Agriculture story in marathi, Fig processing | Page 2 ||| Agrowon

पौष्टिक अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थ

डॉ. रवींद्र काळे, विठ्ठल चव्हाण
शुक्रवार, 18 जानेवारी 2019

अंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे त्यापासून तयार केलेल्या पदार्थांना खूप महत्त्व आहे. अंजिरापासून सुकवलेले अंजीर, जॅम, पोळी, हवाबंद डब्यातील अंजीर (कॅनिंग), बर्फी, आरटीएस (सरबत), पावडर इत्यादी प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करता येतात.
 
अंजीर फळाचा आकार, रंग व गोडी ही जातीनुसार बदलते. अंजीर हे बद्धकोष्टतेवर गुणकारी आहे. अंजिरामधून शरीराला मुबलक प्रमाणात लोह मिळते. वात कमी होण्यास मदत होते. मुबलक तंतुमय पदार्थामुळे पोट साफ होते. अंजीर हे ताजे किंवा वाळवून पण खाता येते. वाळवलेल्या अंजिरापेक्षा ताजे अंजीर हे जास्त पौष्टिक असतात.

अंजिरामध्ये आहारमूल्याबरोबरच औषधी गुणधर्म मुबलक प्रमाणात असल्यामुळे त्यापासून तयार केलेल्या पदार्थांना खूप महत्त्व आहे. अंजिरापासून सुकवलेले अंजीर, जॅम, पोळी, हवाबंद डब्यातील अंजीर (कॅनिंग), बर्फी, आरटीएस (सरबत), पावडर इत्यादी प्रक्रियायुक्त पदार्थ तयार करता येतात.
 
अंजीर फळाचा आकार, रंग व गोडी ही जातीनुसार बदलते. अंजीर हे बद्धकोष्टतेवर गुणकारी आहे. अंजिरामधून शरीराला मुबलक प्रमाणात लोह मिळते. वात कमी होण्यास मदत होते. मुबलक तंतुमय पदार्थामुळे पोट साफ होते. अंजीर हे ताजे किंवा वाळवून पण खाता येते. वाळवलेल्या अंजिरापेक्षा ताजे अंजीर हे जास्त पौष्टिक असतात.

अंजिराचे प्रक्रियायुक्त पदार्थ
१) सुके अंजीर

  • पिकलेली चांगली फळे निवडावीत, त्याचा टीएसएस १६-१८ टक्के असावा. निवडलेली फळे स्वच्छ पाण्याने धुवून मसलीन कापडामध्ये बांधून १ टक्के केएमएसच्या द्रावणामध्ये २०-३० मिनिटे ठेवावित.
  • फळे थंड करून ड्रायरमध्ये एकसमान पसरून ५५-६५ अंश सेल्सिअस तपमानाला दोन दिवस ठेवावीत.
  • फळातील पाण्याचे प्रमाण १५-२० टक्के झाल्यास फळे सुकली आहेत असे समजावे.
  • सुकलेली फळे काढून थंड करून ती दाबून घ्यावीत. प्लॅस्टिकच्या पिशव्यांमध्ये पॅक करावीत.
  • एक किलो ताज्या अंजिरापासून साधारणतः २५०-३०० ग्रॅम सुके अंजीर मिळतात.

२) पोळी

  • पिकलेली चांगली निरोगी फळे निवडून स्वच्छ पाण्याने धुवून घ्यावीत.
  • फळांची देठे काढून बारीक फोडी करून मिक्सरमधून बारीक करून घ्याव्यात.
  • मिक्सरमधून काढलेला गर मसलीन कापडामधून गळून घ्यावा.
  • एक किलो गरामध्ये १५०-२०० ग्रॅम साखर व ५ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल मिसळून मंद आचेवर १५-२० मिनिटे शिजवावे.
  • शिजवलेले मिश्रण ट्रेमध्ये एकसमान पसरून वळवण्यासाठी ठेवावे.
  • वाळलेली अंजीर पोळी तुकडे करुन प्लॅस्टिकच्या पिशव्यामध्ये भरून ठेवावी.

