agriculture story in marathi, improved agricultural impliments | Agrowon

अवजारे कमी करतील महिलांचे श्रम
डॉ. एस. एस. वाणे, डॉ. एस. यू. नेमाडे, निलिमा पाटील
सोमवार, 23 जुलै 2018

मध्यम ते मोठ्या आकाराच्या बियाण्याची टोकण पद्धतीने पेरणी तसेच विरळ झालेल्या पिकात तूट लावण्यासाठी टोकणयंत्र उपयुक्त आहे. ओळीमध्ये पेरणी केलेल्या पिकात आंतरमशागत करण्यासाठी चाकाचे हात कोळपे फायदेशीर ठरते. धनलक्ष्मी विळ्यामुळे पीक कापताना बोटाला इजा होत नाही.
 
टोकणयंत्र ः

मध्यम ते मोठ्या आकाराच्या बियाण्याची टोकण पद्धतीने पेरणी तसेच विरळ झालेल्या पिकात तूट लावण्यासाठी टोकणयंत्र उपयुक्त आहे. ओळीमध्ये पेरणी केलेल्या पिकात आंतरमशागत करण्यासाठी चाकाचे हात कोळपे फायदेशीर ठरते. धनलक्ष्मी विळ्यामुळे पीक कापताना बोटाला इजा होत नाही.
 
टोकणयंत्र ः

  • भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेने एका महिलेस सहज चालविता येईल असे टोकणयंत्र विकसित केले आहे.
  • सोयाबीन, मका, कापूस, इत्यादी मध्यम ते मोठ्या आकाराच्या बियाण्याची टोकण पद्धतीने पेरणी करण्यासाठी व विरळ झालेल्या पिकात तूट लावण्यासाठी हे यंत्र उपयुक्त आहे.
  • यंत्रास एक हँडेल, बीजपेटी, बियाणे टोकण्यासाठी रोलर व जबड्यासारखा फण आहे.
  • रोलर फिरविण्यासाठी लीव्हरचा वापर करण्यात येतो.
  • बीजपेटीतील बियाणे भरून योग्य ठिकाणी ठेवावे. हँडलवर समोरील बाजूस हलका दाब दिला असता लीव्हरच्या ताणामुळे रोलर फिरतो. जबडा उघडला जाऊन बी टोकले जाते.
  • टोकणयंत्राची क्षमता १० ते १२ गुंठे प्रतिदिवस एवढी असून एक महिला किंवा पुरुष सहज चालवू शकते.
  • पारंपारिक पद्धतीपेक्षा कष्ट व वेळ कमी लागतो. बियाणे टोकण्यासाठी वारंवार वाकण्याची गरज नाही. बियाण्याची बचत होते.
  • अंदाजे किंमत ः २५०० रूपये

चाकाचे हात कोळपे ः

  • ओळीमध्ये पेरणी केलेल्या पिकात आंतरमशागत करण्यासाठी उपयुक्त.
  • कोळप्यामध्ये एक चाक, व्ही आकाराची पास आणि हँडल अाहे.
  • हे कोळपे एक महिला उभे राहून ढक्कल पद्धतीने सहज चालवते. ओढा व ढकला पद्धतीने चालविल्यामुळे तण निघून त्याचे बारीक तुकडे होतात. ते मातीमध्ये मिसळते.
  • पेरणीनंतर २० ते २५ दिवसांनंतर ज्या वेळी तण एक ते दीड इंच उंच असते त्या वेळी हे कोळपे अांतरमशागतीसाठी वापरावे. हे कोळपे उभे राहून चालविल्यामुळे पारंपरिक पद्धतीपेक्षा कमी कष्ट पडतात. मजुरांची कार्यक्षमता वाढते.
  • अंदाजे किंमत ः १३०० रुपये.

दोन चाकाचे निंदणी यंत्र ः

  • यंत्र भोपाळ येथील केंद्रीय कृषी अभियांत्रिकी संस्थेने विकसित केले आहे.
  • एक महिला किंवा पुरुषास हे यंत्र सहज चालविता येते.
  • पिकांमधील निंदणी व आंतरमशागतीसाठी यंत्राचा वापर पिकाच्या दोन ओळीमध्ये करता येतो. ओढा व ढकला पद्धतीने काम करत असल्यामुळे रोपांना मातीचे आच्छादन मिळते, मातीमधील हवा खेळती राहून पिकाची जोमाने वाढ होते.
  • दोन चाकाच्या निंदणी यंत्राने दोन इंचापर्यंतचे गवत काढता येते. आठ ते दहा तासात एक एकर क्षेत्राची निंदणी करता येते.
  • यंत्राची लांबी १.३ मीटर, रुंदी ०.४६ मीटर, उंची एक मीटर असून वजन ४.५ किलो आहे.
  • अंदाजे किंमत ः ८०० रुपये

