agriculture story in marathi, Dandale family have achieved sustanity in Ginger farming by adoption of good farming practices. | Agrowon

आले पिकाने दिली आर्थिक सक्षमता 
गोपाल हागे
मंगळवार, 20 ऑगस्ट 2019

बुलडाणा जिल्ह्यात खल्याळ गव्हाण येथील दिनकर व कुसुमबाई या दंदाले दांपत्याने आले पिकाच्या शेतीत सातत्य टिकवले आहे. दरवर्षी सुमारे एक ते दीड एकरातील हे पीक एकरी १४० ते १५० क्विंटलपर्यंत उत्पादन त्यांना देऊन जाते. बांधावरच व्यापारी खरेदी करीत असल्याने विक्रीचा प्रश्‍न सोडवला आहे. मजूरटंचाईची समस्या लक्षात घेता कपाशीपेक्षा याच पिकाने आर्थिक सक्षमता दिल्याचे दंदाले सांगतात.
  

बुलडाणा जिल्ह्यात खल्याळ गव्हाण येथील दिनकर व कुसुमबाई या दंदाले दांपत्याने आले पिकाच्या शेतीत सातत्य टिकवले आहे. दरवर्षी सुमारे एक ते दीड एकरातील हे पीक एकरी १४० ते १५० क्विंटलपर्यंत उत्पादन त्यांना देऊन जाते. बांधावरच व्यापारी खरेदी करीत असल्याने विक्रीचा प्रश्‍न सोडवला आहे. मजूरटंचाईची समस्या लक्षात घेता कपाशीपेक्षा याच पिकाने आर्थिक सक्षमता दिल्याचे दंदाले सांगतात.
  
बुलडाणा जिल्ह्यात देऊळगावराजा तालुका मुख्यालयापासून १८ किलोमीटरवर खल्याळ गव्हाण गाव आहे. साधारणतः दोन हजार लोकवस्तीचे हे गाव खडकपूर्णा प्रकल्पामुळे पुनर्वसित झाले आहे. या प्रकल्पामुळे बरेच शेतकरी भूमिहीन तर अनेकजण अत्यल्पभूधारक झाले. गावातील दिनकरराव दंदाले हे सेवानिवृत्त जिल्हा परिषद शिक्षक आहेत. खडकपूर्णा प्रकल्पात त्यांची जमीन गेल्यानंतर २००१-०२ मध्ये १.२३ हेक्टर जमीन विकत घेत पत्नी सौ. कुसुमबाई यांच्या नावे केली. कुसुमबाईंनाही शेतीची आवड असल्याने नवे काही करून दाखविण्याची जिद्द बाळगत त्यांनी पारंपरिक पिकांतून भरघोस उत्पादन घेतले. 

कुटुंब वळले आले पिकाच्या शेतीकडे 
साधारण २०१४-१५ च्या दरम्यान हे कुटुंब आले पिकाच्या लागवडीकडे वळाले. यापूर्वी कपाशी हे त्यांचे मुख्य पीक होते. मात्र या पिकात मजूरटंचाईची मोठी समस्या होती. 
गावातील शेतकरी आले पिकाकडे वळत होते. दंदले यांनीही या पिकाचा अभ्यास करून त्यात उतरावयाचे ठरवले. सुरवातीला ७० हजार रुपयांचे सात क्विंटल बेणे विकत आणले. पहिले आश्‍वासक उत्पादक मिळाले. उत्पन्नही चांगले मिळू लागले. मग या पिकातील रुची वाढत गेली. 

लागवडीत सातत्य 
गेल्या सहा वर्षांपासून दंदले यांनी आले लागवडीत खंड पडू दिलेला नाही. दरवर्षी सुमारे एक ते दीड एकरात आल्याची लागवड असते. या सहा वर्षात दरात चढ-उतार झाले. परंतु नुकसान फारसे झेलावे लागलेले नाही. सातत्यामुळे काही वेळा वाढीव दराचही फायदा झाला आहे. आले शेतीत दंदाले दांपत्याचा मुलगा दीपक कृषी पदवीधर आहे. साहजिकच त्यांच्या तांत्रिक ज्ञानाचा मोठा फायदा होतो. दीपक हे कृषी सहायक असून त्यांचे नोकरीचे ठिकाण १८ किलोमीटरवर आहे. सुटीच्या दिवशी तेही घरच्या शेतीचे व्यवस्थापन सांभाळतात. यावर्षी त्यांनी व्यापाऱ्यांना जागेवरच ८६०० रुपये प्रतिक्विंटल दराने व्यवहार केला आहे. ०.६० हेक्टर क्षेत्रात किमान २०० क्विंटल उत्पादनाची अपेक्षा आहे. सध्या ही काढणी सुरू झाली आहे. यावर्षी लागवड क्षेत्रात वाढ केली आहे. 

