agriculture story in marathi, Talegaon Dhamdhere, Dist. Pune has become promising market for moong bean. | Agrowon

तळेगाव ढमढेरे, शेतकऱ्यांसाठी मुगाची हक्काची बाजारपेठ
संदीप नवले
मंगळवार, 22 ऑक्टोबर 2019

पुणे जिल्ह्यात शिरूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत तळेगाव ढमढेरे येथील महात्मा फुले उपबाजार समिती मुगासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे दरवर्षी मुगाची चांगली आवक होते. वार्षिक उलाढाल कोट्यवधीच्या घरात जाते. तालुक्यात मुगाचे क्षेत्र चांगले आहे. साहजिकच पंचक्रोशीतील शेतकऱ्यांना यानिमित्तने हक्काची बाजारपेठ तयार झाली आहे.
 
मूग हे खरिपातील कमी कालावधीचे पीक असल्याने शेतकऱ्यांची त्याकडे अधिक पसंती असते. पुणे जिल्ह्यात शिरूर तालुक्यातील अनेक शेतकऱ्यांचे हे हक्काचे नगदी पीक आहे.
मुगाचे क्षेत्र

पुणे जिल्ह्यात शिरूर कृषी उत्पन्न बाजार समितीअंतर्गत तळेगाव ढमढेरे येथील महात्मा फुले उपबाजार समिती मुगासाठी प्रसिद्ध आहे. येथे दरवर्षी मुगाची चांगली आवक होते. वार्षिक उलाढाल कोट्यवधीच्या घरात जाते. तालुक्यात मुगाचे क्षेत्र चांगले आहे. साहजिकच पंचक्रोशीतील शेतकऱ्यांना यानिमित्तने हक्काची बाजारपेठ तयार झाली आहे.
 
मूग हे खरिपातील कमी कालावधीचे पीक असल्याने शेतकऱ्यांची त्याकडे अधिक पसंती असते. पुणे जिल्ह्यात शिरूर तालुक्यातील अनेक शेतकऱ्यांचे हे हक्काचे नगदी पीक आहे.
मुगाचे क्षेत्र

  • जिल्ह्यात सरासरी आठ ते नऊ हजार हेक्टर
  • चालू वर्षी १३ हजार ४०२ हे.
  • शिरूर तालुक्यात सर्वाधिक ११ हजार ६६२ हेक्टरवर पेरणी

यंदाचा हंगाम आश्‍वासक
यंदा पुणे जिल्ह्याच्या पूर्व भागातील काही भागांत बऱ्यापैकी पाऊस झाल्यामुळे अनेकांनी मुगाची पेरणी केली. त्यानंतर पावसाने हुलकावणी दिली, त्यामुळे उत्पादनात काही प्रमाणात घट झाली. परिणामी
महात्मा फुले उपबाजार समिती, तळेगाव ढमढेरे येथे आवक बऱ्यापैकी झाली असली, तरी दरात चांगलीच
वाढ झाली. या उपबाजारात दरवर्षी मोठ्या प्रमाणात मुगाची आवक होते. यंदा दोन हजार ५१७ क्विंटल आवक होऊन क्विंटलला किमान ५१००, कमाल ६५००, तर सरासरी साडेपाच हजार रुपये दर मिळाला. सध्या आवक कमी आहे. उपबाजार समिती जवळ असल्याने परिसरातील १५ ते २० हून अधिक गावांतील शेतकरी मुगाची पेरणी करतात.

मूग- शेती व मार्केट

  • मूग कोणत्याही जमिनीत घेता येते, त्यासाठी शेतकरी मेमध्ये तयारी करतात. जूनच्या पहिल्या पंधरवड्यात वेळेवर पाऊस झाल्यास पेरणी सुलभ. कृषी विद्यापीठ किंवा कंपन्यांकडील बियाण्यांचाही वापर होतो. काही शेतकरी मूग आंतरपीक म्हणून घेतात.
  • कमी पाण्यातील, कमी कालावधीतील पीक. त्यानंतर कांदा, ज्वारी अशी पिके घेणे शक्य
  • द्विदल पीक असल्याने जमिनीसाठीही पोषक
  • तळेगाव ढमढेरे उपबाजार समितीत शिरूर, दौंड, पारनेर, श्रीगोंदा या भागातून पुरवठा

