असल्याने प्रत्येक कापणीनंतर खुरपणी करावी. ओळीत बियाणे पेरले असल्यास हात कोळपणी यंत्राने कमी खर्चात तण नियंत्रण करता येते.
  • पिकामध्ये उंदरांचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव दिसून येतो. त्याच्या नियंत्राणासाठी पिकामध्ये ठराविक अंतरावर मोगली एरंडीच्या कांड्या किंवा वाया गेलेल्या लाइटच्या ट्यूबा उभ्या खोचाव्यात, त्याचप्रमाणे कापणी करताना एकाआड एक वाफ्याची कापणी केल्याने उंदरांचे चांगले नियंत्रण होते. पिकाच्या चारही बाजूस एरंडी व पाटामध्ये झेंडूची सापळा पीक म्हणून लागवड करावी.

(बाएफ मध्यवतीर् संशोधन केंद्र, उरुळीकांचन, जि. पुणे)


इतर ताज्या घडामोडी
हिवरे बाजार येथे कृषी सप्ताहास प्रारंभनगर  ः माजी मुख्यमंत्री वसंतराव नाईक यांची...
शेतकऱ्यांच्या घामाला न्याय द्यावा :...नाशिक  : स्वतःच्या जिवावर उदार होऊन...
शेतकऱ्यांचा सन्मान करुन अमरावती कृषी...अमरावती: कृषीदिनाच्या पारंपरिक सोहळ्यांना फाटा...
कृषी शास्त्रज्ञांनी समर्पित भावनेने काम...परभणी  ः आधुनिक कृषी तंत्रज्ञान...
जैवऊर्जा निर्मितीतून ग्रामीण विकास शक्य...नगर : जैव इंधनासह बांबूसारख्या पिकांपासून...
नाशिक जिल्हा बँकेतर्फे नवीन सामोपचार...नाशिक : नाशिक जिल्हा मध्यवर्ती सहकारी बँकेला...
धानखरेदीला ३१ जुलैपर्यंत मुदतवाढगोंदिया ः रब्बी हंगामातील धानखरेदीला लॉकडाउनचा...
डिझेलच्या दरवाढीमुळे वाहतूक व्यवसाय...नाशिक : डिझेलच्या दरात दिवसेंदिवस होत असलेली वाढ...
सोयाबीन बियाणे कंपनीचा परवाना रद्द...अकोला ः सोयाबीन बियाणे न उगवलेल्या शेतकऱ्यांना...
मुख्य सचिव संजय कुमार यांनी स्वीकारला...मुंबई : राज्याच्या मुख्य सचिवपदी नियुक्ती...
अतिवृष्टीने नुकसानीचे २४ तासांत पंचनामे...बुलडाणा : संग्रामपूर तालुक्यात २७ जूनच्या पहाटे...
बियाणे कंपन्यांविरोधात १० जुलैला आंदोलनपुणे ः सोयाबीन, बाजरीचे न उगवलेल्या बियाण्यांच्या...
जळगाव जिल्ह्यात पीककर्जाचे अत्यल्प वाटपजळगाव ः जिल्ह्यात खरीप हंगामासाठी आत्तापर्यंत...
पुण्यात पाझर तलावांमध्ये मत्स्योत्पादन...पुणे : जिल्हा परिषदेमार्फत जिल्ह्यातील १०० सहस्र...
शेतकरी दांपत्यात पाहिले विठ्ठल-...नाशिक : कृषी संजीवनी सप्ताहाच्या निमित्ताने...
डाळिंबाच्या विम्याचे निकष बदलण्याची...सोलापूर ः डाळिंबाच्या फळपीक विम्यासाठी घातलेल्या...
नगर जिल्हा बॅंकेतर्फे वैयक्तिक हमीवर...नगर : कोरोनामुळे निर्माण झालेल्या स्थितीचा विचार...
पटवर्धन कुरोलीत वीज उपकेंद्राच्या...पटवर्धन कुरोली, जि. सोलापूर  ः पटवर्धन...
जालना जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना...जालना : जिल्ह्यातील सहा खरेदी केंद्रांवरून ९३...
शेतीचा शाश्वत विकास करा : डॉ. डी. एल...औरंगाबाद : ‘‘शेतीतील उत्पन्न वाढवण्याची गरज आहे....