Agriculture story in marathi, Fig processing | Page 2 ||| Agrowon

पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थ

डॉ. रवींद्र काळे, विठ्ठल चव्हाण
शुक्रवार, 18 जानेवारी 2019

अंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे त्यापासून तयार केलेल्या पदार्थांना खूप महत्त्व आहे. अंजिरापासून सुकवलेले अंजीर, जॅम, पोळी, हवाबंद डब्यातील अंजीर (कॅनिंग), बर्फी, आरटीएस (सरबत), पावडर इत्यादी प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करता येतात.
 
अंजीर फळाचा आकार, रंग व गोडी ही जातीनुसार बदलते. अंजीर हे बद्धकोष्टतेवर गुणकारी आहे. अंजिरामधून शरीराला मुबलक प्रमाणात लोह मिळते. वात कमी होण्यास मदत होते. मुबलक तंतुमय पदार्थामुळे पोट साफ होते. अंजीर हे ताजे किंवा वाळवून पण खाता येते. वाळवलेल्या अंजिरापेक्षा ताजे अंजीर हे जास्त पौष्टिक असतात.

अंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे त्यापासून तयार केलेल्या पदार्थांना खूप महत्त्व आहे. अंजिरापासून सुकवलेले अंजीर, जॅम, पोळी, हवाबंद डब्यातील अंजीर (कॅनिंग), बर्फी, आरटीएस (सरबत), पावडर इत्यादी प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करता येतात.
 
अंजीर फळाचा आकार, रंग व गोडी ही जातीनुसार बदलते. अंजीर हे बद्धकोष्टतेवर गुणकारी आहे. अंजिरामधून शरीराला मुबलक प्रमाणात लोह मिळते. वात कमी होण्यास मदत होते. मुबलक तंतुमय पदार्थामुळे पोट साफ होते. अंजीर हे ताजे किंवा वाळवून पण खाता येते. वाळवलेल्या अंजिरापेक्षा ताजे अंजीर हे जास्त पौष्टिक असतात.

अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थ
१) सुके अंजीर

  • पिकलेली चांगली फळे निवडावीत, त्याचा टीएसएस १६-१८ टक्के असावा. निवडलेली फळे स्वच्छ पाण्याने धुवून मसलीन कापडामध्ये बांधून १ टक्के केएमएसच्या द्रावणामध्ये २०-३० मिनिटे ठेवावित.
  • फळे थंड करून ड्रायरमध्ये एकसमान पसरून ५५-६५ अंश सेल्सिअस तपमानाला दोन दिवस ठेवावीत.
  • फळातील पाण्याचे प्रमाण १५-२० टक्के झाल्यास फळे सुकली आहेत असे समजावे.
  • सुकलेली फळे काढून थंड करून ती दाबून घ्यावीत. प्लॅस्टिकच्या पिशव्यांमध्ये पॅक करावीत.
  • एक किलो ताज्या अंजिरापासून साधारणतः २५०-३०० ग्रॅम सुके अंजीर मिळतात.

२) पोळी

  • पिकलेली चांगली निरोगी फळे निवडून स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्यावीत.
  • फळांची देठे काढून बारीक फोडी करून मिक्सरमधून बारीक करून घ्याव्यात.
  • मिक्सरमधून काढलेला गर मसलीन कापडामधून गळून घ्यावा.
  • एक किलो गरामध्ये १५०-२०० ग्रॅम साखर व ५ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल मिसळून मंद आचेवर १५-२० मिनिटे शिजवावे.
  • शिजवलेले मिश्रण ट्रेमध्ये एकसमान पसरून वळवण्यासाठी ठेवावे.
  • वाळलेली अंजीर पोळी तुकडे करुन प्लॅस्टिकच्या पिशव्यामध्ये भरून ठेवावी.

३) जॅम

  • ४५ टक्के अंजीर गराचा टीएसएस ६८ टक्के असतो आणि यामध्ये ०.५ -०.६ टक्के आम्ल असते.
  • एक लिटर गाळून घेतलेल्या गरामध्ये ७५० ग्रॅम साखर आणि ५-६ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल मिसळून स्टिलच्या पातेल्यामध्ये मंद आचेवर शिजवावे.
  • मिश्रण विरघळेपर्यंत आणि घट्ट द्रव होईपर्यंत हलवत राहावे. घट्ट झालेले मिश्रण चाचणी करुण निर्जंतुक केलेल्या बाटल्यांमध्ये भरून सीलबंद करावे.