किफायतशीर पीक
पेरणीसाठी सुमारे एकरी पाच ते सात किलो बियाणे लागते. योग्य नियोजन व पोषक हवामानात एकरी दहा ते बारा क्विंटल उत्पादन मिळते. किलोला ५० ते ६५ रुपये दर मिळल्यास तीन महिन्यांच्या काळात
५० ते ६० हजार रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळते. उत्पादन खर्च सुमारे १५ ते २० हजार रुपयांपर्यंत येतो. तो वजा जाता सुमारे ४० हजार रुपयांपर्यंत निव्वळ नफा मिळू शकतो, असे तळेगाव ढमढेरे येथील मूग उत्पादक दशरथ भुजबळ यांनी सांगितले.

शिरूर बाजार समिती- मूग मार्केट

वर्ष --- आवक (क्विंटल)    सरासरी दर उलाढाल (रु.)
२०१६ -- ४७९२ --- ४८५०--- २ कोटी १५ लाख ६४,०००
२०१७ --- १२५८९ --- ४३०१ -- ५ कोटी ६६ लाख ५०,५००
२०१८ --- २१४२ --- ५१५० -- १ कोटी ७ लाख १०,०००
२०१९ -- २५१७ --- ५५०० -- - १ कोटी ३८ लाख ४३,५००

(दर- प्रति क्विंटल)

उपबाजार समितीविषयी
शिरूर बाजार समितीअंतर्गत तळेगाव ढमढेरे येथे उपबाजार समिती १९७७-७८ मध्ये अस्तित्वात आली. हळूहळू बाजार समितीचे क्षेत्र चार एकरांवर विस्तारले. परिसरातील ३०-३५ गावांची ही हक्काची बाजारपेठ असून, बाहेरील तालुक्यांतूनही मुगासह ज्वारी, बाजरी, गहू, हरभरा, तूर, मठ, हुलगा, भुईमूग, उडीद आदींची आवक होते.

उपलब्ध सुविधा
पिण्याचे पाणी, शेतकरी निवास, कुंपण भिंत, कर्जपुरवठ्यासाठी बँक, जनावरांचा बाजार, स्वच्छता गृहे, इलेक्ट्रॉनिक वजन काटे, सीसीटीव्ही कॅमेरे, वॉचमन, टेलिव्हिजन, टेलिफोन, बाजारभाव फलक, अद्ययावत सभागृह, सावलीसाठी झाडे, अंतर्गत रस्ते, डांबरीकरण

राबविण्यात येणारे उपक्रम

  • शेतकरी बाजार
  • शेतमाल तारण कर्ज योजना
  • कांदा व डाळिंब प्रशिक्षण पॉलिहाउस, ग्रीन हाउसमधील पीक व्यवस्थापन व विक्री व्यवस्थापनावर तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन
  • शासनामार्फत कांदा उत्पादकांना अनुदान मिळवून देणे.

प्रतिक्रिया
दरवर्षी मूग घेतो. यंदा सुरवातीला कमी पावसामुळे अर्ध्या एकरावर पेरणी केली. उत्पादन कमी मिळाले. मात्र दर चांगला मिळाल्याने दिलासा मिळाला.
- दशरथ दगडू भुजबळ, तळेगाव ढमढेरे

चाळीस वर्षांपासून भुसार माल खरेदी- विक्रीचा व्यवसाय करतो. माझ्याकडे गहू, बाजरी, ज्वारी, मूग अशा अन्नधान्याची आवक होते. यंदा मुगाची आवक चांगली असली तरी दर मात्र वाढले होते. माझ्याकडे मोठ्या प्रमाणात मुगाची आवक झाली, त्यास प्रतिक्विंटल पाच ते साडेसहा हजार रुपयांपर्यंत दर मिळाला.
- दिवाणजी पांडुरंग ढोरे, व्यापारी

जूनमध्ये वेळेवर पाऊस झाल्यास बाजार समितीत सर्वाधिक आवक होते. यंदा सुरवातीला पाऊस कमी असला तरी नंतर झालेल्या पावसामुळे उत्पादन बऱ्यापैकी झाले. खरेदी मूग पुणे, शिरूर येथे विक्रीसाठी पाठवितो.
- संतोष मोहन विरोळे पाटील,
अडतदार व व्यापारी

