Agriculture story in marathi use and importance of sheflar solar cooker | Agrowon

जास्त अन्न शिजविण्यासाठी शेफलर सौरचूल उपयुक्त

हेमंत श्रीरामे, पूनम चव्हाण, मयूरेश पाटील
शुक्रवार, 14 फेब्रुवारी 2020

शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक सौरचुलीच्या तुलनेने मोठ्या आकाराची असून, मोठ्या प्रमाणात अन्न शिजविण्यासाठी उपयुक्त आहे. शेफलर सौरचुलीमध्ये ४५०-६०० अंश सेल्सिअस तापमान मिळते, त्यामुळे यामध्ये भाजण्याचे तसेच तळण्याचे सर्व पदार्थ तयार करता येतात. 

शेफलर सौर चूल पेटी सौरचूल आणि पॅराबोलिक सौरचुलीच्या तुलनेने मोठ्या आकाराची असून, मोठ्या प्रमाणात अन्न शिजविण्यासाठी उपयुक्त आहे. शेफलर सौरचुलीमध्ये ४५०-६०० अंश सेल्सिअस तापमान मिळते, त्यामुळे यामध्ये भाजण्याचे तसेच तळण्याचे सर्व पदार्थ तयार करता येतात. 

सौरचूलपेटी व केंद्रीय/ पॅराबोलिक सौरचुलीपेक्षा जास्त तापमानाची आवश्यकता असल्यास काचेचे (आरसा) परावर्तक असलेल्या शेफलर सौरचुलीचा वापर करण्यात येतो. ही शेफलर सौरचूल या दोन्ही सौरचुलींच्या तुलनेने मोठ्या आकाराची असून, यामध्ये ७ चौरस मीटर आकाराची तबकडी वापरण्यात येते. सूर्याची किरणे पॅराबोला आकाराच्या तबकडीच्या साहाय्याने केंद्रित करून या सौरचुलीद्वारे अन्न शिजवता येते. शेफलर सौरचुलीच्या बशीसारख्या तबकडीवर उत्तम प्रकारच्या काचेचे तुकडे लावतात. तबकडीच्या क्षेत्रफळावरील सूर्यकिरणे संकलित करून एका केंद्रकात त्या किरणांचे परावर्तन होते. याला प्राथमिक परावर्तन असे म्हणतात. ही परावर्तित किरणे स्वयंपाकघरातील सपाट काचेवर पडतात व पुनःपरावर्तित होऊन काळ्या बाह्य बाजू असलेल्या धातूच्या पत्र्यावर पडतात. यास द्वितीय परावर्तन असे म्हणतात. 

सौरचुलीमध्ये अन्न शिजविण्यासाठी आवश्यक बाबी

  • सौरकिरणांची तीव्रता साधारणतः प्रति चौरस मीटर ५ ते ७ किलोवॉट असावी. दिवसातील पाच ते सात तासांचा कालावधी स्वच्छ सूर्यप्रकाशाचा असावा. 
  • वाऱ्याचा वेग १० कि.मी. प्रति तासपेक्षा कमी असावा व सर्वसाधारण तापमान ३० अंश सेल्सिअस इतके असावे. 
  • वातावरण ढगाळ नसावे. या सर्व बाबींची पूर्तता झाल्यास, अन्न शिजण्यास कमी कालावधी लागतो. 
  • सौरचुलीमध्ये अन्न शिजवण्याचा सर्वोत्तम काळ दुपारी ११ ते १२ पर्यंत असतो.
  • उन्हाळयात सूर्यकिरणांची तीव्रता जास्त असल्याने व बाहेरील तापमान जास्त असल्याने अन्न शिजवण्यास कमी कालावधी लागतो.
  • सौरचुलीमध्ये वापरण्यात येणाऱ्या भांड्यांना बाहेरील बाजूस काळा रंग असणे आवश्यक आहे, त्यामुळे जास्तीत जास्त सूर्यकिरणे आकर्षित होऊन आतील तापमान वाढते व अन्न शिजण्यास मदत होते. 

