agriculture story in marathi, Mahesh Gojewad from Hadolati, Dist. Latur is doing his poultry business successfully. He has got best alternative tocrop farming in drought. | Agrowon

युवा शेतकऱ्याने केले यशस्वी ब्रॉयलर पक्षीपालन 

धोंडोपंत कुलकर्णी 
शनिवार, 17 ऑगस्ट 2019

पोल्ट्री व्यवसायात घरच्यांची साथ 
महेश म्हणाले की, दुष्काळात शेतीतून उत्पन्न मिळवण्यावर अनेक मर्यादा येत आहेत. ब्रॉयलर पक्ष्यांच्या व्यवसायाचा म्हणूनच शेतीला मोठा आधार झाला आहे. दोन कायमस्वरूपी मजूर आहेत. मात्र आईवडील, भाऊ व दोघांच्या पत्नी असे घरचे पाच ते सहा सदस्य मिळून व्यवसायात राबत असल्यानेच व्यवसाय आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करणे शक्य झाले. 

लातूर जिल्ह्यातील हडोळती येथील महेश गोजेवाड या तरुणाने दुष्काळात शेतीत आलेल्या मर्यादा ओळखून ब्रॉयलर कोंबडीपालन सुरू केले. सातत्यपूर्ण प्रयत्नांमधून एक हजार पक्ष्यांपासून सुरू केलेला हा व्यवसाय साडेसहा हजार पक्ष्यांपर्यंत विस्तारला आहे. वर्षाला सुमारे सहा बॅचेसमधून समाधानकारक उत्पादन घेत पक्ष्यांना चांगली बाजारपेठही मिळवली आहे. दुष्काळातील शेतीला या व्यवसायातून त्याने चांगलाच आधार दिला आहे. 

लातूर जिल्ह्यात हडोळती (ता. अहमदपूर) येथील महेश गोजेवाड यांची सुमारे दहा एकर शेती आहे. मात्र सातत्याने येत असलेल्या दुष्काळामुळे विविध पिके घेण्यावर मर्यादा आल्या होत्या. त्यामुळे महेश यांनी पूरक व्यवसायांची चाचपणी सुरू केली. पशुसंवर्धन दुग्ध व्यवसाय पदविका अभ्यासक्रम त्यांनी पूर्ण केला. या क्षेत्रात नोकरी मिळण्याची अपेक्षा होती. मात्र सेवादाता म्हणून व्यवसाय सुरू केला. त्याद्वारे दुग्ध व्यवसायातील बारकावे अभ्यासले. 

शेतीतून राजकारणात व पुन्हा शेतीत 
दरम्यान, गावाच्या राजकारणाची गोडी लागली. ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून निवडून आल्यावर शेतीकडे म्हणावे तसे लक्ष देणे शक्य होईना. त्यामुळे कष्टाच्या भाकरीकडे दुर्लक्ष झाले. मग महेश पुन्हा शेतीकडे वळले. दुग्ध व्यवसाय जेमतेम सुरू होता. मात्र अधिक अभ्यास केल्यानंतर ब्रॉयलर पक्ष्यांचा व्यवसाय फायदेशीर राहील असे वाटले. जिल्हा परिषदेच्या योजनेतून एक हजार ब्रॉयलर कोंबडीपालनाची योजना राबवण्यास सुरवात केली. यातूनच व्यवसायाची पहाट झाली असे म्हणता येईल 

