Agriculture story in marathi nutrishious Protein bar | Agrowon

पोषणमूल्याने समृद्ध प्रथिनयुक्त बार

मयूरी तिपाले, डॉ. आर.एन. शुक्ला
मंगळवार, 11 फेब्रुवारी 2020

बाजारामध्ये विविध प्रकारच्या प्रथिनयुक्त पावडर उपलब्ध आहेत, परंतु त्यामध्ये विविध प्रकारची परिरक्षके वापरल्यामुळे या पावडरचा जास्त वापर शरीरासाठी हानीकारक असतो. शरीरातील प्रथिनांची गरज पूर्ण करण्यासाठी पोषणमूल्याने समृद्ध प्रथिनयुक्त बार अतिशय उपयुक्त आहे. 

बाजारामध्ये विविध प्रकारच्या प्रथिनयुक्त पावडर उपलब्ध आहेत, परंतु त्यामध्ये विविध प्रकारची परिरक्षके वापरल्यामुळे या पावडरचा जास्त वापर शरीरासाठी हानीकारक असतो. शरीरातील प्रथिनांची गरज पूर्ण करण्यासाठी पोषणमूल्याने समृद्ध प्रथिनयुक्त बार अतिशय उपयुक्त आहे. 

शरीरातील सर्व अवयवांचे कार्य योग्य रितीने चालण्यासाठी व हाडांच्या मजबुतीसाठी आहारात प्रथिनांचा समावेश आवश्यक आहे. मानवाच्या शरीरामधील जवळपास अर्धे प्रथिने हे स्नायुंच्या रुपात आहेत, तर राहिलेले प्रथिने हे हाडे, कार्टीलेज आणि त्वचेमध्ये असतात. प्रति १ ग्रॅम प्रथिनांपासून ४ किलोकॅलरी ऊर्जा मिळते. प्रथिने प्रामुख्याने मटण, अंडी, मासे, दुग्धजन्य पदार्थ व सर्व प्रकारच्या डाळीपासून मिळतात. सर्वसाधारणपणे व्यक्तीच्या आहारात वजनाच्या ०.८ - १ टक्क्यापर्यंत प्रथिनांचा समावेश आवश्यक आहे. वाढत्या वयातील मुले व गर्भवती स्त्रीयांना प्रथिनांची जास्त आवश्यकता असते.  
प्रथिनयुक्त बार बनवण्यासाठी प्रामुख्याने रोल्ड ओट वापरतात. ओट हे ग्लुटेनरहित आहेत, तसेच त्यामध्ये योग्य प्रमाणात खनिजे, जीवनसत्त्वे, अँटीआॅक्सिडंट आहेत. तसेच शेंगदाणे, काजु, बदाम, तीळ यांपासूनदेखील प्रथिनयुक्त बार बनवता येतो. प्रथिनयुक्त बार हा जंकफुडला पर्याय म्हणून वापरण्यात येऊ शकतो. बार हा तरुणाईमध्ये विशेष लोकप्रिय आहे.

शेंगदाणाबटर प्रथिनयुक्त बार 
याप्रकारचा बार हा सर्व वयोगटांतील व्यक्तींना आवडतो.
बनवण्याची पद्धत : दूध गरम करून त्यामध्ये शेंगदाणा बटर, मध व चॉकलेट पावडर मिसळावी व ढवळत राहावे. 
मिश्रण एकजीव झाल्यावर त्यामध्ये रोल्ड ओट टाकावे व मिश्रण एकजीव करून घ्यावे, तयार मिश्रण हे बटर लावलेल्या भांड्यामध्ये एकसमान पसरून घ्यावे व पूर्णपणे थंड झाल्यावर तयार बार चौकोनी कापून घ्यावा. हा बार हवाबंद डब्यामध्ये साठवल्यास एक आठवडा खाण्यायोग्य स्थितीमध्ये राहतो.