आले शेती व्यवस्थापन- ठळक बाबी 

  • लावणीपासून ते काढणीपर्यंत प्रत्येक स्तरावर तंत्रशुद्ध व्यवस्थापन. 
  • वाण- माहीम. 
  • आल्याची काढणी केल्यानंतर बियाण्यासाठी चांगल्या दर्जाचे आले व्यवस्थित निवडतात. 
  • लागवडीपूर्वी संयुक्त बुरशीनाशकाची बेणेप्रक्रिया. 
  • गादीवाफ्याचा (बेड) वापर. बेडवर डवऱ्याच्या साह्याने दोन चर पाडून त्यामध्ये चरात प्रत्येक २० सेंटिमीटरवर ३० ते ३५ ग्रॅम वजनाचे कंद लावले जातात. 
  • जूनच्या पहिल्या पंधरवड्यात लागवडीची वेळ साधतात. 
  • लागवडीपूर्वी दरवर्षी एकरी सहा ते सात ट्रॉली शेणखताचा वापर. घरची सुमारे ८-९ जनावरे. 
  • त्यामुळे खत पुरेसे उपलब्ध होते. 
  • उगवण होण्यापूर्वी तणनाशकाचा वापर. 
  • एकरी ७५ किलो डीएपी खताची मात्रा देऊन मातीची भर. 
  • लागवडीनंतर दोन महिन्यांनी खताचा दुसरा डोस. या वेळी अमोनियम सल्फेट अधिक सिंगल सुपर फॉस्फेट अधिक पोटॅशचा वापर. 
  • तिसरा डोस पीक चार महिन्यांचे झाल्यानंतर. १२ः३२ः१६ एकरी दोन बॅग आणि चौथा डोस सहा महिन्यांनी १०ः२६ः२६ एकरी ३ बॅग. 
  • गरजेनुसार विद्राव्य खते. उदा. १९ः१९ः१९, १२ः६१ः०. कंदाची फुगवण होण्यासाठी ०ः५२ः३४ आणि गुणवत्ता वाढीसाठी ०ः०ः५०. 
  • अझोस्पिरीलम, स्फुरद विरघळवणारे जीवाणू यांचा वापर. 
  • कंदकुज टाळण्यासाठी प्रतिबंधकात्मक ट्रायकोडर्मा बुरशीनाशकाचे ड्रेंचिंग. तसेच कॉपर ऑक्सी क्लोराईड बुरशीनाशकाचाही पर्याय. 

मार्केटचा अभ्यास करून काढणी 
आले पिकाचे मार्केट सातत्याने बदलत असते. वेगवेगळ्या बाजारपेठांमध्ये असलेल्या दरांचा अंदाज घेऊन दंदाले आल्याची काढणी करण्याचे नियोजन करतात. दीपक दंदाले म्हणाले की, गावात सुमारे १०० आले उत्पादक असतील. साहजिकच क्षेत्र वाढल्याने व्यापाऱ्यांना एकाच ठिकाणी अधिक माल उपलब्ध होतो. त्यामुळे जागेवर येऊन खरेदी करण्याला ते पसंती देतात. काढणी करणे, आले धुणे, स्वच्छ करणे आदी कामे त्यांच्याकडे असतात. हा खर्च व त्यातील श्रमांमध्ये बचत होते. केवळ काढणी केलेल्या मालाचे वजन करणे व पैसे घेणे एवढे काम सोपे होऊन जाते. 