व्यवसायातील ठळक बाबी 

  • व्यवसाय अधिक क्षमतेने चालावा यासाठी लातूर, नांदेड जिल्ह्यांतील पोल्ट्री व्यवसाय महेश यांनी प्रत्यक्ष पाहिले. हैदराबाद तसेच पुणे येथील पोल्ट्री प्रदर्शनांनाही भेटी दिल्या. 
  • सुमारे १५ लाख रुपये खर्च करून शेड उभारले. यात १०० बाय ३० फूट व १४० बाय २५ फूट आकाराची दोन शेडस आहेत. 
  • व्यवसायात अजून १४ लाख रुपयांची गुंतवणूकदेखील अपेक्षित असल्याचे ते सांगतात. 
  • व्यवसायात मिळत असलेले उत्पन्नच पुन्हा भांडवल म्हणून वापरून वृद्धी केली. 
  • एक दिवसाचे पिलू १५ रुपयांपासून ते २५, ३० व कमाल ४५ रुपयांना खरेदी करावे लागते. 
  • हंगामानुर त्यांचे दर बदलतात. 
  • चार वर्षांपूर्वी एक हजार पक्ष्यांच्या संगोपन सुरू केलेला हा व्यवसाय आज साडेसहा हजार पक्ष्यांपर्यंत विस्तारला आहे. 
  • पुणे येथील या क्षेत्रातील आघाडीच्या कंपनीकडून एक दिवसाची पिले संगोपनासाठी उपलब्ध होतात. 
  • कोंबड्यांचे सूक्ष्म निरीक्षण करण्याची महेश यांची सवय आहे. त्यामुळे चांगले व्यवस्थापन करणे सोपे होते. त्यांना आजाराची लागण झाल्यास ते समजून येते. हा व्यवसाय यशस्वी करताना लसीकरणाच्या वेळाही काटेकोर पाळण्यात येतात. 
  • संगोपन करताना वातावरण बदलाचाही फटका बसतो. 
  • सुमारे पाच टक्क्यांपर्यंत मरतुकीचे प्रमाण. 
  • पूर्ण लक्ष घालून जिद्द व परिश्रमाच्या जोरावरच तो यशस्वी करावा लागतो असा महेश यांचा अनुभव आहे. 

अर्थकारण व विक्री व्यवस्था 

  • सुमारे ४५ दिवस संगोपन केल्यानंतर पक्षी सरासरी अडीच किलो वजनाचे म्हणजेच विक्रीयोग्य होतात. 
  • वर्षभरात सुमारे पाच ते सहा बॅचेस घेतल्या जातात. 
  • पक्ष्यांची विक्री व्यवस्था जागेवरच होत असल्याने फारशी जोखीम नसते. जो व्यापारी चांगला दर देईल त्याला पक्ष्यांची विक्री केली जाते. 
  • वर्षाची सरासरी पकडली तर प्रति किलो ७२ रुपये दर मिळतो. हा दर खाली घसरून ५२ रुपयेदेखील होतो. तर कमाल ११८ रुपयांवरही जातो. 
  • प्रति पक्ष्याच्या संगोपनासाठी प्रति बॅचमागे पशुखाद्याचा खर्च ८० रुपये असतो. अलीकडील काळात मका व अन्य खाद्याचे दर वाढले आहेत. 
  • प्रति पक्ष्यामागे सुमारे २० ते २५ रुपये नफा मिळू शकतो. अर्थात हंगाम, उत्पादन खर्च, मजुरी, दरांतील चढउतार यानुसार नफा घटतोही. 
  • वर्षाकाठी सुमारे २५ ट्रॅक्टर ट्रॉली कोंबडीखत मिळते. प्रति ट्रॉली तीन ते चार हजार रुपये दराने त्याची विक्री होते. 
  • सुमारे ७० ते ७५ टक्के खर्च पशुखाद्यावर होतो. 

युवकांना मोफत प्रशिक्षण- 
महेश यांच्या घरातील वडीलधाऱ्यांनी सरपंच, उपसरपंद अशी पदे भूषवली आहेत. महेशदेखील ग्रामपंचायतीचे विद्यमान सदस्य आहेत. युवकांना या व्यवसायासाठी प्रेरणा मिळावी यासाठी महेश इच्छुक शेतकऱ्यांना या व्यवसायात मोफत मार्गदर्शन करतात. व्यवसाय करताना जोखीम स्वीकारण्याची मानसिक तयारी केली. गावाच्या राजकारणाकडे वेळ देण्यापेक्षा आपल्या भाकरीवर लक्ष केंद्रित करून पूर्ण वेळ दिल्यास यशाच्या पायघड्या साद घालतात अशी आत्मविश्र्वासपूर्वक प्रतिक्रिया महेश देतात. मिळालेल्या संधीचे सोने केल्यास निश्चितच यश मिळते. हडोळतीच्या या युवकाची ही झेप जिल्ह्यासाठी कौतुकास्पद व अनेकांसाठी प्रेरणादायी असल्याचे मत जिल्हा पशुसंवर्धन अधिकारी डॅा. भूपेंद्र बोधनकर व्यक्त करतात. 

