Agriculture story in marathi Tunnel type solar dryer | Agrowon

जास्त प्रमाणात पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायर

हेमंत श्रीरामे, मयूरेश पाटील, किशोर धांदे
बुधवार, 11 मार्च 2020

टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवले जातात. बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ मोठ्या प्रमाणात सुकविता येतात.
 
सौरऊर्जेचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायरचा उपयोग केला जाऊ शकतो. टनेल टाइप सौर ड्रायरचे मुख्य भाग पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. सौरऊर्जा संकलक
२. सुकवणी ट्रे
३. पारदर्शक आवरण
४. गरम हवा बाहेर जाण्यासाठी चिमणी

टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवले जातात. बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ मोठ्या प्रमाणात सुकविता येतात.
 
सौरऊर्जेचा वापर करून मोठ्या प्रमाणावर पदार्थ सुकविण्यासाठी टनेल टाइप सौर ड्रायरचा उपयोग केला जाऊ शकतो. टनेल टाइप सौर ड्रायरचे मुख्य भाग पुढीलप्रमाणे आहेत.
१. सौरऊर्जा संकलक
२. सुकवणी ट्रे
३. पारदर्शक आवरण
४. गरम हवा बाहेर जाण्यासाठी चिमणी

  • यामध्ये अल्ट्राव्हायोलेट किरणांपासून संरक्षित पॉलिकार्बोनेटची फिल्म अर्धवर्तुळाकार लोखंडी सांगाड्यावर घालण्यात येते.
  • या आवरणाद्वारे सूर्यकिरणे ड्रायरमध्ये विना अडथळा शिरतात.
  • ड्रायरचा तळभाग सिमेंट कॉंक्रिटचा असून त्यावर काळा रंग लावण्यात येतो.
  • सूर्यकिरणांमधील ऊर्जा शोषून घेतली जाते. मात्र जास्त तरंग लांबीची तळाद्वारे उत्सर्जित ऊर्जा बाहेर न पडल्यामुळे आतील तापमानात वाढ होते.
  • या ड्रायरची उंची माणूस सहज आतमध्ये जाऊन काम करू शकेल इतपत असते. त्याचे एका बाजूस साधारण १.६ बाय ०.७५ मी. आकाराचे दार असून त्याद्वारे ड्रायरमध्ये पदार्थ ठेवण्यात किंवा काढण्यात येतात.
  • या ड्रायरची उभारणी पूर्व पश्चिम अशी असते. उत्तरेकडील भिंतीवर उष्णतारोधक आवरण देण्यात येते. ज्यामुळे त्या भागातील उष्णतेचा संभाव्य ऱ्हास टाळता येतो. एक्झॉस्ट पंख्याद्वारे आर्द्रतेचे नियंत्रण करण्यात येते.
  • टनेल टाइप सौर ड्रायरच्या आतील बाजूस जमिनीवर उष्णता शोषक काळ्या रंगाचे आच्छादन केलेले असते. काळ्या रंगामुळे सौर ऊर्जा शोषली जाऊन संकलकामध्ये गरम हवेची निर्मिती होते.
  • संकलकाच्या बाजूस थंड हवेच्या प्रवेशासाठी खालील बाजूस छिद्रे असून त्याद्वारे वातावरणातील थंड हवा संकलकामध्ये प्रवेश करते व उष्णतेमुळे ती गरम होते.
  • संकलकाच्या आतील उत्तर बाजूस उष्णतारोधक पदार्थ वापरून ऊर्जेचा ऱ्हास टाळता येतो.
  • टनेल टाइप सौर ड्रायरमध्ये अॅल्युमिनियम अँगल व सच्छिद्र जाळी वापरून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ ठेवण्यासाठी ट्रॉली व ट्रे यांची रचना करण्यात आलेली असते. यांचा उपयोग पदार्थ पसरून ठेवण्यासाठी होतो.
  • बाहेरील थंड हवा छिद्रांमधून आत येऊन उष्ण संकलकाच्या संपर्कात आल्यावर गरम होते, ज्यामुळे हवेतील आर्द्रता शोषण्याची क्षमता वाढते. अशा प्रकारे पदार्थातील आर्द्रता शोषली जाते.
  • गरम हवेला दुसऱ्या कोणत्याही बाजूने जाण्यास मार्ग नसल्यामुळे व वजनात हलकी, गरम हवा वर सरकण्याच्या नैसर्गिक गुणधर्मामुळे ही हवा चिमणीद्वारे बाहेरील वातावरणात सोडली जाते.
  • या प्रक्रियेमध्ये गरम हवेचा वापर करून वाळविण्यासाठीचे पदार्थ कमीत कमी वेळात सुकवली जाते. या टनेल टाइप सोलर ड्रायरमध्ये मोठ्या प्रमाणात बेदाणे, मसाल्याचे पदार्थ, मासळी इत्यादी पदार्थ सुकविता येतात.

