agriculture story in marathi, the rainfed area farmers of Sangli District are shifted to floriculture to raise the income & livelyhood. | Page 2 ||| Agrowon

फूलशेतीतून मिळाली नवी दिशा

अभिजित डाके
बुधवार, 1 जुलै 2020

सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळी पट्ट्य़ात द्राक्ष, डाळिंब या पिकांबरोबरच फुलांचा गंध दरवळू लागला आहे. त्यातून आर्थिक बदल घडू लागला आहे. मोगरा, निशिगंध, झेंडू आदींच्या पीक पद्धतीतून शेतकऱ्यांना नवी दिशा मिळत आहे.

सांगली जिल्ह्यातील दुष्काळी पट्ट्य़ात द्राक्ष, डाळिंब या पिकांबरोबरच फुलांचा गंध दरवळू लागला आहे. त्यातून आर्थिक बदल घडू लागला आहे. मोगरा, निशिगंध, झेंडू आदींच्या पीक पद्धतीतून शेतकऱ्यांना नवी दिशा मिळत आहे.
 
सांगली जिल्हा ऊस, डाळिंब, द्राक्ष, भात आणि हळदीसाठी प्रसिद्ध आहे. जिल्ह्यात ५५० हेक्टर क्षेत्रांवर आता फूलशेतीही होऊ लागली आहे. जत, आटपाडी, कवठेमहांकाळ हे अवर्षण तालुके. योजनांचं पाणी आलं त्यामुळे डाळिंब, द्राक्ष शेती वाढली. आज याच तालुक्यात लालचुटूक डाळिंबे व रसाळ द्राक्षे पिकू लागली. येळवी (ता. जत) येथील रविकिरण पवार यांनी ताजे किंवा अधिक उत्पन्न घेण्याच्या दृष्टीने काही पर्यायी पिकांचा अभ्यास सुरू केला. त्यातून मोगऱ्याचे पीक पुढे आले.
मुंबईची बाजारपेठ त्यासाठी उपलब्ध आहे. सरासरी २०० ते ३५० रुपये प्रति दहा किलो दराने विक्री होते.

शेतकरी गटाची स्थापना
गावातील शेतकऱ्यांनी पवार यांच्याकडून प्रेरणा घेत श्रीराज भाजीपाला व मोगरा उत्पादक गटाची स्थापना केली. गटात २२ शेतकरी. कोरडवाहू, माळरान शेती. शाश्वत उत्पन्नासाठी त्यांनीही मोगरा लागवडीचा पर्याय निवडला. आज गटाच्या माध्यमातून सुमारे १० एकरांवर मोगऱ्याची शेती फुलली आहे. गावासह पंचक्रोशीतील सुमारे ५० हून अधिक महिलांच्या हाताला काम मिळाले. बळीराजा आणि मजूर अशी दोन्ही घरं चालू लागली. फुलांची विक्री, मुंबई, पुणे यासह मिरज येथील फूल मार्केटमध्ये विक्री होते. एकरी ५० हजारांवर ते काहीवेळा लाख रुपयांची उलाढाल होते. मोगरा काढणीनंतर दर्जा टिकावा यासाठी प्रिकुलिंग युनिटमध्ये ठेऊन पॅकिंग करून ‘मार्केटिंग’ केले जाते. बहुतांश शेतकरी एकमेकांच्या साह्याने बदल स्वीकारत असल्याचे दिसते आहे.

भाजीपाला शेतीची जोड
गेल्या तीन महिन्यांपासून लॉकडाऊन असल्याने वाहतूक व्यवस्था बंद असल्याने फुलांची विक्री करता आली नाही. मग भाजीपाल्याची जोड दिली. थेट विक्रीचा नवा अनुभव त्यातून मिळाला. हाच अनुभव भविष्यात मोठा दुवा ठरणार आहे. विक्रीबरोबर गावातील आर्थिक दृष्ट्य़ा गरीब आणि मोलमजुरी करणाऱ्या कुटुंबांना मोफत भाजीपाला देण्याचे कामही या शेतकऱ्यांनी केले.

