Agriculture story in marathi, poultry management in winter season | Agrowon

थंड वातावरणात जपा कोंबड्यांना

विपुल वसावे
शुक्रवार, 17 नोव्हेंबर 2017

थंडीच्या काळातच कोंबड्यांची वजनवाढ जलदगतीने होत असते. हिवाळ्यात कोंबड्यांचे अारोग्य चांगले ठेवण्यासाठी खाद्याची निवड, शेडचे योग्य व्यवस्थापन ठेवण्यावर भर द्यावा.

थंडीच्या काळातच कोंबड्यांची वजनवाढ जलदगतीने होत असते. हिवाळ्यात कोंबड्यांचे अारोग्य चांगले ठेवण्यासाठी खाद्याची निवड, शेडचे योग्य व्यवस्थापन ठेवण्यावर भर द्यावा.

ब्रॉयलर, लेअर कुक्कुटपालन करताना चांगल्या उत्पादनासाठी ऋतुमानानुसार कोंबड्यांच्या व्यवस्थापनात बदल करावेत. व्यवस्थापनात काही त्रुटी राहिल्यास किंवा महत्त्वाच्या बाबींकडे लक्ष न दिल्यास आर्थिक नुकसान होण्याची शक्यता वाढते.
खाद्य व्यवस्थापन
मांसल कोंबड्यांना संतुलित आहार देणे हे त्यांच्या वाढीसाठी सर्वात महत्त्वाचे आहे. कारण एकूण उत्पादन खर्चाच्या ७० ते ७५ टक्के खर्च हा खाद्यासाठी लागतो, त्यामुळे खाद्याची निवड करताना खाद्याचे दर, प्रकार व संतुलित खाद्य या सर्व बाबींचा विचार करावा. कोंबड्यांना तीन प्रकारचे खाद्य दिले जाते यामध्ये...
प्री स्टार्टर खाद्य : ३०० ते ५०० ग्रॅम प्रती पक्षी
स्टार्टर खाद्य : ७०० ते १००० ग्रॅम प्रती पक्षी
फिनिशर खाद्य : ३००० ग्रॅम किंवा त्यापेक्षा जास्त प्रती पक्षी

  • हिवाळ्यात वातावरणातील तापमान कमी झाल्यामुळे शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्यासाठी कोंबड्या जास्त खाद्य खातात, त्यामुळे खाद्यातील ऊर्जेचे प्रमाण वाढेल या प्रकारचे खाद्य द्यावे.
  • खाद्यामध्ये अधिक ऊर्जा पुरवठा करणाऱ्या घटकांचा म्हणजे तेल व स्निग्ध पदार्थांचे प्रमाण वाढवावे. जास्त ऊर्जा शरीरात उष्णता निर्माण करते. कोंबड्यांना थंडीपासून होणाऱ्या त्रासापासून वाचवते.
  • कोंबड्यांच्या शेडमध्ये ४० ते ५० कोंबड्यांना एक खाद्याचे भांडे या प्रमाणात भांडी ठेवावीत.

पाणी व्यवस्थापन

  • स्वच्छ, ताजे व जंतुविरहित पाणी दिल्याने कोंबड्यांचे आरोग्य व स्वास्थ्य टिकून राहते. शेडमध्ये एक पाण्याचे भांडे हे ६० ते ७० कोंबड्यांसाठी ठेवावे.
  • थंडीमुळे कोंबड्यांमध्ये पाणी पिण्याचे प्रमाण कमी होते, त्यामुळे औषधे किंवा लस देण्यापूर्वी चार तास पाण्याची भांडी काढून ठेवावीत.
  • शुद्ध व जंतुविरहित पाण्याचा पुरवठा करावा.
  • वेळोवेळी तज्ज्ञाच्या सल्ल्याने औषधोपचार व लसीकरण करून घ्यावे.आठवड्यातून किमान एकदा तरी गुळाचे पाणी पाजावे.