धनलक्ष्मी विळाः

  • विळ्याने गवत, भात, गहू चांगल्याप्रकारे कापता येतो.
  • पात्याला दिलेल्या विशिष्ट बाकामुळे हाताला चांगली पकड येऊन पीक, गवत कापताना बोटाला इजा होत नाही. विशिष्ट रचनेमुळे पीक, गवत जमिनीलगत कापणे शक्य होते.
  • विळा वजनाला हलका असून वजन अंदाजे १७५ ते २०० ग्रॅम आहे.
  • विशिष्ट प्रकारचे पोलाद वापरल्याने विळ्याला वारंवार धार करावी लागत नाही.
  • एक महिला एका दिवसात ०.१२ हेक्टर क्षेत्रावरील गवत, पीक कापून घेऊ शकते.
  • अंदाजे किंमत ः ८० रूपये

संपर्क ः डॉ. एस. एस. वाणे ९४२३४७३६२९
(कृषी विज्ञान केंद्र, यवतमाळ)

फोटो गॅलरी

इतर टेक्नोवन
जलरोधक ई कपड्याची निर्मिती लेसर...भविष्यामध्ये अंगावर वापरता येणाऱ्या उपकरणे,...
भट्टीशिवायही लेसरने जोडता येईल सिरॅमिक सध्या सिरॅमिकच्या जोडणीसाठी भट्टी किंवा अधिक...
झेंड्याद्वारे मिळवता येईल ऊर्जा वाऱ्यावर फडकणाऱ्या झेंड्यांनी आजवर अनेकांना...
ट्रॅक्‍टर देखभालीसह अवजारांची निवड...ट्रॅक्‍टरच्या निवडीच्या वेळी जमीनधारणा, मातीचा...
अतिदुर्गम भागातील शेतकऱ्यांनी स्विकारले...खरिपात भात व पुढे डिसेंबरच्या सुमारास भुईमूग अशा...
भातासोबत मत्स्यशेती करण्याचे तंत्र भात पिकामध्ये साचणाऱ्या पाण्यामध्ये मासेपालन...
पशुखाद्य निर्मितीसाठी आवश्यक यंत्रे माणसांप्रमाणेच पाळीव पशुपक्ष्यांच्याही पोषकतेच्या...
देवलापूरच्या संस्थेतर्फे देशी शेण,...नागपूर जिल्ह्यातील देवलापार येथील गोविज्ञान...
हळद पिकातील महिलांच्या कामांसाठी...हळद पिकातील लागवडीपासून काढणीपश्चात कामांतील...
दुधी भोपळ्यापासून गर, रस निर्मितीदुधी भोपळ्याचे आरोग्यदायी गुणधर्माविषयी अलीकडे...
सौर ऊर्जाचलित आळिंबी उत्पादन संयंत्र गेल्या काही वर्षांत शहरी ग्राहक तसेच हॉटेल...
स्वयंचलित सेन्सर मोजेल जमिनीतील ओलावा विज्ञान आश्रम (पाबळ, जि. पुणे) येथील फॅब-लॅबमध्ये...
ट्रॅक्टरची बाजारपेठेची आशादायक वाटचालशेतीमध्ये यंत्र असा उल्लेख जरी झाला तरी आपल्या...
ऊर्जाबचत करणारे सौर वाळवणी यंत्र,...पदार्थाची चव, रंग व गुणवत्ता कायम ठेवून कमीत कमी...
पोषक आहारात हवी फळे, भाज्यांची स्मुदीआरोग्यदायी आहारामध्ये दूध, फळे आणि भाज्यांचा...
पिकानुसार प्लॅस्टिक आच्छादन ठरेल...आच्छादनामुळे बाष्पीभवन कमी झाल्याने पिकाची...
खवा बनविण्याची सुधारित पद्धतपारंपरिक पद्धतीमध्ये खवा बनविण्यासाठी सातत्याने...
यंत्राने करा पेरणी, आंतरमशागतसध्या खरीप हंगामातील पेरणी सुरू झाली आहे. काही...
गुळासाठी नवीन ऊस वाण : फुले ०९०५७ गूळ निर्मिती योग्य ऊस जातीची लागवड, वेळेवर तोडणी...
लेट्यूस पिकासाठी स्वतः शिकणारी यंत्रेकृत्रिम बुद्धीमत्तायुक्त तंत्रज्ञान किंवा यंत्रे...