agriculture story in marathi, cultivation of lucern fodder crop | Page 2 ||| Agrowon

पौष्टिक चाऱ्यासाठी लसूणघास

डॉ. विठ्ठल कौठाळे
गुरुवार, 6 डिसेंबर 2018

लसूणघास चाऱ्यामध्ये चांगल्या प्रमाणात प्रथिने, काष्ठमय तंतू, कर्बोदके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये असतात. पीक वर्षभर सतत चारा देणारे असल्यामुळे योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. दोन ओळींत एक फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी करावी.

लसूणघास हे द्विदलवर्गीय चारापिकांपैकी महत्त्वाचे पीक आहे. बहुवार्षिक पिकापासून दरवर्षी १२ ते १५ कापण्या मिळतात. लसूणघास चाऱ्यामध्ये १८ ते २० टक्के प्रथिने, २.० टक्के स्निग्धांश, २५ टक्के काष्ठमय तंतू, २९ टक्के कर्बोदके, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, उपयुक्त आम्ले तसेच अ आणि ड जीवनसत्त्व मोठ्या प्रमाणात आहे.

लसूणघास चाऱ्यामध्ये चांगल्या प्रमाणात प्रथिने, काष्ठमय तंतू, कर्बोदके आणि सूक्ष्म अन्नद्रव्ये असतात. पीक वर्षभर सतत चारा देणारे असल्यामुळे योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. दोन ओळींत एक फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी करावी.

लसूणघास हे द्विदलवर्गीय चारापिकांपैकी महत्त्वाचे पीक आहे. बहुवार्षिक पिकापासून दरवर्षी १२ ते १५ कापण्या मिळतात. लसूणघास चाऱ्यामध्ये १८ ते २० टक्के प्रथिने, २.० टक्के स्निग्धांश, २५ टक्के काष्ठमय तंतू, २९ टक्के कर्बोदके, सूक्ष्म अन्नद्रव्ये, उपयुक्त आम्ले तसेच अ आणि ड जीवनसत्त्व मोठ्या प्रमाणात आहे.

  • या पिकास चांगला सूर्यप्रकाश व थंड हवामान अधिक मानवते. हे पीक वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनीमध्ये चांगले वाढू शकते. मध्यम ते भारी, चांगला निचरा होणारी, सामू ७.५ ते ८ दरम्यान असणारी जमीन मानवते.
  • हे पीक तीन वर्षांपर्यंत टिकणारे असल्यामुळे जमिनीची चांगली मशागत करावी.
  • पिकास योग्य प्रमाणात भरखते, वरखते द्यावीत. मशागतीच्या वेळी हेक्टरी १० ते १५ टन शेणखत जमिनीत मिसळावे. पेरणीपूर्वी २० किलो नत्र, १०० किलेा स्फुरद व ५० किलो पालाश या रासायनिक खतांची प्रति हेक्टरी मात्रा द्यावी. त्यानंतर दर तीन ते चार कापण्यानंतर हेक्टरी ५० किलो स्फुरद खताची मात्रा द्यावी.
  • बियाणे वापरताना ते जातिवंत व शुद्ध असणे गरजेचे आहे. बऱ्याच वेळेस बियाण्यांमध्ये अमरवेल या परोपजीवी वनस्पतीचा समावेश असतो. त्यामुळे खात्रीशीर ठिकाणीच बी खरेदी करावे.
  • लसूणघासाची फोकून पेरणी तसेच ओळीत पेरणी करता येते. फोकून पेरणी केल्याने जास्त प्रमाणात (५० किलो/हेक्टरी) बियाणे लागते. त्याऐवजी दोन ओळीत १ फूट अंतर ठेवून ओळीत बियाणे पेरणी केली असता हेक्टरी फक्त २५ किलो बियाणे लागते. ओळीत पेरणी केल्याने खते देणे सोपे जाते. हातकोळप्याने आंतरमशागत करता येते.
  • ओळीत बियाणे पेरणी करण्याअगोदर जमिनीमध्ये वाफे तयार करून घ्यावे. यासाठी जमिनीचा उतार बघून साधारणपणे ३ ते ५ मीटर रुंद व १० मीटर लांबीचे वाफे तयार करावेत. त्यानंतर १ फूट अंतरावर काकऱ्या पाडाव्यात. तयार केलेल्या काकऱ्यामध्ये चिमटीने बी पेरून हाताने काकऱ्या बुजवून घ्याव्यात. पेरणीपूर्वी प्रतिदहा किलो बियाण्यास रायझोबियम २५० ग्रॅमची प्रक्रिया करावी.
  • पेरणीसाठी आरएल-८८, आनंद-२, आनंद-य्को-१ या सुधारित जातींची लागवड करावी.
  • बी पेरल्यानंतर पहिले पाणी हळूवार द्यावे. त्यासाठी दाराच्या तोंडाजवळ गोणपाट टाकावे म्हणजे बी वाहून जाणार नाही. त्यानंतर पिकास नियमित पाणीपुरवठा करावा. जमिनीच्या मगदुरानुसार पाण्याच्या पाळ्या द्याव्यात. तुषार सिंचनाचा वापर करावा. यामुळे रानबांधणीचा खर्च वाचतो.
  • लसूणघास हे बहुवर्षीय पीक असल्याने प्रत्येक कापणीनंतर खुरपणी करावी. ओळीत बियाणे पेरले असल्यास हात कोळपणी यंत्राने कमी खर्चात तण नियंत्रण करता येते.
  • पिकामध्ये उंदरांचा मोठ्या प्रमाणात प्रादुर्भाव दिसून येतो. त्याच्या नियंत्राणासाठी पिकामध्ये ठराविक अंतरावर मोगली एरंडीच्या कांड्या किंवा वाया गेलेल्या लाइटच्या ट्यूबा उभ्या खोचाव्यात, त्याचप्रमाणे कापणी करताना एकाआड एक वाफ्याची कापणी केल्याने उंदरांचे चांगले नियंत्रण होते. पिकाच्या चारही बाजूस एरंडी व पाटामध्ये झेंडूची सापळा पीक म्हणून लागवड करावी.