उपयोग 

  • मध्यान्ह जेवणामध्ये प्रथिनयुक्त बारचा समावेश केल्यास कुपोषणाच्या समस्येवर मात करता येते.
  • वजनाने हलके व आकाराने लहान पोषणमूल्ययुक्त बार चाकरमाने व विद्यार्थ्यामध्ये विशेष प्रिय आहेत.
  • खेळाडूसाठी ‘इंस्टंट एनर्जी’ स्त्रोत म्हणून प्रथिनयुक्त बार उपयोगात येऊ शकतात.                                             

 मयूरी तिपाले, ९९६०९३१९६८ (लेखक सॅम हिग्गीनबॉटम युनिव्हर्सिटी ऑफ ॲग्रीकल्चर, टेक्नॉलॉजी अँड सायन्सेस, प्रयागराज येथे रिसर्च स्कॉलर आहेत.)


इतर कृषी प्रक्रिया
जवस : एक सुपर फूडजवस  पिकाचा प्रत्येक भाग हा...
आरोग्यदायी गुलकंदगुलकंद हा गुलाब फुलाच्या पाकळ्यापासून बनविलेला...
अंबाडीपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थअंबाडी ही भाजी म्हणून काही प्रमाणात खाल्ली जाते....
प्रक्रियायुक्त आहारासाठी भरडधान्य...भरड धान्यामध्ये एकूणच प्रथिनांचे प्रमाण जास्त आहे...
आरोग्यदायी आले आल्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवनसत्वे आणि खनिजे...
करार शेती यशस्वी होण्यासाठी पारदर्शकता...बाजारपेठेच्या मागणीनुसार बदलण्यामध्ये आपल्या...
संतुलीत आहार स्रोत ः सीताफळसीताफळाची लोकप्रियता कोरडवाहू लागवडयोग्य, कीड...
आहार अन्‌ प्रक्रिया उद्योगासाठी...भरड धान्ये इतर धान्यांच्या तुलनेने स्वस्त असतात....
काशीफळापासून रायता, सूप, हलवाकाशीफळामध्ये जीवनसत्त्व, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थ...
अळिंबीचे पौष्टिक, औषधी गुणधर्म अन्...लहानांपासून मोठ्यापर्यंत सर्वांनी अळिंबी (मशरूम)...
पपईपासून बनवा मूल्यवर्धित पदार्थपपई ही आरोग्यास पोषक असून, त्यापासून जाम, जेली,...
आवळा प्रक्रिया उद्योगातील संधीआवळा फळांमध्ये असणारे औषधी गुणधर्म व भरपूर...
गुलाबापासून गुलकंद, जॅम,जेलीगुलाबाच्या पाकळ्यापासून गुलकंद, जॅम, जेली इत्यादी...
फळे, भाजीपाल्याचे पूर्व शीतकरणपूर्व-शीतकरणाचे मुख्य उद्दिष्ट म्हणजे पीक...
मसाल्यातील भेसळ ओळखण्याच्या पद्धती बाजारामध्ये उपलब्ध असलेल्‍या अनेक मसाल्यांमध्ये...
संत्र्याचे काढणीपश्‍चात तंत्रज्ञानसंत्रावर्गीय फळांचा आकर्षक रंग,स्वाद, चव टिकून...
ऑलिव्ह तेलापासून बनवले वनस्पतिजन्य मांसप्राणीज मांसाचा वापर केलेल्या अनेक पदार्थातून...
सोयाबीनचे मूल्यवर्धित पदार्थसोयाबीनपासून सोया-दूध, सोया पनीर, पीठ आणि...
उद्योजकतेमध्ये कुटुंब, समाजाचा हिस्साउद्योग म्हणजे जोखीम. त्याच्याच यश व अपयश या दोन...
बटाट्यापासून वेफर्स, पावडर, फ्रेंच...मानवी आहारामध्ये बटाट्याचा वापर मोठ्या प्रमाणावर...