agriculture story in marathi, introduction of briquette machine | Page 2 ||| Agrowon

खते देण्यासाठी ब्रिकेटस टोकण यंत्र
डॉ. एस. जी. पवार, डॉ. एन. एन. देशमुख
शुक्रवार, 17 ऑगस्ट 2018

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

सध्या विदर्भातील भात उत्पादक पट्ट्यामध्ये भाताची लागवड व सुरवातीची खते देण्याची कामे सुरू आहेत. त्याचप्रमाणे कोकणासह उर्वरित राज्यामध्ये लागवडीनंतर एक महिना उलटत आला आहे. या भागामध्ये खताचा दुसरा हप्ता देण्याची वेळ आहे. भाताला खते देण्यासाठी ब्रिकेट्स टोकण यंत्राचा वापर उपयुक्त ठरू शकतो.
 

भात पिकासाठी मुख्य अन्नद्रव्ये नत्र, स्फुरद आणि पालाश यांची गरज असते. भात हे एकमेव पीक अमोनिकल स्वरूपात नत्राचे शोषण करते. सध्या खते फेकून देण्याची पद्धत राबवली जाते. त्यामुळे खते जमिनीच्या वरील थरामध्ये पडतात. भातात असलेल्या पाण्यासोबत ती वाहून जातात. पिकास उपलब्ध होत नाहीत. त्यासाठी स्फुरदयुक्त युरीया ब्रिकेट्स स्वरूपातील खतांचा वापर करणे आवश्यक आहे.
सुधारित डीएपी- युरिया ब्रिकेटिंग मशिनच्या साह्याने युरिया ६० टक्के आणि डीएपी ४० टक्के या मिश्रणावर दाब देऊन त्याच्या गोळ्या बनवण्यात येतात. प्रत्येक गोळीचे वजन २.७ ग्रॅम असते. हेक्टरी १७० किलो नत्र आणि २९ किलो स्फुरद आवश्यक असते.

ब्रिकेट्स टोकण यंत्र वापरण्याची पद्धत
कमरेभोवती प्लॅस्टिक पिशवी बांधून, त्यात एक किलोपर्यंत ब्रिकेट्स घ्याव्यात. रोप लागवडीनंतर दुसऱ्या दिवशी प्रत्येक चार रोपांच्या मध्ये एक खत गोळी ५ ते ६ सेंमी खोल रोवावी. त्यासाठी पॅडल बारची हालचाल वर खाली सहजरीत्या होत असल्याची खात्री करावी. कोरड्या हाताने पिशवीतून एका वेळी एक ब्रिकेट घेऊन ती टोकणयंत्राद्वारे चौकोनात रोवावी.

फायदे

  • अवजार निर्मितीसाठी पीव्हीसी पाइपचा वापर केला आहे. ते वजनाला हलके असून काम सोपे होते.
  • जमिनीतील ब्रिकेट्स रोवण्यासाठी खाली वाकावे लागत नाही. त्यामुळे श्रम आणि वेळेची बचत होते.
  • खताच्या वापरात ४० टक्क्यांपर्यंत बचत होते.
  • उत्पादनामध्ये २० ते ३५ टक्क्यापर्यंत वाढ होते.
  • खते पाण्यातून वाहून जाणे रोखले जाते. पर्यायाने पाण्यातील प्रदूषण कमी होण्यास मदत होते.

संपर्क : डॉ. एस. जी. पवार, ७०२८९७८१३५
(कृषी विज्ञान केंद्र, हिवरा, गोंदिया)

 

इतर टेक्नोवन
कमी खर्चिक, बंदिस्त पद्धतीचे शेतमाल...कोल्हापूर येथील निसर्ग मित्र परिवार संस्थेने...
दूध संकलन केंद्रासाठी आवश्यक उपकरणेदूध व्यवसायाच्या संकलन, प्रक्रिया व विक्री या तीन...
लसणाच्या साठवणीसाठी कमी खर्चाची साठवण...राजस्थानातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये लसूण हे पीक...
मधुमक्यावरील प्रक्रियामधुमक्याच्या काढणीनंतर पुढील प्रक्रिया या त्वरीत...
सुधारित पेरणी यंत्रांमुळे वाचतील कष्टखरीप हंगामातील ज्वारी, कापूस, सोयाबीन, तूर, मूग,...
मलमूत्र प्रक्रियेतून विद्युतनिर्मितीचे...बायोइलेक्ट्रिक शौचालय हे मायक्रोबिअल इंधन सेल...
यंत्राने काढा जांभळाचा गरकृषी प्रक्रिया अभियांत्रिकी विभागाने जांभूळ गर...
शेती नियोजनामध्ये हवामान सल्‍ला उपयुक्‍तकृषी हवामान सल्‍ल्‍याचा उपयोग...
यंत्रावर तयार करा हातसडीचा तांदूळहातसडी तांदळाविषयी वाढणारी जागरूकता आणि मागणीचा...
पीक लागवडीसाठी इन्कलाइंड प्लेट प्लांटरपारंपरिक पद्धतीच्या पेरणीमुळे रोपांच्या विरळणीचा...
हायड्रोपोनिक्स चारानिर्मिती यंत्रणादुष्काळी परिस्थिती दुभत्या जनावरांना पुरेसा हिरवा...
जैवइंधनावर चालणाऱ्या यंत्राची निर्मिती...सध्या पडिक आणि लागवडीखाली नसलेल्या जमिनीमध्ये...
धुरळणी यंत्र फायदेशीरधुरळणी यंत्राद्वारे पावडर स्वरूपातील रासायनिक...
देखभाल ठिबक, तुषार सिंचन संचाची...सध्याच्या काळात पाण्याच्या काटेकोर वापरासाठी ठिबक...
असे करा ट्रॅक्‍टरचे व्यवस्थापन ट्रॅक्‍टरचा कोणता भाग कधी बदलावयाचा यासाठी काही...
आंतरमशागतीसाठी अवजारेमकृवि चाकाचे हात कोळपे ः या अवजाराने आपण खुरपणी,...
खाद्य मिश्रण यंत्र, डाटा फ्लो तंत्राचा...सिन्नर (जि. नाशिक) येथील जनक कुंदे या अभियंता...
कडवंची : ब्लोअरनिर्मिती उद्योगाची सुरवातकडवंची गावातील कृष्णा क्षीरसागर, सुनील जोशी या...
सिरकॉटने तयार केले दहन सयंत्र, जिनिंग...नागपूर येथील इन्स्टिट्यूट ऑफ रिसर्च ऑन कॉटन टेक्‍...
फुलांचा ताजेपणा टिकविण्यासाठी...घर किंवा कार्यालयामध्ये सजावटीसाठी फुलांचा वापर...