संपर्क- महेश गोजेवाड- ९६८९६६१८८९


फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
शेती, पूरक उद्योग अन् आरोग्याचा जागरशेतकरी आणि ग्रामीण महिलांच्या जीवनात आश्वासक बदल...
पूरक अन् प्रक्रिया उद्योगावर जर्मनीचा भरउत्तर जर्मनीतील सपाट भूप्रदेश आणि पूर्व...
परराज्यापर्यंत विस्तारला ऊसरोपे...मुखई (जि. पुणे) येथील अभिजित धुमाळ या तरुण...
केळी ‘रायपनिंग चेंबर’चा यशस्वी केला...कोल्हापूर जिल्ह्यातील ऊसबहुल क्षेत्रात केळी...
प्रयोगशील शेतीच्या आधारे चिंचवलीने...पारंपरिक भातशेतीत बदल करून ऊसशेती व त्यास...
सेंद्रिय धान्य महोत्सवातून हक्काची...तीन-चार वर्षांपासून कृषी विभागातर्फे पुणे येथे...
प्रयोगशीलतेने घडविली समृद्धी..अवर्षणग्रस्त कर्जत तालुक्यातील पाटेगाव (जि. नगर)...
सेवानिवृत्त पोलिस उपअधीक्षकाची...औरंगाबाद शहरापासून सुमारे बारा किलोमीटरवर...
'सोया’ पदार्थांना मिळवली ग्राहकांकडून...अमरावती जिल्ह्यातील दुर्गम अंजनसिंगी (ता. धामणगाव...
दर्जेदार फरसबीचे वर्षभर उत्पादनकमी कालावधीतील पिके वर्षभर टप्प्याटप्प्याने...
तंत्रज्ञान, सहकार, बॅंकिंग क्षेत्रात...जर्मनी हा युरोपातील प्रगत देश. तंत्रज्ञान आणि...
जमिनीची सुपीकता जपत पीक उत्पादनात...नाशिक जिल्ह्यातील कारसूळ (ता. निफाड) येथील संकिता...
पाच भावांच्या एकीतून पुढारलेली...ब्राह्मणी गराडा (जि. औरंगाबाद) येथील दुलत...
शेतकरी गट ते कंपनी चांगदेवच्या...चांगदेव (जि. जळगाव) येथे शेतकऱ्यांनी सातत्याने...
व्हॅलेंटाइन डेसह विविध रंगी गुलाबांना...वासाळी (ता. जि. नाशिक) येथील संजीव गजानन रासने...
व्हॅलेंटाईन डेसाठी गुलाब उत्पादक झाले...तोंडावर येऊन ठेपलेल्या ‘व्हॅलेंटाईन डे’च्या...
दर पडले? चिंता नको इंगळे घेऊन आले...शेतकऱ्यांच्या मालाला अनेक वेळा समाधानकारक दर मिळत...
यांत्रिकीकरणातून शेती झाली कमी श्रमाचीतांदलवाडी (जळगाव) येथील प्रेमानंद हरी महाजन यांनी...
गांडूळखत व्यवसाय विस्तारातून अर्थकारण...लोहगाव (जि. परभणी) येथील अल्पभूधारक सीताराम ऊर्फ...
ज्ञान, अभ्यासातून यश साधलेले तोडकरज्ञान, अभ्यास, अपेक्षित ते साध्य करण्यासाठी मेहनत...