Agriculture story in marathi Tunnel type solar dryer | Agrowon

जास्त प्रमाणात पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायर

हेमंत श्रीरामे, मयूरेश पाटील, किशोर धांदे
बुधवार, 11 मार्च 2020

टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवले जातात. बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ मोठ्या प्रमाणात सुकविता येतात.
 
सौरऊर्जेचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायरचा उपयोग केला जाऊ शकतो. टनेल टाइप सौर ड्रायरचे मुख्य भाग पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. सौरऊर्जा संकलक
२. सुकवणी ट्रे
३. पारदर्शक आवरण
४. गरम हवा बाहेर जाण्यासाठी चिमणी

टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवले जातात. बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ मोठ्या प्रमाणात सुकविता येतात.
 
सौरऊर्जेचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायरचा उपयोग केला जाऊ शकतो. टनेल टाइप सौर ड्रायरचे मुख्य भाग पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. सौरऊर्जा संकलक
२. सुकवणी ट्रे
३. पारदर्शक आवरण
४. गरम हवा बाहेर जाण्यासाठी चिमणी

  • यामध्ये अल्ट्राव्हायोलेट किरणांपासून संरक्षित पॉलिकार्बोनेटची फिल्म अर्धवर्तुळाकार लोखंडी सांगाड्यावर घालण्यात येते.
  • या आवरणाद्वारे सूर्यकिरणे ड्रायरमध्ये विना अडथळा शिरतात.
  • ड्रायरचा तळभाग सिमेंट कॉंक्रिटचा असून त्यावर काळा रंग लावण्यात येतो.
  • सूर्यकिरणांमधील ऊर्जा शोषून घेतली जाते. मात्र जास्त तरंग लांबीची तळाद्वारे उत्सर्जित ऊर्जा बाहेर न पडल्यामुळे आतील तापमानात वाढ होते.
  • या ड्रायरची उंची माणूस सहज आतमध्ये जाऊन काम करू शकेल इतपत असते. त्याचे एका बाजूस साधारण १.६ बाय ०.७५ मी. आकाराचे दार असून त्याद्वारे ड्रायरमध्ये पदार्थ ठेवण्यात किंवा काढण्यात येतात.
  • या ड्रायरची उभारणी पूर्व पश्चिम अशी असते. उत्तरेकडील भिंतीवर उष्णतारोधक आवरण देण्यात येते. ज्यामुळे त्या भागातील उष्णतेचा संभाव्य ऱ्हास टाळता येतो. एक्झॉस्ट पंख्याद्वारे आर्द्रतेचे नियंत्रण करण्यात येते.
  • टनेल टाइप सौर ड्रायरच्या आतील बाजूस जमिनीवर उष्णता शोषक काळ्या रंगाचे आच्छादन केलेले असते. काळ्या रंगामुळे सौर ऊर्जा शोषली जाऊन संकलकामध्ये गरम हवेची निर्मिती होते.
  • संकलकाच्या बाजूस थंड हवेच्या प्रवेशासाठी खालील बाजूस छिद्रे असून त्याद्वारे वातावरणातील थंड हवा संकलकामध्ये प्रवेश करते व उष्णतेमुळे ती गरम होते.
  • संकलकाच्या आतील उत्तर बाजूस उष्णतारोधक पदार्थ वापरून ऊर्जेचा ऱ्हास टाळता येतो.
  • टनेल टाइप सौर ड्रायरमध्ये अॅल्युमिनियम अँगल व सच्छिद्र जाळी वापरून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ ठेवण्यासाठी ट्रॉली व ट्रे यांची रचना करण्यात आलेली असते. यांचा उपयोग पदार्थ पसरून ठेवण्यासाठी होतो.
  • बाहेरील थंड हवा छिद्रांमधून आत येऊन उष्ण संकलकाच्या संपर्कात आल्यावर गरम होते, ज्यामुळे हवेतील आर्द्रता शोषण्याची क्षमता वाढते. अशा प्रकारे पदार्थातील आर्द्रता शोषली जाते.
  • गरम हवेला दुसऱ्या कोणत्याही बाजूने जाण्यास मार्ग नसल्यामुळे व वजनात हलकी, गरम हवा वर सरकण्याच्या नैसर्गिक गुणधर्मामुळे ही हवा चिमणीद्वारे बाहेरील वातावरणात सोडली जाते.
  • या प्रक्रियेमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवली जाते. या टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये मोठ्या प्रमाणात बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ सुकविता येतात.

संपर्क ः हेमंत श्रीरामे, ९४२२५४५९१५
मयूरेश पाटील, ९०२१६८२३९५
(विद्युत आणि अपारंपरिक ऊर्जा स्रोत विभाग, डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली, जि. रत्नागिरी) 


इतर कृषी प्रक्रिया
अळिंबीपासून केचअप, कॅण्डी, मुरंबाअळिंबीमध्ये जास्त आर्द्रता असल्यामुळे अळिंबीचा...
आरोग्यदायी हळद मिश्रित दूधहळदीचा वापर औषधोपचारामध्ये चांगल्या प्रकारे होते...
होळीसाठी नैसर्गिक रंगनिर्मितीचा व्यवसायघरगुती पातळीवर रंगांची निर्मिती सोपी आहे....
बर्ड फ्लू रोखण्यासाठी प्रतिबंधात्मक उपायएव्हीयन इन्फ्लूएन्झा किंवा “बर्ड फ्लू” हा एक...
अंजिरापासून बर्फी, गर, पावडरअंजिरामध्ये तंतुमय पदार्थ, जीवनसत्त्व-क व...
शेळी दूध प्रक्रियेला संधीभारतीय कृषी संशोधन परिषदने शेळीच्या दुधापासून...
चिंचेपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थचिंच फळांवर प्रक्रिया करून वेगवेगळे...
गुणकारी अन् औषधी हरभरासाधारणपणे हिवाळ्यात कोवळा हरभरा येतो. हरभऱ्याचे...
वातदोषावर उपाय ः हादग्याची फुले, शेंगाआयुर्वेदानुसार त्रिदोषांपैकी वातदोष कमी...
आरोग्यवर्धक तांदूळअन्नपदार्थात ‘तांदूळ’ सर्वांना सुपरिचित आहेच. या...
‘कल्पतरू’ चिक्कीची टेस्ट एकदम बेस्ट!औरंगाबाद जिल्ह्यात भटजी (ता. खुलताबाद) येथील राणी...
जवस : एक सुपर फूडजवस  पिकाचा प्रत्येक भाग हा...
आरोग्यदायी गुलकंदगुलकंद हा गुलाब फुलाच्या पाकळ्यापासून बनविलेला...
अंबाडीपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थअंबाडी ही भाजी म्हणून काही प्रमाणात खाल्ली जाते....
प्रक्रियायुक्त आहारासाठी भरडधान्य...भरड धान्यामध्ये एकूणच प्रथिनांचे प्रमाण जास्त आहे...
आरोग्यदायी आले आल्यामध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवनसत्वे आणि खनिजे...
करार शेती यशस्वी होण्यासाठी पारदर्शकता...बाजारपेठेच्या मागणीनुसार बदलण्यामध्ये आपल्या...
संतुलीत आहार स्रोत ः सीताफळसीताफळाची लोकप्रियता कोरडवाहू लागवडयोग्य, कीड...
आहार अन्‌ प्रक्रिया उद्योगासाठी...भरड धान्ये इतर धान्यांच्या तुलनेने स्वस्त असतात....
काशीफळापासून रायता, सूप, हलवाकाशीफळामध्ये जीवनसत्त्व, खनिजे आणि तंतुमय पदार्थ...