४) आरटीएस

  • १० टक्के अंजीर गराचा टीएसएस १० टक्के असतो आणि यामध्ये ०.१ -०.३ टक्के आम्ल असते.
  • एक लिटर गाळून घेतलेल्या गरामध्ये १ किलो साखर आणि १-३ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल व ९ लिटर पाणी मिसळून घ्यावे.
  • बनवलेले मिश्रण मंद आचेवर ५ मीनिटे गरम करून थंड करून घ्यावे थंड केलेले आरटीएस निर्जंतुक केलेल्या बाटल्यांमध्ये भरुन फ्रीज मध्ये ठेवावे.

संपर्क ः डॉ. रवीद्र काळे, ८६६८८३७३५६
(एम.जी.एम. अन्नतंत्र महाविद्यालय, औरंगाबाद) 

टॅग्स

इतर कृषी प्रक्रिया
केळीपासून प्युरी, पावडरकेळी फळाचा साठवण कालावधी कमी असतो. त्यामुळे...
भाजीपाला, फळे प्रक्रियेसाठी अत्याधुनिक...भाजीपाला व फळे प्रक्रिया हा महत्त्वाचा विषय आहे....
वाढवा प्रतिकार क्षमतासध्या कोरोना विषाणूने जगभरात थैमान घातले आहे....
अननसापासून जॅम, स्क्वॅश, मुरंब्बाअननसाच्या गरामधे तंतुमय पदार्थ भरपूर प्रमाणात...
मोसंबी, आवळा वाढवितात रोग प्रतिकारशक्ती सध्याच्या काळात योग्य व समतोल पौष्टिक आहार...
संरक्षक पदार्थांचा प्रमाणबद्ध वापर...संरक्षक पदार्थ म्हणजे असे घटक जे पदार्थामध्ये...
आंब्यापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थआंबा फळावर आधारित प्रक्रिया लघुउद्योग निश्चितपणे...
फळे व पालेभाज्यांचे प्रीकूलिंग, पॅकिंग...फळे व भाज्या नाशवंत असल्यामुळे वेळीच त्यांची...
काढणीपश्चात टिकवण क्षमतेवर परिणाम...भाजीपाला पिकांमध्ये अधिक काळ साठविण्यावर अनेक...
पदार्थाच्या मूल्यवर्धनासाठी गुलकंदाचा...गुलाब हे फूल म्हणून प्रसिद्ध आहेच त्याच बरोबरीने...
साठवणीतील धान्यावरील प्राथमिक किडीजगभरामध्ये किडीमुळे अन्नधान्याचे प्रति वर्ष...
वाढवा मटकीची पौष्टिकतामटकीचे बियाणे क्षारांमध्ये (मीठ)भिजवल्याने...
शेंगदाण्यापासून विविध पदार्थांची...पौष्टिक गुणधर्मामुळे शेंगदाण्यापासून बनविलेल्या...
औषधी कवठाचे प्रक्रियायुक्त पदार्थकवठ हे फळ मधुर व आम्लरसाचे असते. दररोज कवठाच्या...
केक विक्रीतून मिळतील रोजगाराच्या संधीबेकरी पदार्थांत केक या पदार्थाला अनन्यसाधारण...
कसावापासून स्नॅक्‍सनिर्मितीअन्न सुरक्षेच्या दृष्टीने कसावा महत्त्वाचे पीक...
सोयापदार्थांची निर्मिती फायदेशीरसोयाबीनवर प्रक्रिया करून विविध पदार्थ तयार करता...
ताडगूळ निर्मिती प्रक्रियाताड, माड, पाम आणि खजुरीच्या झाडांपासून मिळणारा...
जास्त प्रमाणात पदार्थ सुकविण्यासाठी...टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये गरम हवेचा वापर करून...
अशी ओळखा अन्नातील भेसळ..अन्नपदार्थातील भेसळीची समस्या दिवसेंदिवस उग्र रूप...