३) जॅम

  • ४५ टक्के अंजीर गराचा टीएसएस ६८ टक्के असतो आणि यामध्ये ०.५ -०.६ टक्के आम्ल असते.
  • एक लिटर गाळून घेतलेल्या गरामध्ये ७५० ग्रॅम साखर आणि ५-६ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल मिसळून स्टिलच्या पातेल्यामध्ये मंद आचेवर शिजवावे.
  • मिश्रण विरघळेपर्यंत आणि घट्ट द्रव होईपर्यंत हलवत राहावे. घट्ट झालेले मिश्रण चाचणी करुण निर्जंतुक केलेल्या बाटल्यांमध्ये भरून सीलबंद करावे.

४) आरटीएस

  • १० टक्के अंजीर गराचा टीएसएस १० टक्के असतो आणि यामध्ये ०.१ -०.३ टक्के आम्ल असते.
  • एक लिटर गाळून घेतलेल्या गरामध्ये १ किलो साखर आणि १-३ ग्रॅम सायट्रिक आम्ल व ९ लिटर पाणी मिसळून घ्यावे.
  • बनवलेले मिश्रण मंद आचेवर ५ मीनिटे गरम करून थंड करून घ्यावे थंड केलेले आरटीएस निर्जंतुक केलेल्या बाटल्यांमध्ये भरुन फ्रीज मध्ये ठेवावे.

संपर्क ः डॉ. रवीद्र काळे, ८६६८८३७३५६
(एम.जी.एम. अन्नतंत्र महाविद्यालय, औरंगाबाद) 

टॅग्स

इतर कृषी प्रक्रिया
अशी ओळखा अन्नातील भेसळ..अन्नपदार्थातील भेसळीची समस्या दिवसेंदिवस उग्र रूप...
फळबाग अन् प्रक्रिया उद्योगांवर भरजर्मनीमधील शेतकरी नियोजनबद्ध पद्धतीने दूध, मांस,...
बहुगुणी नारळपूजाअर्चा, सणवार, लग्नकार्य, बारसे, डोहाळेजेवण...
बेकरी व्यवसायातील विविध उत्पादने इतर व्यवसायांच्या तुलनेत बेकरी व्यवसायासाठी जास्त...
तयार पदार्थांची गुणवत्ता वाढविण्यासाठी...प्रिमिक्सपासून सहजरित्या आणि जलद खाद्यपदार्थ...
..ही आहेत दुधातील आरोग्यदायी खनिजेदुधामधून मिळणारे कॅल्शिअम हे हाडे व दात मजबूत...
हळदीची पॉलिशिंग, प्रतवारी करणे...हळदीची विक्री उघड लिलाव पद्धतीने होत असल्याने...
गुणवत्तापूर्ण दुग्धोत्पादनावर भरजर्मनीमध्ये सहकारी संस्थांमार्फत दुधाचे संकलन...
प्रक्रिया उद्योगातील मक्याचे महत्त्वतृणधान्य प्रकारातील मका हे पीक मानवी आहारात,...
ड्रॅगन फळापासून प्रक्रिया पदार्थड्रॅगन फ्रूट या फळाचे मध्य अमेरिका, मलेशिया,...
कवठाची जॅम, जेलीकवठाचे औषधी उपयोग लक्षात घेऊन फळापासून विविध...
पोषणमूल्याने समृद्ध प्रथिनयुक्त बारबाजारामध्ये विविध प्रकारच्या प्रथिनयुक्त पावडर...
फळे,भाजीपाला साठवणीसाठी उच्च तापमानाचा...फळे, भाजीपाला व प्रक्रिया पदार्थ अधिक काळ...
फळांची जेली करताना...चमकदार, पारदर्शक, मऊ आणि उत्कृष्ट जेली...
आवळ्यापासून विविध उत्पादनांची निर्मिती आपणा सर्वांना आहारात आणि आयुर्वेदात आवळ्याचे...
फळे,भाजीपाला प्रक्रियेची तत्त्वेफळे, भाजीपाला व प्रक्रिया पदार्थ अधिक काळ...
चिकूपासून टॉफी, जॅमनिर्मितीचिकू फळापासून टॉफी, जॅम, जेली, ज्यूस, गर (पल्प),...
जीवनसत्त्व, क्षार घटकांचा पुरवठा करणारे...अंजिरामध्ये ओमेगा ३ आणि ओमेगा ६ हे घटक मुबलक...
भाजीपाला साठवणीसाठी ‘शून्य ऊर्जा शीत-...काढणी, साठवणूक आणि प्रक्रिया यातील अयोग्य हाताळणी...
बाजरी मूल्यवर्धनातून वाढवा नफाबाजरीच्या पिठाचा वापर इतर पिठात मिसळून केल्यास...