Agriculture story in marathi Make animal feed at home | Agrowon

असे बनवा घरच्या घरी पशुखाद्य

डॉ गोपाल मंजुळकर
शनिवार, 11 एप्रिल 2020

उन्हाळ्यात गाई, म्हशी आणि इतर जनावरांची भूक कमी होते. सध्याच्या वातावरणामध्ये जनावरांच्या पशुखाद्याची कमतरता भासत आहे. हे लक्षात घेऊन पशुपालकांनी घरगुती पशुखाद्य तयार केल्यास दूध उत्पादनात कमी येणार नाही, जनावरे सुद्धा सुदृढ राहतील. संतुलित पशुखाद्य घरी उपलब्ध असलेल्या धान्य व त्याचे तुकडे, टरफले यापासून सहजपणे तयार करता येते.
 

उन्हाळ्यात गाई, म्हशी आणि इतर जनावरांची भूक कमी होते. सध्याच्या वातावरणामध्ये जनावरांच्या पशुखाद्याची कमतरता भासत आहे. हे लक्षात घेऊन पशुपालकांनी घरगुती पशुखाद्य तयार केल्यास दूध उत्पादनात कमी येणार नाही, जनावरे सुद्धा सुदृढ राहतील. संतुलित पशुखाद्य घरी उपलब्ध असलेल्या धान्य व त्याचे तुकडे, टरफले यापासून सहजपणे तयार करता येते.

१०० किलो संतुलित पशुखाद्य बनविण्यासाठी लागणारे घटक

  • दाणे -  मका, ज्वारी, गहू आणि बाजरी यांचे प्रमाण साधारणतः ३४ किलो पर्यंत असावे.
  • पेंड (भुईमूग व मूग पेंड) यांचे प्रमाण साधारणतः २९ किलो आवश्यक आहे. यांपैकी कोणतीही एक पेंड दाण्यामध्ये मिसळून घ्यावी.
  • टरफले / भुसा (गहू, हरभरा, डाळी, भात) यांचे प्रमाण साधारणतः ३४ किलो आवश्यक आहे.
  • खनिज मिश्रण २ किलो आणि मीठ १ किलो घ्यावे.
  • वरील सर्व घटक पदार्थ एकत्र मिसळून व भरडा करावा. हा भरडा जनावरास संतुलित पशुखाद्य म्हणून देऊ शकतो.

भरडा मिश्रित संतुलित पशुखाद्याचे प्रमाण

  • गाईसाठी १.५ किलो आणि म्हशीसाठी २ किलो प्रति दिवस.
  • दुधावर असणाऱ्या गाईला १ लिटर दुधामागे ४०० ग्रॅम.
  • दुधावर असणाऱ्या म्हशींसाठी १ लिटर दुधामागे ५०० ग्रॅम अधिक संतुलित पशुखाद्य द्यावे.
  • गाभण गाय किंवा म्हैस सहा महिन्यापेक्षा जास्त - १.५ किलो प्रति दिवस संतुलित पशुखाद्य द्यावे.
  • वासरांना त्यांचे वय आणि वजन यानुसार साधारणतः १ ते २.५ किलो प्रति दिवस पशुखाद्य द्यावे.
  • पाणी गरजेनुसार आणि ऋतू नुसार ८०-१०० लिटर प्रती जनावर द्यावे.
  • हिरवा चारा- मका, विशिष्ट गवत व पाने-१५ ते २० किलो प्रति जनावर
  • वाळलेला चारा कडबा किंवा काड- ६ ते ८ किलो प्रती जनावर.
  • वाळलेला चारा व हिरवा चारा कुट्टी करून द्यावा.

शेळ्या- मेंढ्यांसाठी संतुलित आहार

  • भुईमुगाची ढेप २५ किलो
  • गव्हाचा कोंडा ३३ किलो
  • मका, बाजरी, ज्वारी भरडलेली ४० किलो
  • खनिज पदार्थांचे मिश्रण १ किलो
  • मीठ १ किलो
  • वरील सर्व पदार्थ बारीक भरडून एकत्र करून शेळ्यांना संतुलित खाद्य म्हणून देता येतात.
  • दररोज प्रती शेळी अर्धा किलो संतुलित खाद्य द्यावे.

संपर्क-  डॉ गोपाल मंजुळकर,९८२२२३१९२३
(विषय विशेषज्ञ (पशु विज्ञान),कृषी विज्ञान केंद्र, अकोला)


इतर कृषिपूरक
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...
दुग्धोत्पादनासाठी प्रजननाची पंचसूत्रीदुग्धोत्पादन हे गाई,म्हशींच्या प्रजननावर अवलंबून...
अन्न सुरक्षेेचा प्रश्न ऐरणीवर...अंतर्गत संघर्ष, हिंसा या मानवी कारणांसोबतच विविध...
जनावरांतील धर्नुवाताची लक्षणे अन्...जनावरांच्या शरीरावरील जखमांतून धर्नुवात आजाराचे...
परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालनमुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त...
शेळ्या- मेंढ्यांमधील आंत्रविषारमोठ्या शेळ्या-मेंढ्या तीव्रतेनुसार काही...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन झाले उत्पन्नाचे...करडा (जि. वाशीम) येथील कृषी विज्ञान केंद्राने...