शेडचे व्यवस्थापन

  • थंड वाऱ्यापासून संरक्षण मिळण्यासाठी शेडचे छत उघडे किंवा फुटलेले असल्यास त्याची डागडुजी करून घ्यावी.
  • चांगल्या पडद्यांचा वापर करावा. वातावरणातील तापमानानुसार पडदे उघड - बंद करावेत.
  • कोंबड्यांसाठी शेडमध्ये कृत्रिम ऊर्जेचे व्यवस्थापन योग्य पद्धतीने करावे. वीजपुरवठा खंडित झाल्यास कृत्रिम ऊर्जेसाठी (ब्रुडिंगची) पर्यायी व्यवस्था करावी.
  • शेडमधील कोंबड्यांची विष्ठा, सांडलेले खाद्य नियमित स्वच्छ करावे. शेडमध्ये भरपूर सूर्यप्रकाश येईल याची काळजी घ्यावी.
  • लेअर कोंबड्यांना हिवाळ्यात प्रकाशाची आवश्यकता असते त्यादृष्टीने १२ तासापर्यंत प्रकाशाची व्यवस्था करावी.
  • जागेनुसार शेडमधील कोंबड्यांच्या संख्येत वाढ करावी.गादीच्या थराची जाडी तीन ते चार इंच वाढवून घ्यावी जेणेकरून कोंबड्यांना ऊब मिळेल. गादी वेळच्या वेळी खाली-वर करावी.
  • पडदे बंद असताना एक्झाॅस्ट पंख्याची व्यवस्था करावी. लहान पिलांना पिण्याचे पाणी कोमट करून द्यावे.

संपर्क ः विपुल वसावे, ९४२११८६३१८
(विषय विशेषज्ञ (पशू विज्ञान व दुग्ध शास्त्र), कृषी विज्ञान केंद्र, धुळे)


इतर कृषिपूरक
शेतकऱ्यांना उभारी देणारी संत ज्ञानेश्‍...किनखेडा (ता.रिसोड,जि.वाशीम) येथील प्रगतशील शेतकरी...
व्यवस्थापन म्हशींच्या माजाचेदुग्ध व्यवसाय किफायतशीर होण्यासाठी म्हशीने दर १३...
सुधारीत पद्धतीने लाव्ही पक्षीपालनजपानी लाव्ही पक्षांची खाद्याची गरज फार कमी असते....
जनावरांची रक्त तपासणी महत्त्वाची...आजार करणारे रोगजंतू जनावरांच्या शरीरामधील आंतरिक...
गोठ्यातील माश्यांचे एकात्मिक व्यवस्थापनगोठ्यात होणाऱ्या अस्वच्छतेमुळे कीटकवर्गीय...
जनावरांतील परोपजिवींचे नियंत्रण...सध्याच्या काळातील परोपजिवींच्या प्रादुर्भावामुळे...
पावसाळ्यातील जनावरांचे व्यवस्थापनपावसाळ्यात मोठ्या प्रमाणात आर्द्रता वाढते आणि अशा...
दुधाळ जनावरांच्या आहारात कॅल्शिअम...जनावरांच्या खाद्यामध्ये विकसित होणारी बुरशी तसेच...
प्रसुती दरम्यान जनावरांची काळजीगाभण जनावरांना शेवटचे तीन आठवडे रानात तसेच डोंगर...
गाई, म्हशीमधील प्रजनन व्यवस्थापनकालवडी साधारण १२ ते १८ महिने आणि वगारी २४ ते ३६...
स्वीकारा फक्त दुग्धसमृद्धी रेतमात्राभरपूर उत्पादक पिढी देणाऱ्या रेतमात्रेचा वापर...
मजुरांशिवाय कुटुंब झाले दुग्धव्यवसायात...पुणे जिल्ह्याच्या मुळशी तालुक्यालगत शहरीकरण वाढले...
बाजारपेठेत वाढतेय ‘चीज'ला मागणीआपल्या देशामध्ये प्रामुख्याने प्रक्रियायुक्त चीज...
लंम्पी स्कीन डिसीज आजाराचे नियंत्रणलंम्पी स्कीन डिसीज हा प्रामुख्याने गाई, बैल,...
दुग्धोत्पादनासाठी प्रजननाची पंचसूत्रीदुग्धोत्पादन हे गाई,म्हशींच्या प्रजननावर अवलंबून...
अन्न सुरक्षेेचा प्रश्न ऐरणीवर...अंतर्गत संघर्ष, हिंसा या मानवी कारणांसोबतच विविध...
जनावरांतील धर्नुवाताची लक्षणे अन्...जनावरांच्या शरीरावरील जखमांतून धर्नुवात आजाराचे...
परसबागेमध्ये वनराजा कोंबडीपालनमुक्तपद्धत, अर्धबंदिस्त पद्धत आणि, बंदिस्त...
शेळ्या- मेंढ्यांमधील आंत्रविषारमोठ्या शेळ्या-मेंढ्या तीव्रतेनुसार काही...
शेततळ्यातील मत्स्यपालन झाले उत्पन्नाचे...करडा (जि. वाशीम) येथील कृषी विज्ञान केंद्राने...