agriculture story in marathi, introduction of briquette machine | Agrowon

खते देण्यासाठी ब्रिकेटस टोकण यंत्र
डॉ. एस. जी. पवार, डॉ. एन. एन. देशमुख
शुक्रवार, 17 ऑगस्ट 2018

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

भात पिकासाठी मुख्य अन्नद्रव्ये नत्र, स्फुरद आणि पालाश यांची गरज असते. भात हे एकमेव पीक अमोनिकल स्वरूपात नत्राचे शोषण करते. सध्या खते फेकून देण्याची पद्धत राबवली जाते. त्यामुळे खते जमिनीच्या वरील थरामध्ये पडतात. भातात असलेल्या पाण्यासोबत ती वाहून जातात. पिकास उपलब्ध होत नाहीत. त्यासाठी स्फुरदयुक्त युरीया ब्रिकेट्स स्वरूपातील खतांचा वापर करणे आवश्यक आहे.
सुधारित डीएपी- युरिया ब्रिकेटिंग मशिनच्या साह्याने युरिया ६० टक्के आणि डीएपी ४० टक्के या मिश्रणावर दाब देऊन त्याच्या गोळ्या बनवण्यात येतात. प्रत्येक गोळीचे वजन २.७ ग्रॅम असते. हेक्टरी १७० किलो नत्र आणि २९ किलो स्फुरद आवश्यक असते.

ब्रिकेट्स टोकण यंत्र वापरण्याची पद्धत
कमरेभोवती प्लॅस्टिक पिशवी बांधून, त्यात एक किलोपर्यंत ब्रिकेट्स घ्याव्यात. रोप लागवडीनंतर दुसऱ्या दिवशी प्रत्येक चार रोपांच्या मध्ये एक खत गोळी ५ ते ६ सेंमी खोल रोवावी. त्यासाठी पॅडल बारची हालचाल वर खाली सहजरीत्या होत असल्याची खात्री करावी. कोरड्या हाताने पिशवीतून एका वेळी एक ब्रिकेट घेऊन ती टोकणयंत्राद्वारे चौकोनात रोवावी.

फायदे

  • अवजार निर्मितीसाठी पीव्हीसी पाइपचा वापर केला आहे. ते वजनाला हलके असून काम सोपे होते.
  • जमिनीतील ब्रिकेट्स रोवण्यासाठी खाली वाकावे लागत नाही. त्यामुळे श्रम आणि वेळेची बचत होते.
  • खताच्या वापरात ४० टक्क्यांपर्यंत बचत होते.
  • उत्पादनामध्ये २० ते ३५ टक्क्यापर्यंत वाढ होते.
  • खते पाण्यातून वाहून जाणे रोखले जाते. पर्यायाने पाण्यातील प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते.

संपर्क : डॉ. एस. जी. पवार, ७०२८९७८१३५
(कृषी विज्ञान केंद्र, हिवरा, गोंदिया)

 

इतर टेक्नोवन
फळांच्या व्यावसायिक प्रतवारीसाठी यंत्र...भारतीय कृषी संशोधन परिषदेच्या केंद्रीय कृषी...
स्वतःच्या गरजेनुसार यंत्रांची केली...बदलत्या काळात शेतीत मजुरांची संख्या कमी झाली....
शेवाळापासून पर्यावरणपूरक दिवे...फ्रेंच जैव रसायनतज्ज्ञ पियरे कॅल्लेजा यांनी...
कृषी अवशेष, रबर यांच्या मिश्रणापासून...शहरामध्ये अंगण नसले तरी गच्ची, गॅलरीमध्ये...
तणनियंत्रणासाठी घरगुती साधनांतून तयार...वर्धा जिल्ह्यातील कासारखेडा (ता. आर्वी) येथील...
क्षारपड जमीन सुधारण्यासाठी निचरा...मुंबई येथील केंद्रीय मत्स्य शिक्षण संस्थेने...
पारंपरिक पदार्थांसाठी वातावरणरहित तळण...भारतीय लोकांना तळलेले पदार्थ मोठ्या प्रमाणात...
बायोगॅसद्वारे विद्युतनिर्मिती फायदेशीरडॉ. पंजाबराव देशमुख कृषी विद्यापीठाच्या...
एकात्मिक कीड नियंत्रणासाठी स्वयंचलित...किडीच्या एकात्मिक नियंत्रणासाठी विविध प्रकारच्या...
यंत्राद्वारे तयार करा हातसडीच्या...पुणे जिल्ह्यातील पाबळ (ता. शिरूर) येथील प्रसिद्ध...
ऊर्जा कार्यक्षम गूळ प्रक्रिया यंत्रसाखरेच्या तुलनेत गूळ हा अधिक प्रमाणात पौष्टीक,...
पारंपरिक साठवण पद्धतीला नव्या...पारंपरिक साठवण पद्धतींना नव्या तंत्रज्ञानाची जोड...
बीबीएफ यंत्रानेच करा हरभरा पेरणीरुंद वरंबा सरी यंत्राद्वारे गरजेनुसार ६० ते १५०...
कढीपत्ता भुकटी निर्मितीकढीपत्ता हा आहारामध्ये स्वाद वाढवण्यासाठी, रुचकर...
धान्य, बियाणे साठवणुकीसाठी झिल्ले,...महाराष्ट्रातील आदिवासीबहुल जिल्ह्यांत अनेक...
निर्वातात पदार्थ तळण्याचे तंत्रज्ञान तळलेले पदार्थ हे आपल्या आहाराचा एक भाग आहे....
सागरी पवनचक्क्यांच्या उभारणीतील...गेल्या काही वर्षांपासून अमेरिकी ऊर्जा विभागाच्या...
कांदा प्रक्रिया उद्योगासाठी यंत्रेकांद्याच्या उत्पादनासोबतच दरामध्ये मोठी चढ-उतार...
बेकरी प्रक्रिया उद्योगासाठी उपकरणेप्रामुख्याने तृणधान्यावरील प्रक्रिया उद्योगामध्ये...
ट्रॅक्‍टरची तांत्रिक तपासणी महत्त्वाची...ट्रॅक्‍टरची योग्य निगा राखावी. ट्रॅक्‍टर...