सौरचूल वापरताना...

  • सौरचूल काळजीपूर्वक हाताळावी.
  • भांड्यांना व सौरचुलीच्या अंतर्भागास दिलेला काळा रंग निघणार नाही याची काळजी घ्यावी.
  • सौरचुलीचा अंतर्भाग व भांडी ओल्या कापडाने स्वच्छ करावीत.
  • सौरचुलीची काच व परावर्तक आरसा नेहमी स्वच्छ करावा, त्यावर धूळ बसणार नाही याची काळजी घ्यावी.
  • अन्न शिजवण्याचा कालावधी कमी करण्यासाठी परावर्तकाचा कोन योग्य अंशात ठेवून जास्तीत जास्त सूर्यप्रकाश काचेवर पडेल असे बांधावे. 
  • अन्न शिजत असताना सौरचूल उघडू नये, अन्यथा उष्णता निघून जाते व अन्न कच्चे राहण्याचा संभव असतो. 
  • सौरचुलीमधील भांडी बराचकाळपर्यंत गरम असतात. म्हणून ती हाताळण्यासाठी उष्णतारोधक हातमोजे किंवा कापड वापरावे, जेणेकरून हात भाजणार नाहीत. 
  • स्वयंपाक सुरू करण्याआधी सौरचूल उन्हात ठेवावी, त्यामुळे अन्न शिजण्यास लागणारा वेळ कमी होईल.

शेफलर सौरचुलीची वैशिष्ट्ये

  • या प्रकारच्या सौरचुलीमुळे सूर्यकिरणे परावर्तनाद्वारे स्वयंपाकघरात पोहोचत असल्याने स्वयंपाक करणाऱ्या व्यक्तीस उन्हाचा त्रास होत नाही व घरातच स्वयंपाक करता येतो.
  • या सौरचुलीमध्ये सूर्याचा मार्ग काढण्यासाठी यंत्रणाही उपलब्ध आहे. सूर्य पूर्वेकडून पश्चिमेकडे मार्गक्रमण करीत असतो, त्यामुळे अधिक उष्णता संकलन करण्यासाठी परावर्तित सूर्यकिरणे सतत स्वयंपाकघरातील बैठकीवर ठेवलेल्या भांड्यावर पडतील अशारीतीने शेफलर सौरचुलीची तबकडी वेळोवेळी फिरवावी लागते. यासाठी सतत उन्हात उभे राहावे लागते. हे टाळण्यासाठी सूर्याचा मार्ग काढण्याची यंत्रणा या शेफलर सौरचुलीमध्ये उपलब्ध आहे. या यंत्रणेमध्ये पडणाऱ्या सूर्यकिरणांचा मार्ग घेऊन, सोबत जोडलेल्या फोटो व्होल्टाईक सौर पॅनेलमध्ये निर्माण होणाऱ्या विजेच्या साहाय्याने मोटारीद्वारे संपूर्ण तबकडी फिरेल अशी व्यवस्था केलेली असते. यामध्ये चेन व अत्यंत लहान मोटारीद्वारे तबकडी त्या कोनात फिरवता येते व सूर्यकिरणांचे परावर्तन भांड्यावर सतत होईल याची काळजी घेतली जाते. या यंत्रणेमध्ये तबकडी दररोज सकाळी पूर्व दिशेला व्यवस्थित फिरवून ठेवावी, नंतर ती तबकडी स्वयंचलित पद्धतीने सूर्यास्तापर्यंत सूर्यकिरणांचा माग घेत फिरते व जास्त उष्णता संकलित करते.
  • या सौरचुलीमध्ये ४५०-६०० अंश सेल्सिअस तापमान मिळते, त्यामुळे यामध्ये भाजण्याचे तसेच तळण्याचे सर्व पदार्थ तयार करता येतात. या सौरचुलीवर स्वयंपाक करताना सूर्यकिरणे शरीरावर किंवा डोळ्यांवर पडणार नाहीत याबाबत खबरदारी घ्यावी. या सौरचुलीचा वापर करून ३० ते ४० माणसांचा स्वयंपाक एक ते दीड तासात बनवता येतो. या सौरचुलीचा वापर खाणावळ, वसतिगृह, उपाहारगृह या ठिकाणी अत्यंत उपयुक्त आहे. 