फूलशेतीचा ध्यास
कवेठमहांकाळ तालुक्यात फुलशेतीखाली २९ हेक्टर क्षेत्र आहे. विजय इंगवले आणि त्यांचा मित्रपरिवार फूलशेतीसाठी पुढे आले आहेत. गुलाब, निशिगंध, गलांडा यासारख्या फुलांची शेती ते करू लागले आहे. फुलांना बारमाही मागणी असते. मिरज तालुक्याचा पश्चिम भाग अनेक वर्षांपासून भाजीपाला आणि फुलांच्या शेतीसाठी प्रसिद्ध आहे. तुंग, कसबेडिग्रज, सावळवाडी, कवठेपिरान या परिसरात झेंडू सह निशिगंधाचा सुगंध मोठ्या प्रमाणात दरवळतो. कवठेपिरान मधील शेतकरी अकबर मुजावर सांगतात की आमच्या भागात ऊस प्रामुख्याने घेतात. परिसरात आणि मित्राकडील फूलशेती पाहून ती करण्याचा निर्धार केला. लग्नमंडपाची सजावट, जयंती सह विविध कार्यक्रमांची सजावट करण्यास सुरुवात केली. यातून उत्पन्नात ४० ते ५० टक्के वाढ झाली. बाजारपेठेतील मागणी ओळखून झेंडू, ॲस्टर, गलांडा फुलांची लागवड केली. काहीवेळा बाजारातील मागणी पूर्ण करण्यासाठी शेतकऱ्यांकडून २० ते ८० रुपये प्रति किलो दराने खरेदी केली जाते. जिल्ह्यात अशा बदलत्या पीक पद्धतीतून शेतकऱ्यांना नवी दिशा मिळत आहे.


इतर यशोगाथा
सहा गुंठ्यात पंचवीसहून अधिक सेंद्रिय...मखमलाबाद (जि. नाशिक) येथील सुनील दराडे घराशेजारील...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...
उच्चशिक्षित युवा महिला झाली व्यावसायिक...पळशी (जि. सांगली) येथील शैला शिंदे या उच्चशिक्षित...
दुग्धव्यवसायातून साधली गाडेकरांनी भरभराटशेळकेवाडी (अकलापूर) (ता. संगमनेर. जि. पुणे) येथील...
महिला बचत गट बनवतो २६ प्रकारचे मसालेपाहुणेवाडी (ता.बारामती, जि.पुणे) येथील सुवर्णा...
‘कोरडवाहू‘ला दिशा देण्यासाठी संस्था...कोरडवाहू क्षेत्राचे पुनरुज्जीवन करण्यासाठी...
ग्राहकसेवेला सर्वोच्च प्राधान्य देणारा...नाशिक शहराजवळ शिवनगर (पंचवटी) येथील क्षीरसागर...
बेरड जातीच्या कोंबडीपालनाने अर्थकारण...प्रयत्नवाद, सातत्याने प्रयोग करण्यातला उत्साह,...
आदर्श कामांच्या उभारणीतून ठसा उमटवलेले...द्राक्ष, डाळिंब,कांद्यासाठी जगभर प्रसिद्ध नाशिक...
कुडावळेमध्ये `शत प्रतिशत भात लागवड'...गाव आणि शेतीचा शाश्वत विकास करायचा असेल तर...
यांत्रिक पद्धतीने भात लागवड ठरतेय...चांदखेड (ता. मावळ जि. पुणे) परिसरातील वाढत्या...
युवा शेतकऱ्याची वीस एकर व्यावसायिक करार...सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गडमठ (ता.वैभववाडी) येथील...
एकनाथ खडसेंच्या शेतीत सीडलेस जांभूळ,...राजकीय वर्तुळात चर्चेत असलेला चेहरा म्हणजे एकनाथ...
काजूगर निर्मितीचा स्वयंचलित अत्याधुनिक...रत्नागिरी जिल्ह्यात गव्हाणे येथे रत्नागिरी कृषी...
संयमवृत्तीनेच होते नफावृध्दी व...जनावरे मग ती दुभती असोत की नको असलेली, योग्य...
दूग्ध, रेशीम व्यवसायातून अर्थकारण केले...परभणी शहरानजीक शेती असलेल्या ढगे कुटुंबाने शेतीला...
शेतकरी नियोजन- कापूसमाझ्या शेतातील कपाशीचे पीक सध्या जवळपास ३५ ते ४२...
पीक नियोजनातून बसवले कुटुंबाचे आर्थिक...बाभूळसर (ता. शिरूर) येथील रामचंद्र नागवडे व...
महिला बचतगटाचा ‘जय भोलेनाथ’ ब्रॅण्डभेंडा बुद्रूक (ता. नेवासा,जि.नगर) येथील वीस...
हिरवे हिरवेगार गालिचे, हरित तृणांच्या...हिरवे हिरवेगार गालिचे हरित तृणांच्या मखमालीचे......