संपर्क ः हेमंत श्रीरामे, ९४२२५४५९१५
मयूरेश पाटील, ९०२१६८२३९५
(विद्युत आणि अपारंपरिक ऊर्जा स्रोत विभाग, डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली, जि. रत्नागिरी) 


इतर कृषी प्रक्रिया
प्रक्रिया उद्योगातही मशरूमला मागणीवाळवलेल्या मशरूमला बाजारपेठेत चांगली मागणी आणि...
शेळीच्या दुधापासून दही, लोणी, चीज, मलईशेळीचे दूध पचनास हलके असते. शेळीच्या दुधापासून...
श्रीवर्धनी सुपारीचे संवर्धन आवश्यकसुपारी हे परपरागीकरण होणारे झाड असल्याने...
फणसामध्ये आहे प्रक्रिया उद्योगाची संधीफणसातील गरे तसेच बिया खाण्यायोग्य असून गरापासून...
फणसापासून तयार करा खाकरा, केक अन् लोणचेविविध पदार्थांचे पोषणमूल्य वाढविण्यासाठी फणस बी...
प्रक्रिया उद्योगात गवती चहाला मागणीगवती चहामध्ये अत्यावश्यक तेल असते. हे तेल सुगंधीत...
बहुगुणी शेवग्याचे मूल्यवर्धित पदार्थशेवग्यामध्ये उच्च पौष्टिक आणि औषधी मूल्य आहेत....
प्रक्रिया अन् आरोग्यासाठी शेवगाशेवग्याचे मूळ, फूल, पाने व साल यांचा वापर...
प्रक्रिया उद्योगाला चालना देणारे मेगा...शेतकरी, प्रक्रिया करणारे आणि किरकोळ विक्रेत्यांना...
कोकमपासून प्रक्रियायुक्त पदार्थकोकम फळ कच्चे असताना व पिकून लाल रंगाचे झाल्यावर...
करवंदापासून बनवा चटणी,जॅम, लोणचेकरवंद प्रक्रियेसाठी मोठ्या भांडवली गुंतवणुकीची...
कलिंगडापासून तयार करा विविध...कलिंगड फळ खाण्याने किंवा ताजा रस पिल्याने...
जांभळापासून स्क्वॅश,जॅम,जेलीमे महिन्याच्या शेवटी व जून, जुलै महिन्यात...
राईसमिल, पोहे निर्मितीतून व्यवसायवृद्धीवेहेळे (ता. चिपळूण, जि. रत्नागिरी) येथे शंकर जाधव...
काजू बोंडापासून प्रक्रियायुक्त पदार्थमहाराष्ट्रात विशेषतः कोकणात काजूपासून बी व काजू...
आरोग्यदायी कलिंगडकलिंगडात जीवनसत्त्व अ आणि क भरपूर प्रमाणात असून...
फळे व पालेभाज्यांचे कॅनिंगफळे व पालेभाज्या प्रक्रिया आणि निर्जंतुकीकरण...
बचतगटाच्या महिलांनी नव्या ग्राहकांसह...कोरोनाच्या नव्याने उद्भवलेल्या परिस्थितीमुळे...
अन्नधान्य साठवणुकीच्या पद्धतीशेतीमालाच्या साठवणुकीच्या काही पारंपरिक पद्धती या...
फळे आणि भाज्या निर्जलीकरणाच्या विविध...मागील भागात आपण छोट्या प्रमाणावर उद्योग करणाऱ्या...