बाजार समिती शेतकऱ्यांना अधिकाधिक बाजारभाव कसा मिळेल यासाठी कटिबद्ध आहे.
शेतकऱ्यांसाठी दरवर्षी कृषी प्रदर्शन भरवितो.
- शशिकांत दसगुडे, सभापती, कृषी उत्पन्न बाजार समिती, शिरूर, जि. पुणे

गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा दरात चांगलीच वाढ झाली. क्विंटलला जवळपास साडेसहा हजार रुपयांपर्यंत दर मिळाले.
- विश्वास ढमढेरे, उपसभापती, बाजार समिती

संपर्क- अनिल ढोकले - ९९२१२२४४९०
सचिव, बाजार समिती, शिरूर, जि. पुणे ९९२१२२४४९०
प्रभू नरके - ९८५०५५७२६२
विभागप्रमुख, उपबाजार समिती

फोटो गॅलरी

इतर यशोगाथा
दर्जेदार दुग्धोत्पादनांचा ‘गारवा’ ब्रॅंडकोल्हापूर जिल्ह्यातील मातब्बर दूध संघ दुग्धजन्य...
शेवगा कसे ठरले 'या' शेतकऱ्याचे हुकमी...कायम अवर्षण स्थिती असलेल्या सोलापूर जिल्ह्यातील...
मानवी, शेती आरोग्यासाठी नैसर्गिक शेतीचा...मानवी व शेतीचे आरोग्य याबाबत अधिक जागरूक झालेल्या...
अभ्यास, नियोजनातून देशी दुग्धव्यसाय...भाजीपाला शेती करण्याबरोबरच रेशीमशेती आणि...
पर्यावरण संवर्धन, लोक शिक्षणामध्ये ‘...अकोला, वाशीम जिल्ह्यांतील सुमारे तीस...
बांबू कलाकारीतून तयार केली ओळखकला पदवीधर असलेल्या सौ. संगीता दिलीप वडे यांनी...
पुणे बाजार समितीत आवळा खातोय भाव,...‘क’ जीवनसत्वासाठी प्रसिद्ध असलेल्या आणि...
काजू, आंबा, कोकम प्रक्रिया उद्योगाची...नाधवडे (जि. सिंधुदुर्ग) येथील भालचंद्र भिकाजी...
जळगावचे उडीद मार्केट यंदा पोचले...उडीद उत्पादनात खानदेश अग्रेसर आहे. जळगावच्या...
पेरू विक्रीसाठी प्रसिद्ध पेरणे फाटापुणे जिल्ह्यातील हवेली आणि शिरूर तालुक्यांच्या...
दोडका पिकाने उंचावले अर्थकारणधामणखेल (ता. जुन्नर, जि. पुणे) येथील चंद्रकांत...
ग्रामपरिवर्तनाची दिशा दाखविणारे शेंदोळा...जन्म, मृत्यू, विवाहनोंदणी प्रमाणपत्र हवे असेल; तर...
साठ देशी गायींच्या संवर्धनाचा आदर्शपुणे जिल्ह्यातील मंचर येथील सोनेचांदीचे पारंपरिक...
अवर्षणग्रस्त माळरानावर फुलवली प्रगतशील...नगर जिल्ह्यात कायम अवर्षणग्रस्त कर्जत तालुक्यातील...
कृषी कौशल्य प्रशिक्षणांद्वारे उभी...केंद्र शासनाची प्रधानमंत्री कौशल्य विकास योजना २....
शेती, शिक्षण अन ग्रामविकासामध्ये...समानता, स्वातंत्र्य आणि सहानुभूतीमुळेच व्यक्तीचा...
हळद पावडर उद्योगात तयार केली ओळखसांगलीची बाजारपेठ हळकुंड आणि हळद पावडरीसाठी देश-...
फळबागा केंद्रीत कोरडवाहू शेतीचा साधला...परभणी जिल्ह्यातील उजळंबा येथील प्रगतिशील शेतकरी...
सुरळीच्या अनुप यांनी जपली प्रयोगशीलता...अमरावती जिल्ह्यातील सुरळी (ता. चांदूरबाजार) येथील...
मुल्ला यांच्या शेतात पिकतो वर्षभर...वर्षभर मागणी असलेल्या, कमी जोखीम व देखभाल...