agriculture story in marathi, a retired army person doing successful goat farming. | Agrowon

काटेकोर व्यवस्थापन सांगणारा शेटेंचा शेळीपालन व्यवसाय

सूर्यकांत नेटके
मंगळवार, 17 मार्च 2020

निघोज (जि. नगर) येथील माजी सैनिक नवनाथ भिमाजी शेटे यांनी सुमारे २५० शेळ्यांचा
फार्म विकसित केला आहे. पूर्णवेळ व्यवसायाकडे काटेकोर लक्ष देत शेळ्यांचे व्यवस्थापन दर्जेदार ठेवले आहे. वेबसाईटद्वारे व्यवसायाचे `प्रमोशन’ करून आर्थिक सक्षमता प्राप्त करण्यास सुरुवात केली आहे.

 
निघोज (ता. पारनेर, जि. नगर) येथील नवनाथ भिमाजी शेटे यांनी लष्करात ‘टेलिकम्युनेशन अभियंता’

निघोज (जि. नगर) येथील माजी सैनिक नवनाथ भिमाजी शेटे यांनी सुमारे २५० शेळ्यांचा
फार्म विकसित केला आहे. पूर्णवेळ व्यवसायाकडे काटेकोर लक्ष देत शेळ्यांचे व्यवस्थापन दर्जेदार ठेवले आहे. वेबसाईटद्वारे व्यवसायाचे `प्रमोशन’ करून आर्थिक सक्षमता प्राप्त करण्यास सुरुवात केली आहे.

 
निघोज (ता. पारनेर, जि. नगर) येथील नवनाथ भिमाजी शेटे यांनी लष्करात ‘टेलिकम्युनेशन अभियंता’
म्हणून विविध ठिकाणी सतरा वर्षे सेवा बजावली. मथुरा येथून ते २०१३ मध्ये निवृत्त झाले. त्यांचे संपूर्ण कुटूंब उच्चशिक्षित आहे. वडील भिमाजी सेवानिवृत्त प्राथमिक शिक्षक तर बंधू अविनाश अमेरिकेत अभियंता तर सुहास मुंबईत अभियंता आहेत. नवनाथ यांच्या पत्नी वंदना खासगी शाळेत शिक्षिका आहेत.

शेळीपालनाचा पर्याय
शेटे कुटूंबाची पंधरा एकर शेती आहे. सेवानिवृत्तीनंतर नोकरी न शोधता नवनाथ यांनी शेळीपालनाचा पर्याय निवडला. त्याआधी नारायणगाव येथील संस्थेच सात दिवसांचे प्रशिक्षण घेतले. सन २०१६ मध्ये
निघोज- पिंप्री जलसेन रस्त्यावरील माळरान जागेत १३० बाय ५६ फूट रुंदीचे शेड उभारून शेळी संगोपन सुरू केले. परिसरातील स्थानिक भागातील शेळीची जात निवडली. सुरुवातीला ३० व पुढील वर्षी ४० करडांची खरेदी केली.

आजचा व्यवसाय दृष्टीक्षेपात

संगोपन

  • चार वर्षांत चारा, खाद्य, आरोग्य, पाणी असे व्यवस्थापन करीत आजमितीला शेळ्यांची एकूण संख्या
  • २५० पर्यंत नेली आहे.
  • बोकडाची नसबंदी केली जाते. वजनवाढीला त्याचा फायदा होतो.
  • संगोपन-सन २०१७ मध्ये पंजाबातील लुधियाना येथून बीटल जातीचा नर आणून त्याचा संकर केला आहे. सध्या २० किलोपासून ते ४०, ५० व कमाल साठ किलो वजनापर्यंत बोकड उपलब्ध आहेत. सुमारे ४० शेळ्यांचे वजनही ३० किलोंपर्यंत आहे.
  • शेडमध्ये वजनानुसार वर्गीकरण केले आहे. शेडच्या मध्यभागी गव्हाण, पाणी व्यवस्था केली आहे.
  • शेळी चौदा महिन्यांत दोन वेळा वेतात येते.
  • करडांना थेट आईचे दूध पिण्यास न देता बॉटलद्वारे दिले जाते. या दुधात कोंबडीच्या अंड्याचाही समावेश असतो. बोकडालाही दर दिवसाला एक अंडे खुराकात दिले जाते.
  • सकाळी सात वाजता मका भरडा, क्षार मिश्रणाचा खुराक, त्यानंतर दुपारी बारा, चार वाजता, सायंकाळी सात वाजता मिश्रण व रात्री नऊ वाजता सुका चारा दिला जातो.
  • वर्षभरात वेळापत्रकानुसार लसीकरण होते. पावसाळ्यातही हिरव्या चाऱ्याची विषबाधा होऊ नये याची दक्षता घेण्यात येते. डॉ. सुभाष झावरे, डॉ. मकरंद भालेराव, डॉ. समीर शेख आरोग्यविषयक मार्गदर्शन करतात.
  • संपूर्ण शेळीपालन सीसीटीव्ही कॅमेरा निगराणीखाली.
  • शेळीपालनाला जोड देत ५०० देशी कोंबड्यापालनासाठी कमी खर्चात शेडची उभारणी करण्याचे पुढील प्रयत्न.