आल्यातून प्रगती 
दीपक म्हणाले की, दरवर्षी आल्याचे एकरी १४० ते १५० क्विंटलपर्यंत उत्पादन मिळते. यंदा क्विंटलला ८६०० रुपये दराने विक्री केली. यापूर्वी ५९००, ४००० ते २५०० रुपये अशा दरानेही विक्री केली आहे. अर्थात हा दर बांधावर मिळतो. एकरी खर्च वजा जाता सुमारे दोन ते अडीच लाख रुपयांपर्यंतचे उत्पन्न हे पीक देऊन जाते. या पिकाच्या भरवशावर प्रगती साधता आली. 
दीपक यांनी नवीन कार कर्जाऊ घेतली. मात्र पुढील वर्षीच आले पिकातील उत्पन्नातून कार कर्जमुक्त केली. गेल्या हंगामात आलेल्या उत्पन्नातून साडेपाच लाख रुपये खर्च करून विहीर खोदली. शेतात एक लाख रुपये खर्च करीत गाळ टाकला. देऊळगावराजा शहरात चार खोल्यांचे घर घेणे शक्य झाले आहे. 

संपर्क- दीपक दंदाले- ७५८८६८९१८८, ८८०५९००५६४  

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
महाराष्ट्राप्रमाणे आम्हालाही विकसित...पुणे : महाराष्ट्रातील शेतकरी पीक उत्पादन...
कांदा खाणाऱ्यांचा विचार करता, मग...नाशिक : कांद्यातील भाववाढीला आळा घालण्यासाठी...
द्राक्षपंढरीत गोड्या छाटण्यांना सुरवातनाशिक : चालू वर्षीच्या द्राक्ष हंगामाला सुरवात...
युरियाशिवाय शेती विचार रुजला तरच...नागपूर ः सेंद्रिय शेतीचा विचार गेल्या अनेक...
...अखेर ऊसतोड कामगार महामंडळ स्थापनमुंबई ः गेल्या अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या...
जलसमृद्धी बक्षीस योजनेतील चौथ्या आणि...पुणे : ॲग्रोवन जलसमृद्धी बक्षीस योजनेची सोडत...
नागपूर जिल्हा बॅंक घोटाळा निकाली...नागपूर ः नागपूर जिल्हा मध्यवर्ती बॅंकेतील...
शेतकरी कंपन्यांकडून हमीभावाने खरेदीची...पुणे : किमान हमीभाव खरेदीच्या कार्यक्रमात शेतकरी...
राज्यात उद्यापासून पावसाची शक्यतापुणे : राज्यात पावसासाठी पोषक हवामान होत असल्याने...
राज्यात नवे जलधोरणपुणे : राज्याच्या जुनाट जलधोरणाला अखेर मूठमाती...
कृषी विभाग उभारणार गाव पातळीवर शेतकरी...नागपूर ः ग्रामपंचायत कार्यालयात कृषी सहायकांकरिता...
अनुदान अर्जांना १०० टक्के पूर्वसंमती...पुणे : कृषी विभागाच्या विविध योजनांमधील...
गुरुवारपासून पावसाचा जोर वाढणारपुणे : काहीशी विश्रांती घेतल्यानंतर अरबी...
कीडनाशके विक्री पात्रतेचा तिढा सुटलापुणे : देशात कीडनाशके विक्रीसाठी शैक्षणिक...
‘अमूल’कडून राज्यात कडवे आव्हानपुणे : राज्याच्या दूध उद्योगात ‘अमूल’चा होत...
मॉन्सूनचा मुक्काम लांबणारपुणे : निम्मा सप्टेंबर उलटूनही परतीच्या...
अकोला जिल्ह्यात हजारो हेक्टर शेती नापेरअकोला ः अनियमित पावसाचा यंदा खरिपाला मोठा फटका...
नाशवंत शेतमालाचे नुकसान टाळण्यासाठी...पुणे : राज्यातील नाशवंत शेतमालाचे काढणीपश्‍चात...
शेतमाल प्रक्रिया उद्योगातून मिळाला...नांदेड जिल्ह्यातील बहाद्दरपुरा (ता. कंधार) येथील...
कुक्कुटपालनातून मिळाली स्वयंपूर्णतापरिसरातील बाजारपेठेची मागणी लक्षात घेऊन वळके...