(बाएफ मध्यवतीर् संशोधन केंद्र, उरुळीकांचन, जि. पुणे)


इतर ताज्या घडामोडी
बाहेरून आलेल्यांचे विलगीकरणाची जबाबदारी...पुणे  : `कोरोना’चा प्रादुर्भाव रोखण्यासाठी...
शेतीविषय तंत्रज्ञान प्रसारासाठी प्रसार...नगर  ः बदलत्या हवामानामुळे शेतकऱ्यांपुढील...
उसाची एफआरपी तीन हजार रुपये करण्याची...कोल्हापूर : केंद्र सरकारने साखरेचा किमान दर...
कोल्हापूर जिल्ह्यात धूळवाफ पेरणीस...कोल्हापूर : कोल्हापूर जिल्ह्यात धूळ वाफ पेरण्यास...
चंद्रपुरात खरिपासाठी २९ हजार टन खते...चंद्रपूर ः गेल्या हंगामात खत टंचाईचा सामना...
कळंब बाजार समिती पावसाळ्यापूर्वी करणार...यवतमाळ ः पावसाळ्यापूर्वी कापूस विकला जाईल किंवा...
चाकण येथील जनावरांचा बाजार शनिवारपासून...पुणे  ः ‘कोरोना’च्या पार्श्वभूमीवर...
यवतमाळ जिल्ह्यात राष्ट्रीयीकृत बॅंका...यवतमाळ ः कोरोनाच्या पार्श्‍वभूमीवर लॉकडाऊन जाहीर...
बांबूपासून अगरबत्ती उद्योगातून महिलांना...यवतमाळ ः अगरबत्ती आणि लाखेपासून बांगड्या...
विदर्भात मागणी पुरवठ्यातील तफावतीमुळे...नागपूर ः संचारबंदीत मिळालेल्या शिथिलतेमुळे...
कृषी पदवीधर ग्रामसेवकांना तांत्रिक...पुणे  ः राज्यातील कृषी पदवीधर ग्रामसेवकांना...
उन्हाळ्यात वन्यजिवांसाठी पाण्याची सोय...अमरावती ः उन्हाळ्याच्या दिवसात पाण्याअभावी...
पुणे बाजार समितीतील भुसार बाजार सुरुपुणे  : पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीमधील...
नाशिक बाजार समिती आजपासून तीन दिवस बंद नाशिक : कृषी उत्पन्न बाजार समितीच्या पंचवटी मुख्य...
घोडगंगा साखर कारखान्याचे ऊस लागवड धोरण...पुणे ः न्हावरे (ता. शिरूर) येथील...
सातारा जिल्ह्यात आले लागवडीस प्रारंभसातारा : जिल्ह्यात आले लागवडीस प्रारंभ झाला...
सोलापुरात कारहुणवीनिमित्त निघणारी...सोलापूर  ः सोलापूर परिसर, दक्षिण सोलापूर आणि...
सोलापुरात १३ हजारांवर शेतीपंपांच्या...सोलापूर  ः सोलापूर जिल्ह्यात शेतकऱ्यांना...
शरद पवार यांनी घेतली राज्यपालांची भेट मुंबई: गेल्या सहा महिन्यांपासून महाराष्ट्रातील...
नाशिकच्या 'कृषक'मधून होणारी आंब्याची...नाशिक: जिल्ह्यातील लासलगाव येथे भाभा अणू संशोधन...