मार्केटिंग व विक्री

  • नगर, सुपे व पारनेर या तालुक्यांत सध्या विक्री सुरू आहे. त्यासाठी वेबसाईट तयार करून आपल्या व्यवसायाचे प्रमोशन केले.
  • दर - शेळी प्रति किलो ३०० रुपये, नर ३५० रुपये
  • बकरी ईद सणाला बोकड विक्रीचे उद्दीष्ट ठेवत त्यानुसार त्यांचे पालन करण्यात येते.
  • शेळ्याना अनेक भागांतून मागणी आहे.
  • शंभर शेळ्यांची वाढ आणि दर इद सणाला सुमारे शंभर बोकड उपलब्ध करण्याचे उद्दिष्ट. याशिवाय मुंबईत मागणी असलेल्या सिरोही, सोजल, कोटा आदी शेळीपालनाचेही नियोजन

सहा एकरांत चारा
१५ एकरांपैकी सहा एकरांत चारा उत्पादन घेतले आहे. त्यात अडीच एकरांवर मेथी, प्रत्येकी वीस गुंठ्यांत शेवरी, गोपी किसन गवत तसेच दोन एकरांत कडवळ, मका आहे. सत्तर टक्के सुका व तीस टक्के हिरवा चारा देण्याचे नियोजन असते. विविध भागातून कडबा, हरभरा भुसा व अन्य चारा संकलित करतात. वर्षभराचा चारा एका वेळी संकलित करता असल्याने दोन वर्षांपूर्वी पडलेल्या दुष्काळावर मात करता आली.

घरच्यांचा आधार
नोकरी सांभाळून पत्नी वंदना देखील व्यवसायात मदत करतात. बंधू अविनाश यांनी आर्थिक पाठबळ दिल्याने व्यवसाय उभारता आल्याचे नवनाथ सांगतात.

हार मानली नाही

नवनाथ यांनी २०१४ साली साडेतीन एकरांत डाळिंबाची लागवड केली. या भागाला कुकडी प्रकल्पाचे कालव्यातून पाणी मिळते. मात्र पाऊसच नसल्याने फळबाग जोपासणे अवघड झाले. टॅंकरचे पाणी व वाढता खर्च यामुळे फळबाग फार काळ तग धरू शकणार नसल्याची बाब लक्षात आली. मग अडीच वर्षे जिवापाड जोपालेली फळबाग नाईलाजाने काढून टाकावी लागली. मात्र हार न मानता शेळीपालन मात्र जिद्दीने सुरूच ठेवले. सेवानिवृत्त सैनिकाने साधलेला हे शेळीपालन सध्या या भागात चांगलेच चर्चेत आले आहे. असंख्य शेतकऱ्यांनी शेडला भेट दिली आहे. अनेकांना नवनाथ मार्गदर्शन करतात.

संपर्क - नवनाथ शेटे : ८६२३९४०३८५, ८८३०८७३००२
 


फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
आरोग्य सुरक्षिततेचे नियम पाळून थेट...पुणे जिल्ह्यातील टाकळी हाजी (ता. शिरूर) येथील...
जलतंत्रज्ञानाच्या वापरातून प्रगतीची उंच...अकोला जिल्ह्यातील अन्वी मिर्झापूर येथील केशवराज...
दुष्काळात शेतीला साथ पोल्ट्री,...औरंगाबाद जिल्ह्यातील भांडेगाव येथील चव्हाण कुटुंब...
शेतीपेक्षा दुग्धव्यवसायातून उभारीभाडेतत्त्वावर रोपवाटिका व्यवसाय सुरू असताना...
काटेकोर पाणी व्यवस्थापनातून...''पुणे जिल्ह्यातील पुरंदर तालुका कायम दुष्काळी...
ऑयस्टर मशरूम निर्मितीसह तयार केले...अकोला जिल्ह्यातील मूर्तिजापूर येथील अभियंता...
प्री कुलिंग, रिफर व्हॅनद्वारे...महाबळेश्वरची स्ट्रॉबेरी देशभरात प्रसिद्ध आहे. या...
केळी, मका पिकांसह दुग्धव्यवसायात...दापोरी (जि. जळगाव) गावाने केळी, मका, कापूस...
आंबा, काजूसह भाज्यांची प्रयोगशील शेतीशिरगाव (ता. देवगड, जि. सिंधुदुर्ग) येथील माधव...
एक्सॉटिक’ भाज्यांची आधुनिक पिरॅमिड शेतीखानापूर (जि. पुणे) येथील कागदी बंधूंनी पिरॅमिड...
रोवा काठ्या कमी खर्चात अन श्रमात...भाजीपाला विशेषतः वेलवर्गीय पिकांमध्ये मांडवासाठी...
दुर्दम्य इच्छाशक्ती, अविरत परिश्रमांतून...अलकुड (एम) (जि. सांगली) येथील महेश पाटील यांनी...
काटेकोर व्यवस्थापन सांगणारा शेटेंचा...निघोज (जि. नगर) येथील माजी सैनिक नवनाथ भिमाजी...
कुटुंबाच्या अर्थकारणात डाळिंबासह लिंबू...सात एकरांवरील डाळिंब हे मुख्य पीक असले तरी...
शेतमाल विक्रीसाठी सर्वसमावेशक धोरणजर्मनीमधील शेतमाल विक्री ही फिव्होजी मार्केटिंग...
शेती, शिक्षण अन् ग्रामविकासाचा वसालोटे-परशुराम (जि. रत्नागिरी) येथील श्री विवेकानंद...
सेंद्रिय शेतीला दिली प्रक्रिया...तेलगाव (ता. वसमत, जि. हिंगोली) येथील बालासाहेब...
ज्वारीची बिस्किटे अमेरिकेत पाठविणारा...बारामती येथील महेश साळुंके यांनी बेकरी, केक व...
नागापूरमध्ये झाली धवलक्रांतीविविध कारणांमुळे विदर्भात दुग्ध व्यवसायाला उतरती...
वयाच्या ६१ व्या वर्षीही प्रयोगशील...पुणे जिल्ह्यात तालुक्याचे ठिकाण व दुष्काळी शिरूर...