Agriculture success story in marathi, story of brinjal farming in Kasmade, dist. Nashik | Page 2 ||| Agrowon

कसमादे पट्ट्यात रुजतेय गुजरातचे देशी रवैय्या वांगे
मुकुंद पिंगळे
शुक्रवार, 8 नोव्हेंबर 2019

गुजरात राज्यात ‘देशी रवय्या’ म्हणून प्रसिध्द असलेल्या वांग्याची मागणी व बाजारपेठ नाशिक जिल्ह्यातील कसमादे पट्ट्यातील शेतकऱ्यांनी अभ्यासली. त्यांनीही ही संधी अचूक हेरली. त्याचे प्रयोग सुरू केले. लागवड वाढली. रंग, आकार, चव व प्रतवारी चांगली असल्याने गुजरात राज्यात येथील वांग्यांनी दबदबा निर्माण करण्यास सुरवात केली. कसमादे पट्टा या वांग्याचा मुख्य ‘हब’ म्हणून पुढे येत आहे.

गुजरात राज्यात ‘देशी रवय्या’ म्हणून प्रसिध्द असलेल्या वांग्याची मागणी व बाजारपेठ नाशिक जिल्ह्यातील कसमादे पट्ट्यातील शेतकऱ्यांनी अभ्यासली. त्यांनीही ही संधी अचूक हेरली. त्याचे प्रयोग सुरू केले. लागवड वाढली. रंग, आकार, चव व प्रतवारी चांगली असल्याने गुजरात राज्यात येथील वांग्यांनी दबदबा निर्माण करण्यास सुरवात केली. कसमादे पट्टा या वांग्याचा मुख्य ‘हब’ म्हणून पुढे येत आहे.

नाशिक जिल्ह्याच्या कसमादे पट्ट्यात डाळिंब, द्राक्ष व भाजीपाला पिकांची हजारो हेक्टरवर लागवड आहे. यात प्रामुख्याने मालेगाव, सटाणा, देवळा तालुक्यांचा समावेश होतो. गुजरातमधील बाजारात देशी वांग्याचे वाण येथील शेतकऱ्यांच्या पाहण्यात आले. त्यास गुजरातमध्ये ‘देशी रवय्या’ म्हणून ओळखले जाते. त्याला असलेली मागणी, दर व अर्थकारण लक्षात घेऊन कसमादे पट्ट्यातही त्याची लागवड होऊ लागली. रंग, आकार, चव व प्रतवारी चांगली असल्याने गुजरात राज्यात येथील वांग्यांनी वर्चस्व निर्माण करण्यास सुरवात केली आहे. महाराष्ट्रात सुरवातीला धुळे जिल्ह्यात फागणे परिसरात देशी रवय्या वांग्याची लागवड झाल्याचे शेतकरी सांगतात. या वाणाला गुजरात राज्यात अधिक चांगला दर मिळत असल्याचे कसमादे पट्ट्यातील शेतकऱ्यांना अनुभवास आले. गुजरात मार्केटमध्ये येणारे शेतकरी व व्यापारी यांच्याकडे अधिक माहिती घेत २०१४ नंतर या पट्यातील शेतकरी प्रयोगाकडे वळले. सन २०१६ नंतर मालेगाव, सटाणा व देवळा तालुक्यांमध्ये क्षेत्र विस्तारले. सुमारे एकहजार हेक्टरवर त्याची लागवड असावी.

देशी रवय्या वांग्याची वैशिष्ट्ये

  • गुजरात राज्यातील देशी वाण. मोठ्या प्रमाणावर सुरत, मांडवी या परिसरात उत्पादन
  • ऐन पावसाळ्यात उत्पादन कमी
  • पौष्टिक, चवदार व कमी काटे असल्याने गुजराती ग्राहकांकडून मागणी
  • जेवढा देठ लांब व हिरवा तेवढी जास्त मागणी
  • आकर्षक, आकाराने लहान
  • गडद जांभळ्या रंगाचे लांब देठाचे फळ
  • फळात मर्यादित बियाणे
  • दर्जेदार उत्पादन
  • पीक परिपक्व झाल्यानंतर सुरत, मांडवी परिसरांतील शेतकरी त्याचे बियाणे तयार करतात. पारंपरिक पद्धतीने बीज प्रक्रिया होते. दरवर्षी लागवडीसाठी बियाणे जपून ठेवले जाते.

लागवडीविषयी

  • जमीन भूसभुशीत करून गादीवाफ्यावर रोपनिर्मिती.
  • सुमारे २१ दिवसांत रोप लागवडीयोग्य.
  • कसमादे पट्ट्यातील शेतकरी बियाणे गुजरात राज्यातून उपलब्ध करतात.
  • शंभर ग्रॅम बियाणाची किंमत २०० रु तर प्रति किलो २००० रुपये दर. काही व्यापारीही बियाणे उपलब्ध करून देतात.
  • तणनियंत्रण व आर्द्रता टिकून ठेवण्यासाठी मल्चिंगचा वापर.
  • पीक कालावधी- मे ते ऑगस्ट लागवड.
  • जैविक कीडनाशके व कामगंध सापळ्यांच्या वापरावर भर करण्यात येतो.
  • बाजाराच्या मागणीनुसार आकार तयार झाल्यानंतर तोडणी.