  हेमंत श्रीरामे, ९४२२५४५९१५
  मयूरेश पाटील, ९०२१६८२३९५
(विद्युत आणि अपारंपरिक ऊर्जास्रोत विभाग, डॉ. बाळासाहेब सावंत कोकण कृषी विद्यापीठ, दापोली, जि. रत्नागिरी)

टॅग्स

इतर टेक्नोवन
श्रम कमी करणारी सुधारित अवजारेमहिलांचे शेतीकामातील श्रम लक्षात घेऊन सुधारित...
ट्रॅक्टरचलित मडपंपाद्वारे शेणस्लरी...साखर कारखान्यातील मोठ्या पदावरून स्वेच्छानिवृत्ती...
आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे आधुनिक तंत्रदेशामध्ये दर्जेदार आणि आरोग्यदायी गूळ बनविण्याचे...
कांदा प्रक्रियेसाठी आवश्यक यंत्रेकांदा वाळवून कांद्याच्या फ्लेक्स, चिप्स, चकत्या,...
दुचाकीला ट्रॉलीचे जुगाड अन् सुरू झाला...बीड : शेतात सालदार म्हणून काम करणाऱ्या सचिन...
हवामान अनुकूल रुंद वरंबा सरी तंत्रज्ञानबदलत्या हवामानामध्ये राज्यातील प्रमुख पिकांसाठी...
यांत्रिक पद्धतीने भात लागवड ठरतेय...चांदखेड (ता. मावळ जि. पुणे) परिसरातील वाढत्या...
पशुआहारातील घटकांची तपासणी महत्वाचीआपल्याला उपलब्ध झालेला पशुआहार किंवा त्यासाठी...
काजूगर निर्मितीचा स्वयंचलित अत्याधुनिक...रत्नागिरी जिल्ह्यात गव्हाणे येथे रत्नागिरी कृषी...
आंतरमशागतीसाठी अवजारे ठरतात फायदेशीरतण नियंत्रणासाठी दातेरी हात कोळपे, सायकल कोळपे,...
नारळ काढणी, सोलण्यासाठी यंत्रे फायदेशीर नारळ काढणी, झावळ्यांची स्वच्छता, कीडनाशक फवारणी...
कमी खर्चातील सौर ऊर्जा आधारीत...ग्रामीण भागातील लोक पिण्याच्या पाण्यासाठी...
जांभूळ प्रक्रिया उद्योगासाठी आवश्यक...औषधी गुणधर्म असूनही व्यावसायिक तत्त्वावरील लागवड...
यंत्राद्वारे कमी खर्चात भात पेरणी शक्यभाताची रोपवाटिका करणे, जगवणे, रोपांची वाहतूक,...
एका कुटुंबासाठी स्वयंपूर्ण शिवार वसाहतअर्धा एकर शेतजमीन (दोन हजार चौ.मी. सूर्यप्रकाश) व...
कोरडवाहू सोयाबीनसाठी नावीण्यपूर्ण पेरणी...कोरडवाहू परिस्थितीत सोयाबीनच्या लागवडीसाठी जोळओळ...
सुधारीत वाण, एकात्मिक तंत्रज्ञानातून...तेलबियांचे घटते क्षेत्र, उत्पादकतेची समस्या...
यंत्राद्वारे भात रोपांची लावणीभात लावणी यंत्राचे वॉकिंग टाईप आणि रायडींग टाईप...
भात पेरणीसाठी सुधारित यंत्रेभात लागवडीसाठी सुधारित यंत्राचा वापर फायदेशीर...
पेरणी यंत्राद्वारे पेरणी करताना...प्रशिक्षित ट्रॅक्‍टरचालक हवा    ...