उत्पादन व दर

  • एकरी होणारे तोडे (सुमारे) -४०
  • एकरी उत्पादन : ३० टन
  • दर- किमान २० ते कमाल ७० रु. प्रति किलो

अधिक मागणीचा काळ
गुजरात राज्यातील लागवडी नोव्हेंबर, डिसेंबरमध्ये होतात. काढणी दोन महिन्यांनंतर सुरू होऊन जास्तीत जास्त जुलैपर्यंत चालते. स्थानिक आवक मंदावल्यानंतर कसमादे पट्ट्यातून जुलैपासून पुरवठा सुरू होतो. त्यामुळे जुलै ते डिसेंबरपर्यंत या भागातील वांग्याचा दबदबा असतो. त्यामुळे गुजरातमध्ये अधिक पुरवठा होतो. दरही किफायतशीर मिळतात.

दररोज मोठ्या प्रमाणात पुरवठा
कसमादे भाग गुजरात राज्याला लागून आहे. त्यामुळे वाहतुकीस सोपे होते. काढणीनंतर हाताळणी व प्रतवारी होऊन वांगी क्रेटमध्ये रचून भरली जातात. त्यामुळे दर चांगला मिळतो. कसमादे पट्ट्यातून दररोज ५००० क्रेटपर्यंत पुरवठा होत असावा असे वाहतूकदार योगेश जाधव म्हणाले.अनेक व्यापारी जागेवर येऊन देखील खरेदी करतात. व्यवहार रोखीने होत असल्याने पैसे रोख किंवा ऑनलाइन सुविधेद्वारे तत्काळ मिळतात.

व्यापारी व शेतकरी समन्वय
कसमादे पट्ट्यात रवय्या वांग्याच्या खरेदीची सुरवात शेतकऱ्यांनीच केली. यातूनच काही शेतकरी व्यापारी म्हणून तयार झाले. येथील माल चांगल्या गुणवत्तेचा असल्याने बाजारात त्याची ओळख निर्माण झाली आहे. व्यापारी शेतकऱ्यांना बियाणे, खते उपलब्ध करून देण्यात मदत करतात. सातत्याने व्यापारी व वांगी उत्पादकांचा संपर्क येत असल्याने बाजारपेठ, उत्पादन याबाबत सातत्याने चर्चा होत असल्याचे आघार येथील नंदराज सूर्यवंशी यांनी सांगितले.

वाढला रोजगार, उंचावले अर्थकारण
गुजरात राज्याच्या तुलनेत गुणवत्तापूर्ण मालाचे उत्पादन येथे होते. त्यामुळे पहिली पसंती मिळून दोन पैसे अधिक मिळतात. शेतकरी नर्सरीमधून रोपे तयार घेतात. त्यामुळे या व्यवसायाला संधी प्राप्त होत आहे. अनेक तरुण व्यावसायिक नर्सरी क्षेत्रात पुढे येत आहेत. त्यातून मजूर व महिलांना हाताला कामे मिळत आहे. परिसरात कृषिनिविष्ठा विक्रेत्यांनाही खात्रीशीर ग्राहक मिळाला आहे. वाहतूक करणाऱ्या साधनांची संख्याही वाढली आहे. स्थानिक शेतकरी वाहतूकदार देखील झाले आहेत. परिसरात पैसा खेळता राहिल्याने अर्थकारण उंचावले आहे.

बाजारपेठ विस्तार संधी
गुजरातमध्ये सुरत, व्यारा, बारडोली, बडोदा, अहमदाबाद, पादरा, गांधीनगर या बाजारात या वांग्याला मोठी मागणी. महाराष्ट्रातही पुणे, मुंबई, ठाणे या शहरात गुजराती बांधव मोठ्या प्रमाणावर असल्याने येथेही येणाऱ्या काळात बाजारपेठ मिळेल अशी अपेक्षा.

प्रतिक्रिया :
पूर्वी सूरत बाजारात विक्रीसाठी जाणे व्हायचे. त्यातूनच या वांग्याबद्दल अधिक माहिती मिळाली. हंगाम व पद्धती समजावून घेतली. दरवर्षी तीन एकरांत लागवड करतो. नियोजनपूर्वक पीक घेतल्यास आर्थिक गणित चांगले बसते.
- जगदीश जिभाऊ गांगुर्डे,
चिंचावड, ता. मालेगाव
संपर्क- ९९७०४६३१९१

तीन वर्षांपासून या वाणाची लागवड करतो आहे. रासायनिक निविष्ठांचा मर्यादित वापर केल्याने गुणवत्ता चांगली ठेवली आहे. शेताला ‘शिवकरी’ नाव दिले आहे. या नावानेच सुरत मार्केटमध्ये मालाची ओळख तयार केली आहे.
- विष्णू वाघ, हरणशिकार, ता. मालेगाव
संपर्क- ९७६५६५९५०१

या वांग्याबद्दल शेतकऱ्यांना माहिती मिळवून दिली. अनेकांनी पीकपद्धतीत बदल केले.
त्यातून पट्ट्यात मोठ्या प्रमाणावर लागवड वाढली. वांग्याने मोठी बाजारपेठ मिळविली.
- नंदराज सूर्यवंशी
निर्यातदार, मालेगाव
संपर्क-९८६०७४८०९०

सुरवातीला या परिसरात डाळिंब मोठ्या प्रमाणावर होते. आता हा भाग देशी रवय्या वांग्याचा मुख्य उत्पादक पट्टा झाला आहे. या वाणाचे बियाणे उपलब्ध करून विक्री करतो. ते खात्रीशीर देशी पद्धतीचे आहे.
- योगेश पवार
कृषी निविष्ठा विक्रेता, लखमापूर, ता. सटाणा
संपर्क- ९६५७७४५२५३

रंग, आकार, चव याबाबत हे वांगे सरस आहे. त्यामुळे त्यास चांगला दर मिळतो.
- प्रताप चौधरी, भाजीपाला व्यापारी, सरदार मार्केट, सुरत
संपर्क- ९९१३६३६५४२

या वांग्याची मुख्य बाजारपेठ गुजरात राज्यात असल्याने येथून दररोज शेतकरी व व्यापारी मोठ्या प्रमाणावर माल पाठवितात. त्यामुळे रोजगार वाढला आहे.
- योगेश जाधव, वाहतूकदार 

फोटो गॅलरी

इतर अॅग्रो विशेष
शेतकऱ्यांचे ३० कोटी परत करा; पुण्यात...पुणे: पुणे कृषी उत्पन्न बाजार समितीमधील डाळिंब...
फूलशेती देऊ शकते का उत्पन्नाचा हमखास...अकोला जिल्ह्यातील कंझरा येथील अमृतराव दलपतराव...
पुदिना उत्पादनात रवी करंजकरांची मास्टरी...मुंबईत पुदिन्यात ‘गुडवील’ मिळविलेले करंजकर नाशिक...
अचूक आकडेवारीचा काळ आठव्या आंतरराष्ट्रीय कृषी सांख्यिकी परिषदेत...
उद्यापासून हंगाम सुरु, पण ऊसतोड बंदच !मुंबई / पुणे  ः राज्यातील यंदाचा ऊस गाळप...
विदर्भ, मराठवाड्यात गारठा वाढलापुणे   : किमान तापमानात घट होत असल्याने...
खतमाफियांमुळे शेतकऱ्यांची मोठी लूटपुणे : बोगस मिश्रखतांचे उत्पादन व विक्री करणाऱ्या...
भरताच्या वांग्यासह दादर ज्वारीसाठी...खानदेशकन्या तथा आपल्या कवितेतून शेतीचे...
बॅंक एकत्रीकरण एक अनावश्‍यक पाऊलभारताने १९९० मध्ये नवीन आर्थिक धोरण स्वीकारले....
भूगर्भ तहानलेलाच!रा ज्यात या वर्षी जोरदार पाऊस झाला. अनेक भागांत...
साखर उद्योगाने मूल्यपदार्थांकडे वळणे...पुणे: देशाच्या ग्रामीण अर्थकारणात मोलाचा वाटा...
देशात कापूस उत्पादन घटणारजळगाव ः देशात सर्वाधिक कापूस उत्पादित करणाऱ्या...
राष्ट्रीय कृषिमुल्य आयोगासमोर ऊस...पुणे : कायद्यातील उणिवांचा फायदा घेत ऊस उत्पादक...
नुकसानग्रस्तांसाठीचे दोन हजार कोटी...मुंबई: राज्यातील ३४ जिल्ह्यांतील ३२५ तालुक्‍...
थंड वारे वाढणार...पुणे : राज्यात किमान तापमानातचा पारा १६ अंशांच्या...
दर्जेदार दुग्धोत्पादनांचा ‘गारवा’ ब्रॅंडकोल्हापूर जिल्ह्यातील मातब्बर दूध संघ दुग्धजन्य...
शेवगा कसे ठरले 'या' शेतकऱ्याचे हुकमी...कायम अवर्षण स्थिती असलेल्या सोलापूर जिल्ह्यातील...
'पणन'ची २७ पासून कापूस खरेदी नागपूर ः सिसिआयची खरेदी सुरूच असली तरी कापूस पणन...
शेतीला व्यावसायिक दर्जा आवश्यक: सुहास...पुणे: भावनिकतेच्या आधारे शेती न करता शेतकरी...
कुजलेल्या तुराट्यांच्या झाडण्याही होणार...परभणी ः यंदा तुरीचं पीक लई जोरात आलं होतं. चांगली...